Vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 3 đối tượng có hành vi "Đưa hối lộ, nhận hối lộ" trong việc cung cấp suất ăn và thực phẩm vào trường học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Theo đó, các đối tượng bị bắt giữ bao gồm: Nguyễn Văn Thành (sinh năm 1976) - Chủ hộ kinh doanh thực phẩm Nguyễn Văn Thành (xã Vô Tranh, Thái Nguyên); Nguyễn Thị Tâm (sinh năm 1981) - nguyên Hiệu trưởng Trường Mầm non Nam Hòa; Trần Thị Hằng (sinh năm 1982) - Kế toán Trường Mầm non Nam Hòa.
Đáng nói, tại Trường Mầm non Nam Hòa, để được cung cấp thực phẩm và suất ăn năm học 2024 - 2025, Nguyễn Văn Thành đã thỏa thuận, thống nhất chi trả cho bà Nguyễn Thị Tâm và Trần Thị Hằng số tiền bằng 6% tổng giá trị hàng hoá nhà trường mua trong tháng; việc chi trả trên được thực hiện từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2026. [1]
Thông tin này thu hút được nhiều sự quan tâm của phụ huynh cả nước bởi từ lâu có những băn khoăn xung quanh việc lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm vào trường học. Tuy nhiên, con số trích 6% từ công ty được lựa chọn cho hiệu trưởng, kế toán nhà trường thì có lẽ đây là lần đầu tiên có con số chính thống từ cơ quan điều tra.
Hiệu trưởng nhận ăn chia hoa hồng, khâu kiểm định đầu vào bị "vô hiệu hoá"
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về vấn đề này, ông Bùi Văn Phương (Đại biểu Quốc hội khóa XIII, XIV), nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình cho rằng, lãnh đạo của một cơ sở giáo dục đáng lẽ ra phải lấy mục đích giáo dục đặt lên hàng đầu nhưng lại nhận tiền hoa hồng của doanh nghiệp cung cấp thực phẩm với mục đích vì lợi nhuận là hành vi không thể chấp nhận được kể cả về mặt đạo đức lẫn pháp lý.
Ông Bùi Văn Phương nhấn mạnh: "Qua sự việc này có thể thấy có lỗ hổng trong quản lý việc cung ứng thực phẩm vào các trường học hiện nay. Nếu không có sự vào cuộc của cơ quan chức năng thì có lẽ sẽ không ai biết được để thực phẩm vào được trường học thì công ty cung cấp phải cắt lại phần trăm hoa hồng cho hiệu trưởng như vậy.
Rõ ràng, khi thực phẩm vào được trong trường học theo con đường "ăn chia" như vậy thì mọi quy trình kiểm định chất lượng đầu vào của thực phẩm chắc chắn sẽ bị hiệu trưởng "vô hiệu hoá". Khi đó, nhà cung cấp mặc nhiên đưa nguồn thực phẩm theo ý muốn.
Thậm chí, để đảm bảo lợi nhuận không bị hao hụt thì có thể là họ tuồn vào trường những loại thực phẩm hạng "bét" nhất để bù lấp khoản kinh phí 6% hoa hồng chi cho hiệu trưởng. Điều này thực sự đáng lo ngại vì nó là nguyên nhân, mầm mống trực tiếp gây ảnh hưởng đến sức khoẻ của học sinh".
Còn theo ông Nguyễn Bá Thuyền - Đại biểu Quốc hội khoá XIII, nguyên Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, khi các công đoạn của kiểm định thực phẩm bị chi phối và buộc phải lờ đi bởi các chỉ đạo của hiệu trưởng nhà trường thì nguồn thực phẩm vào trường khó có thể nào đảm bảo chất lượng đúng với yêu cầu trong các văn bản cam kết được.
"Nếu công ty cung cấp thực phẩm được hiệu trưởng "bật đèn xanh" thì không tránh khỏi tình trạng, thông qua việc "làm đẹp" nguồn gốc thực phẩm, công ty đối tác sẽ tuồn vào trường các sản phẩm không đúng với cam kết.
Ngoài ra, rất có thể vì áp lực cắt lại phần trăm doanh thu cho các đầu mối để được cung cấp thực phẩm trong trường học, nguy cơ chủ cơ sở cung cấp tìm đến những nguồn thực phẩm kém chất lượng, giá rẻ là không tránh khỏi. Bởi khi các "cửa" giám sát đã được phí hoa hồng "che mờ" thì đơn vị cung cấp không phải quá lo lắng về nguồn thực phẩm đó có đúng cam kết không", ông Nguyễn Bá Thuyền quan ngại.
Nên công khai tiêu chí để chọn được nhà thầu có chất lượng cung cấp suất ăn
Bày tỏ một số quan điểm liên quan đến sự việc này, ông Ngô Văn Sửu - nguyên Vụ trưởng Vụ 1, Ủy ban Kiểm tra Trung ương chia sẻ, khi chọn nghề giáo, những người theo nghiệp sư phạm đều hướng đến mục đích cao cả là dạy dỗ con trẻ nhưng một số cá nhân vi phạm cho thấy mục đích này đã bị phai mờ. Vì thế đối với cá nhân vi phạm, việc áp dụng những biện pháp xử phạt nghiêm khắc, đủ sức răn đe là việc cần làm ngay để ngăn chặn các trường hợp tương tự.
Theo nguyên Vụ trưởng Vụ 1, Ủy ban Kiểm tra Trung ương để đảm bảo công khai, minh bạch khi thực hiện các công đoạn để cung cấp thực phẩm vào trường học thì khâu kiểm định chất lượng sản phẩm cần để nhiều bên cùng tham gia đánh giá. Trong đó chú trọng vai trò giám sát của phụ huynh, đặc biệt là yêu cầu các trường phải công bố và thực hiện đúng quy định về thời gian nhập thực phẩm để phụ huynh nắm rõ và giám sát đúng lúc.
"Ngoài những điều đó, trường học cũng cần mở rộng thêm và phát huy hiệu quả vai trò của các kênh thông tin phản ánh chất lượng thực phẩm vào nhà trường. Trong đó việc bảo mật thông tin người phản ánh và tốc độ tiếp nhận, xử lý các thông tin đó cũng cần được chú trọng hơn. Bên cạnh đó, các kênh thông tin này cũng cần được kết nối, liên thông đến các cơ quan quản lý như Uỷ ban nhân dân cấp xã, phường và các Sở liên quan trong địa bàn tỉnh, thành đó.
Quan trọng hơn hết là khi nắm bắt được thông tin phản ánh về chất lượng thực phẩm trong trường học, các cơ quan quản lý nên có sự vào cuộc nhanh chóng. Thậm chí với các cơ sở cung cấp thực phẩm có nhiều thông tin phản ánh về chất lượng không đảm bảo thì cần yêu cầu các trường tạm ngưng hoặc thay thế bằng nhà cung cấp khác", ông Ngô Văn Sửu nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Bá Thuyền nhận định: "Sau sự việc trên thì việc tăng cường và nâng cao hơn nữa vai trò kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở cung cấp thực phẩm vào trường học cần được các cơ quan, ban ngành thực hiện thường xuyên và sát sao hơn. Đây không chỉ là câu chuyện ở tỉnh Thái Nguyên mà các cơ sở giáo dục khác trong cả nước cần nghiêm túc xem xét và nhìn nhận lại việc lựa chọn các đơn vị cung ứng thực phẩm cho trường học mình đã thực sự đảm bảo hay chưa.
Bởi lẽ, liên quan đến an toàn thực phẩm trong trường học, nếu xảy ra sự cố thì không chỉ sức khoẻ học sinh bị ảnh hưởng mà ngay đến cả những lãnh đạo nhà trường cũng phải trả những cái giá rất đắt", ông Nguyễn Bá Thuyền bày tỏ.
Còn theo ông Bùi Văn Phương, việc lựa chọn các đơn vị cung cấp các đơn vị cung cấp thực phẩm trong trường học hiện nay đa phần là được chỉ định hoặc nhà trường lựa chọn những đơn vị quen đã thực hiện từ các năm học trước đó. Ngoài ra, nếu có thực hiện đấu thầu thì đa phần các đơn vị được lựa chọn cũng theo hình thức chỉ định thầu rút gọn. Việc này sẽ rất khó để đảm bảo sự cạnh tranh, tính minh bạch và lựa chọn được những nhà cung cấp có năng lực.
"Thông qua sự việc này, ngoài việc nâng cao vai trò giám sát đối với nguồn thực phẩm đầu vào cho các bữa ăn bán trú trong trường học thì khâu lựa chọn đơn vị cung ứng cũng cần được tuyển chọn kỹ lưỡng.
Với những trường học tổ chức đấu thầu để lựa chọn nhà cung cấp thì nên quy định theo phương thức lựa chọn cạnh tranh, hạn chế tối đa việc chỉ định thầu và quá trình lựa chọn cần được sự giám sát đánh giá từ phụ huynh. Có như vậy thì phụ huynh mới yên tâm để con cái họ sử dụng thực phẩm trong các bữa ăn học đường.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên đăng tải công khai những công ty cung cấp thực phẩm trường học vi phạm cũng nên được các trường học và cơ quan quản lý lưu ý. Đồng thời, với các công ty cung cấp thực phẩm có hành vi móc nối, ăn chia lợi nhuận với lãnh đạo nhà trường nhằm đưa thực phẩm kém chất lượng, thu lợi nhuận như sự việc tại Trường Mầm non Nam Hoà cần có các biện pháp xử lý mạnh tay, đủ sức răn đe để các cơ sở khác không dám thực hiện", ông Bùi Văn Phương nhấn mạnh.
Tư liệu tham khảo:
[1] https://giaoduc.net.vn/thai-nguyen-khoi-to-vu-an-dua-hoi-lo-nhan-hoi-lo-trong-cung-cap-suat-an-thuc-pham-vao-truong-hoc-post259362.gd
