Theo hướng dẫn của Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, các sở giáo dục và đào tạo sẽ công bố môn thi hoặc bài thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh 10 sau khi kết thúc học kỳ I nhưng không muộn hơn ngày 31/3 hằng năm.
Vì thế, tính đến thời điểm này, đã có nhiều địa phương ban hành kế hoạch tuyển sinh 10 cho năm học 2026-2027 và ta thấy đa phần các địa phương đã ban hành kế hoạch vẫn lựa chọn môn thi thứ 3 là Ngoại ngữ (tiếng Anh) như kỳ thi năm ngoái.
Việc lựa chọn môn Ngoại ngữ làm môn thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh 10 hoàn toàn phù hợp với hướng dẫn của Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông. Thực tế cho thấy, việc lựa chọn môn Ngoại ngữ sẽ có nhiều thuận lợi hơn cho học sinh khi ôn thi.
Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT hướng dẫn chọn môn thứ 3 như thế nào?
Tại Khoản 1, Điều 13, Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT hướng dẫn số môn thi, bài thi gồm: Toán, Ngữ văn và 01 (một) môn thi hoặc bài thi thứ ba do sở giáo dục và đào tạo lựa chọn 01 (một) trong 02 (hai) phương án sau:
“Môn thi thứ ba được lựa chọn trong số các môn học có đánh giá bằng điểm số trong chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở, bảo đảm không chọn cùng một môn thi thứ ba quá 03 (ba) năm liên tiếp;
Bài thi thứ ba là bài thi tổ hợp của một số môn học được lựa chọn trong số các môn học có đánh giá bằng điểm số trong chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở”.
Với hướng dẫn này, chúng ta thấy môn Toán và Ngữ văn là 2 môn thi bắt buộc trong kỳ thi tuyển sinh 10. Môn thứ 3 là môn do sở giáo dục và đào tạo lựa chọn trong số các môn học còn lại có đánh giá bằng điểm số (Ngoại ngữ; Khoa học tự nhiên; Lịch sử và Địa lí; Giáo dục công dân; Công nghệ; Tin học).
Như vậy, ở kỳ thi tuyển sinh 10 tới đây, sở giáo dục và đào tạo chọn môn thi nào trong các môn học có đánh giá bằng điểm số ở chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở cũng đều đúng hướng dẫn.
Bởi vì, kỳ thi tuyển sinh 10 cho năm học 2025-2026 vừa qua, lúc đó cả nước có 63 tỉnh thành thì có tới 62 tỉnh, thành lựa chọn môn thứ 3 là Ngoại ngữ (tiếng Anh).
Theo hướng dẫn của Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT thì kỳ thi tuyển sinh 10 cho năm học 2026-2027 tới đây, thậm chí cho năm học 2027-2028 các Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục lựa chọn môn thứ 3 là Ngoại ngữ vẫn đúng nguyên tắc: “không chọn cùng một môn thi thứ ba quá 03 (ba) năm liên tiếp”.
Thực tế, đến thời điểm này đã có nhiều địa phương công bố kế hoạch tuyển sinh 10 cho năm học 2026-2027 và mọi người dễ dàng nhìn thấy môn Ngoại ngữ vẫn tiếp tục lựa chọn làm thi thứ 3, như: Thành phố Hồ Chí Minh; Đà Nẵng, Thanh Hóa; Đồng Tháp; Nghệ An; Cao Bằng; Cần Thơ; Lạng Sơn...
Việc lựa chọn môn Ngoại ngữ làm môn thi thứ 3 sẽ có nhiều thuận lợi hơn cho sở giáo dục khi tổ chức kỳ thi, các nhà trường tổ chức ôn thi và đặc biệt là các em học sinh vì đây là môn học mà học sinh đã được học liên tục từ cấp tiểu học đến trung học cơ sở nên có nhiều thuận lợi.
Vì sao nhiều sở giáo dục và đào tạo vẫn lựa chọn môn thứ 3 là Ngoại ngữ?
Việc môn Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) vẫn được nhiều địa phương lựa chọn làm môn thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không phải ngẫu nhiên, mà xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Có thể lý giải trên một số phương diện sau:
Thứ nhất: trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay thì ngoại ngữ - đặc biệt là tiếng Anh đã trở thành công cụ tiếp cận tri thức toàn cầu. Việc đưa môn Ngoại ngữ vào kỳ thi tuyển sinh 10 giúp cho học tập có hệ thống; định hướng phát triển năng lực toàn diện cho học sinh cả hiện tại và tương lai.
Thứ hai: Ngoại ngữ là môn học bắt buộc trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ tiểu học đến cấp trung học phổ thông. Do đó, nhiều địa phương chọn thi Ngoại ngữ để đánh giá đúng chất lượng dạy và học theo chương trình mới. Đồng thời, tạo động lực đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ ở trung học cơ sở.
Đặc biệt, ngành giáo dục đang hướng đến từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học thì việc chọn môn Ngoại ngữ trong kỳ thi tuyển sinh 10 là phù hợp hơn cả.
Thứ ba: môn Ngoại ngữ đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội và phụ huynh bởi hiện nay phụ huynh ngày càng quan tâm đến năng lực tiếng Anh của con em mình để chuẩn bị cho du học, hội nhập, việc làm tương lai. Vì thế, môn thứ 3 là Ngoại ngữ sẽ phù hợp mong đợi xã hội.
Thứ tư: việc chọn môn Ngoại ngữ sẽ thuận lợi trong tổ chức và ổn định nhiều năm vì lâu nay - trước khi Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT có hiệu lực thì nhiều địa phương luôn duy trì mô hình thi 3 môn: Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ.
Việc thi 3 môn này đảm bảo cân đối giữa tư duy logic - ngôn ngữ mẹ đẻ - ngôn ngữ quốc tế nên được học sinh, phụ huynh đồng thuận cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Thứ năm: theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 chia làm 2 giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản từ lớp 1 đến lớp 9; giai đoạn định hướng giáo dục nghề nghiệp từ lớp 10 đến lớp 12.
Học xong lớp 9, bước sang lớp 10 học sinh không còn học các môn học cố định như cấp trung học cơ sở mà chỉ có một số môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc. Trong đó, môn Ngoại ngữ, Toán, Văn vẫn là môn học bắt buộc sẽ thuận lợi hơn cho học sinh.
Vì thế, việc nhiều sở giáo dục và đào tạo tiếp tục chọn môn Ngoại ngữ làm môn thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh 10 cho năm học 2026-2027 là điều dễ hiểu và thuận lợi khá nhiều cho học sinh.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
