Để nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản, các cơ sở đào tạo đại học chủ động đổi mới chương trình giảng dạy theo hướng tiệm cận thực tiễn, đồng thời coi hợp tác với doanh nghiệp là một định hướng chiến lược và nhiệm vụ trọng tâm.
Cập nhật chương trình đào tạo “giảm hàn lâm, tăng thực hành”
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong nhiều năm qua, khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản đã có những tín hiệu tuyển sinh rất tích cực, đặc biệt tại các cơ sở đào tạo có uy tín và truyền thống. Riêng tại Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, một số ngành học có số lượng thí sinh đăng ký lớn và điểm chuẩn ở mức cao.
“Những con số này phản ánh sự thay đổi rõ nét trong nhận thức của xã hội và người học: nông nghiệp hiện đại là lĩnh vực giàu tiềm năng, có hàm lượng khoa học - công nghệ cao và cơ hội nghề nghiệp rộng mở. Hiện nay, nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhóm ngành nông nghiệp là rất lớn, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước đang đầu tư mạnh mẽ, mở rộng sản xuất, chế biến và phát triển Nông - Lâm - Thủy sản theo chuỗi giá trị” - thầy Lý chia sẻ.
Phó Hiệu trưởng cho hay, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động cũng như quá trình chuyển đổi số sâu rộng trong lĩnh vực Nông - Lâm - Thủy sản, nhà trường xác định đổi mới chương trình đào tạo là nhiệm vụ mang tính chiến lược và xuyên suốt. Các chương trình đào tạo đã được rà soát, cập nhật theo hướng giảm hàn lâm thuần túy, tăng thực hành, tăng tính liên ngành và gắn chặt với thực tiễn sản xuất - kinh doanh.
Nội dung đào tạo được tích hợp mạnh mẽ các xu hướng mới như nông nghiệp số, nông nghiệp chính xác, công nghệ sinh học, quản trị chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc, kinh tế xanh - kinh tế tuần hoàn, đồng thời chú trọng trang bị kỹ năng số, kỹ năng quản trị, tư duy đổi mới sáng tạo cho người học.
Đặc biệt, nhà trường đẩy mạnh mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp, địa phương và các tập đoàn lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận sớm môi trường nghề nghiệp, nâng cao năng lực thích ứng và đáp ứng tốt yêu cầu việc làm sau tốt nghiệp.
“Một điểm nhấn quan trọng của Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh là sự đồng hành rất mạnh mẽ của các tập đoàn doanh nghiệp lớn, đa ngành hoặc chuyên sâu về nông nghiệp, những đơn vị đã và đang đầu tư bài bản cho nguồn nhân lực, từ học bổng, thực tập đến tuyển dụng. Nhà trường xác định rõ, đầu tư cho hệ sinh thái quan hệ doanh nghiệp chính là đầu tư chiến lược và bền vững, tạo giá trị lâu dài cho người học và xã hội.
Bên cạnh đó, nhiều thế hệ cựu người học của nhà trường, từ trình độ đại học, thạc sĩ đến tiến sĩ, luôn hướng về trường, tích cực hỗ trợ học bổng, kết nối việc làm, chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp và đồng hành cùng các thế hệ đàn em. Đây là một nguồn lực xã hội rất quý giá, góp phần tạo nên sức hút bền vững cho khối ngành” - Phó Hiệu trưởng khẳng định.
Cùng bàn luận về chủ đề này, Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Quyên - Trưởng khoa, Khoa Nông nghiệp - Thủy sản của Trường Đại học Cửu Long cho hay, so với những năm trước, công tác tuyển sinh ở khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản đã ghi nhận những tín hiệu tích cực, xuất phát từ sự gia tăng quan tâm của xã hội đối với các vấn đề an ninh lương thực, biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững. Nhu cầu đối với đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này vì thế ngày càng rõ nét.
“Tôi cho rằng đổi mới chương trình đào tạo khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản hiện nay là yêu cầu tất yếu. Tại Trường Đại học Cửu Long, Khoa Nông nghiệp - Thủy sản đã thường xuyên rà soát, cập nhật chương trình theo hướng đào tạo ứng dụng, sát với thực tiễn sản xuất và nhu cầu nhân lực của địa phương.
Chúng tôi tăng cường các học phần về nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý chất lượng nông sản, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững. Song song đó, chương trình chú trọng trang bị cho sinh viên kỹ năng nghề, kỹ năng làm việc và khả năng thích ứng với môi trường lao động sau tốt nghiệp.
Một điểm nhấn quan trọng là tăng thời lượng thực hành, thực tập tại doanh nghiệp, hợp tác xã và các mô hình sản xuất. Qua đó, sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn có thể làm việc ngay khi ra trường” - cô Quyên bày tỏ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Đình Hoài - Phó Trưởng khoa, Khoa Thủy sản, Học viện Nông nghiệp Việt Nam chia sẻ, trong những năm gần đây, chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước là đẩy mạnh phát triển kinh tế đi đôi với phát triển xanh, bền vững và bảo vệ môi trường, coi đây là định hướng chiến lược lâu dài, đặc biệt trong các lĩnh vực Nông - Lâm - Thủy sản.
Song song với đó là yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ cao nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Những định hướng lớn này đã và đang tạo ra nhu cầu rất cao về nguồn nhân lực chất lượng cao, có tư duy hiện đại và năng lực thích ứng nhanh.
Quán triệt tinh thần đó, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã chủ động đi trước một bước trong đổi mới chương trình đào tạo, đặc biệt đối với khối ngành Nông nghiệp - Thủy sản. Chương trình được rà soát tổng thể và cập nhật theo hướng liên ngành, thực tiễn và hội nhập, không chỉ đào tạo kỹ thuật sản xuất mà còn hình thành tư duy phát triển bền vững, kinh tế xanh và quản lý hiện đại cho người học.
“Ngoài các môn học có tính nền tảng cho từng ngành học, nhiều học phần mới như Khởi nghiệp và văn hóa kinh doanh, Thương mại và hội nhập quốc tế, Tổ chức quản lý kinh tế đã được đưa vào chương trình, giúp sinh viên hiểu rõ bối cảnh kinh tế thị trường, chuỗi giá trị nông sản và yêu cầu hội nhập quốc tế. Đây là những năng lực thiết yếu để đáp ứng chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và có trách nhiệm với môi trường.
Bên cạnh đó, các học phần Công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Nông nghiệp hiện đại thể hiện rõ định hướng ứng dụng khoa học công nghệ cao, trang bị cho sinh viên khả năng tiếp cận sản xuất thông minh, quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và tự động hóa, phù hợp với chiến lược quốc gia về chuyển đổi số trong nông nghiệp.
Đặc biệt, việc tăng cường các nội dung sinh thái và môi trường trong chương trình đào tạo cho thấy sự gắn kết chặt chẽ với mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Sinh viên không chỉ học cách nâng cao năng suất, mà còn được trang bị kiến thức và kỹ năng để giảm tác động môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả và phát triển sản xuất bền vững, đúng với tinh thần chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.
Có thể khẳng định rằng, với định hướng đổi mới đồng bộ và cập nhật như vậy, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã và đang đóng vai trò tiên phong trong đào tạo nguồn nhân lực cho nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững. Khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản không chỉ là ngành học truyền thống, mà đang trở thành lĩnh vực giàu tiềm năng, nhiều cơ hội nghề nghiệp và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước” - thầy Hoài chia sẻ.
Tăng cường chính sách hỗ trợ học tập, mở rộng cơ hội việc làm
Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Quyên, để thu hút người học, cần thêm các chính sách hỗ trợ thiết thực cho người học khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản, đặc biệt là chính sách giảm học phí, mở rộng học bổng và tín dụng học tập. Đây là yếu tố quan trọng giúp sinh viên, nhất là con em nông dân, yên tâm theo học.
Bên cạnh đó, cần tăng cường các chính sách kết nối việc làm, hỗ trợ khởi nghiệp và thu hút sinh viên tốt nghiệp về làm việc tại địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp. Khi chính sách đào tạo và sử dụng nhân lực được triển khai đồng bộ, khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản sẽ có sức hút bền vững hơn trong thời gian tới.
Cô Quyên cho biết, Trường Đại học Cửu Long có mức học phí thấp hơn một số trường đại học tư thục khác và được cam kết không tăng trong cả khóa học. Cụ thể, năm 2026 mức học phí các ngành thuộc nhóm Sản xuất và chế biến; Nông - Lâm - Thủy sản học phí khoảng 8.500.000 đồng - 8.800.000 đồng/học kỳ. Ngành Thú y 6.600.000 đồng/học kỳ.
Trường có chính sách khuyến học, các quỹ học bổng dành cho sinh viên có thành tích học tập xuất sắc hoặc sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, tân sinh viên đạt thủ khoa ngành. Đặc biệt, trong năm 2026, nhà trường có nhiều chế độ miễn giảm học phí dành cho tân sinh viên, thí sinh trúng tuyển vào trường sẽ có cơ hội được giảm học phí từ 20 - 50%.
Về vấn đề này, Tiến sĩ Trần Đình Lý cho hay: “Tôi đánh giá cao việc trong thời gian qua, Chính phủ đã có nhiều điều chỉnh chính sách nhằm hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực Nông - Lâm - Thủy sản. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, tôi cho rằng các chính sách này cần mạnh mẽ hơn, đồng bộ hơn và có tính dài hạn hơn, tương xứng với vai trò trụ cột của ngành trong chiến lược phát triển kinh tế xanh và bền vững.
Theo tôi, cần tiếp tục mở rộng chính sách học phí ưu đãi, học bổng đủ sức cạnh tranh để thu hút học sinh giỏi, đặc biệt là học sinh khu vực nông thôn, vùng khó khăn. Đồng thời, cần đẩy mạnh các chính sách đặt hàng đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp, cam kết việc làm sau tốt nghiệp, hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp.
Ngoài ra, công tác hướng nghiệp cần được triển khai sớm và bài bản hơn. Việc Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh lựa chọn Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh - đơn vị giữ vai trò Chủ tịch khối Khoa học sự sống và Môi trường - làm điểm đến hướng nghiệp là một mô hình rất ý nghĩa. Qua các hoạt động như “Một ngày làm sinh viên”, học sinh trung học phổ thông được trực tiếp trải nghiệm môi trường học tập, phòng thí nghiệm, giảng viên và sinh viên, từ đó hình thành nhận thức đúng đắn và cảm hứng nghề nghiệp sớm.
Khi người học nhìn thấy rõ con đường học tập, cơ hội nghề nghiệp và triển vọng phát triển lâu dài, họ sẽ yên tâm lựa chọn và gắn bó với khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản. Đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao chính là đầu tư cho an ninh lương thực, kinh tế xanh và tương lai phát triển bền vững của đất nước”.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Đình Hoài, bên cạnh việc đổi mới chương trình đào tạo, các chính sách hỗ trợ người học về học phí, học bổng và cơ hội việc làm có ý nghĩa then chốt trong việc thu hút, giữ chân và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.
“Tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chúng tôi có hệ thống chính sách học bổng đa dạng, trong đó không chỉ có học bổng khuyến khích học tập từ ngân sách nhà trường mà còn học bổng tài trợ từ doanh nghiệp, tổ chức và đối tác trong và ngoài nước. Các học bổng doanh nghiệp không chỉ hỗ trợ tài chính, giảm áp lực học phí cho sinh viên mà còn thể hiện sự đồng hành trực tiếp của thị trường lao động với quá trình đào tạo, giúp sinh viên yên tâm học tập và định hướng nghề nghiệp sớm.
Về cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, Học viện nhiều năm qua đã xây dựng cơ chế kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp và địa phương, tiêu biểu là việc tổ chức thường niên Ngày hội việc làm và kết nối doanh nghiệp, thu hút đông đảo doanh nghiệp trong lĩnh vực Nông - Lâm - Thủy sản, công nghệ sinh học, chế biến và dịch vụ liên quan. Thông qua các hoạt động này, sinh viên được tiếp cận trực tiếp nhà tuyển dụng, tham gia phỏng vấn, thực tập và tuyển dụng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, qua đó nâng cao tỷ lệ có việc làm đúng chuyên ngành sau tốt nghiệp.
Bên cạnh đó, Học viện đặc biệt chú trọng hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cho sinh viên thông qua các cuộc thi khởi nghiệp, sân chơi ý tưởng sáng tạo, chương trình ươm tạo dự án dành cho học sinh - sinh viên.
Đây là môi trường thực tiễn giúp người học vận dụng kiến thức đã học, hình thành tư duy kinh doanh, từng bước hiện thực hóa các mô hình Nông nghiệp – Thủy sản công nghệ cao, xanh và bền vững. Nhiều dự án khởi nghiệp của sinh viên đã nhận được sự quan tâm, đầu tư và đồng hành lâu dài từ doanh nghiệp.
Trong thời gian tới, chúng tôi kỳ vọng các chính sách hỗ trợ người học sẽ tiếp tục được mở rộng và nâng tầm, theo hướng tăng cường học bổng gắn với doanh nghiệp và lĩnh vực ưu tiên; có cơ chế học phí linh hoạt cho sinh viên giỏi, sinh viên theo học các ngành chiến lược; đồng thời mở rộng hơn nữa mạng lưới doanh nghiệp, địa phương tham gia vào quá trình đào tạo - thực tập -tuyển dụng.
Những chính sách này sẽ góp phần giúp sinh viên khối ngành Nông - Lâm - Thủy sản yên tâm học tập, tự tin lập nghiệp và đóng góp hiệu quả cho mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững của đất nước” - thầy Hoài bày tỏ.
