Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa và thẩm định tài liệu giáo dục địa phương để lấy ý kiến góp ý hết ngày 28/2/2026 nhằm thay thế Thông tư số 33/2020/TT-BGDĐT.
Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Nhà giáo đã được ban hành và có hiệu lực, hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lí, nâng cao chất lượng tài liệu giáo dục địa phương và bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông.
Lần đầu quy định khung nội dung giáo dục địa phương
Khác với Thông tư 33 chủ yếu tập trung vào thẩm định, dự thảo Thông tư mới quy định đầy đủ, xuyên suốt các khâu về tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa và thẩm định tài liệu giáo dục địa phương.
Dự thảo Thông tư lần đầu tiên bổ sung khái niệm và quy định cụ thể về Khung nội dung giáo dục địa phương. Đây là điểm mới quan trọng nhằm định hướng, xác định các nội dung tổng thể cho từng cấp học, lớp học; làm căn cứ biên soạn tài liệu giáo dục địa phương bảo đảm tính chỉnh thể, sự phát triển liên tục, tránh trùng lặp, nhất quán từ lớp dưới lên lớp trên và thống nhất với các cấp học khác.
Dự thảo Thông tư quy định chi tiết các mạch nội dung cốt lõi của tài liệu giáo dục địa phương, từ lịch sử, văn hóa, địa lí, môi trường, kinh tế – xã hội, nghề truyền thống đến các vấn đề phát triển bền vững của địa phương.
Theo yêu cầu tại dự thảo Thông tư, nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, nhất quán, nhân văn, có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp trình độ, đặc điểm lứa tuổi học sinh, không gây quá tải và không mang định kiến, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật.
Tăng cường yêu cầu về thực nghiệm và lấy ý kiến phản hồi
Theo dự thảo Thông tư, nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải tạo điều kiện để giáo viên vận dụng sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm, phù hợp với điều kiện tổ chức dạy học tại cơ sở giáo dục.
Nội dung tài liệu giáo dục địa phương cũng phải chú trọng tổ chức các hoạt động thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương; tạo cơ hội và khuyến khích học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo, phát huy tiềm năng của mỗi học sinh.
Ảnh minh họa: Lã Tiến.
Dự thảo Thông tư mới cũng quy định bắt buộc tổ chức dạy học thực nghiệm đối với bản thảo tài liệu trước khi trình thẩm định. Kết quả thực nghiệm phải được đánh giá bằng văn bản, đồng thời khuyến khích thu thập ý kiến phản hồi của học sinh. Đây là một điểm mới được quy định trong dự thảo nhằm nâng cao tính sư phạm, tính khả thi và mức độ phù hợp của tài liệu khi triển khai thực tế.
Dự thảo Thông tư quy định rõ cơ cấu, tiêu chuẩn thành viên Hội đồng thẩm định. Theo đó, yêu cầu bảo đảm có ít nhất 1/3 tổng số thành viên Hội đồng là giáo viên đang trực tiếp giảng dạy ở cấp học tương ứng với tài liệu được thẩm định.
Theo dự thảo Thông tư, tài liệu giáo dục địa phương sau khi được phê duyệt phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của địa phương và gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo để theo dõi, quản lí. Đồng thời, khuyến khích xây dựng và sử dụng tài liệu dạng số, học liệu điện tử, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục.
Tiêu chuẩn và yêu cầu đối với tài liệu giáo dục địa phương
Điều kiện tiên quyết của tài liệu giáo dục địa phương là nội dung không trái với quy định của pháp luật Việt Nam, phù hợp với các quy định có liên quan về xuất bản, sử dụng học liệu trong cơ sở giáo dục; không mang định kiến về sắc tộc, tôn giáo, nghề nghiệp, giới, lứa tuổi và địa vị xã hội; bảo đảm tính khách quan, nhân văn và phù hợp với mục tiêu giáo dục.
Nội dung tài liệu giáo dục địa phương được lựa chọn từ những vấn đề cơ bản hoặc thời sự của địa phương, tập trung vào các mạch nội dung chủ yếu sau đây:
Quê hương, địa lí và môi trường sống gồm vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên, cảnh quan thiên nhiên, môi trường và mối quan hệ giữa con người với môi trường tại địa phương. Danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa là các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của địa phương; giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục và ý thức bảo tồn, phát huy. Lịch sử, truyền thống và nhân vật tiêu biểu gồm lịch sử hình thành, phát triển của địa phương; các danh nhân, nhân vật lịch sử, nhân vật tiêu biểu gắn với địa phương. Văn hóa, phong tục tập quán và đời sống xã hội là những phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống, sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật dân gian đặc trưng của địa phương.
Nghề truyền thống, hoạt động sản xuất và kinh tế địa phương là các nghề truyền thống, làng nghề, hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tiêu biểu; mối liên hệ với định hướng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh. Ngoài ra, trò chơi dân gian và hoạt động trải nghiệm văn hóa có các trò chơi dân gian, hoạt động văn hóa - xã hội phù hợp với lứa tuổi học sinh, góp phần hình thành phẩm chất, năng lực và kỹ năng sống. Những vấn đề xã hội, môi trường và phát triển bền vững của địa phương như bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên hợp lý, thích ứng với biến đổi khí hậu, xây dựng nếp sống văn minh và phát triển bền vững.
Nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh và cấp học, được lựa chọn và tổ chức trong các môn học và hoạt động giáo dục theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm vị trí phù hợp trong kế hoạch giáo dục nhà trường. Các thuật ngữ, khái niệm, định nghĩa, số liệu, sự kiện, hình ảnh sử dụng trong tài liệu giáo dục địa phương phải chính xác, khách quan, nhất quán, phù hợp với trình độ và đặc điểm của học sinh; có nguồn gốc rõ ràng, được lựa chọn và trình bày phù hợp với mục tiêu giáo dục và điều kiện thực tiễn của địa phương.
Việc lựa chọn và tổ chức nội dung trong tài liệu giáo dục địa phương phải phù hợp về phạm vi, mức độ và thời lượng, tránh dàn trải, ôm đồm nội dung, không gây quá tải cho người học. Các thành tựu khoa học mới và các nội dung giáo dục liên quan phải được cập nhật phù hợp với mục tiêu giáo dục, điều kiện thực tiễn của địa phương; các nội dung về chủ quyền quốc gia, quyền con người, quyền trẻ em, bình đẳng giới, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu được thể hiện hợp lý, tuân thủ các quy định của pháp luật.
Ảnh minh hoạ: C.V.
Về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá trong tài liệu giáo dục địa phương, nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải tạo điều kiện để giáo viên vận dụng sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm, phù hợp với điều kiện tổ chức dạy học tại cơ sở giáo dục. Nội dung chú trọng tổ chức các hoạt động thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương; tạo cơ hội và khuyến khích học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo, phát huy tiềm năng của mỗi học sinh. Nội dung tài liệu giáo dục địa phương phải thể hiện đúng và đầy đủ mức độ cần đạt về phẩm chất, năng lực học sinh, phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông và đặc điểm kinh tế - xã hội của địa phương, làm cơ sở cho việc đánh giá chính xác kết quả học tập của học sinh.
Cấu trúc tài liệu giáo dục địa phương được thiết kế theo các chủ đề, phù hợp với nội dung quy định tại Thông tư này và kế hoạch giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục ở từng cấp học, lớp học trong Chương trình giáo dục phổ thông, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ sở giáo dục xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường. Cấu trúc tài liệu phải bảo đảm tính logic, chặt chẽ, thống nhất.
Ngôn ngữ và hình thức trình bày là tiếng Việt, bảo đảm các quy định về chính tả và ngữ pháp; diễn đạt trong sáng, dễ hiểu, thể hiện chính xác nội dung cần trình bày và phù hợp với lứa tuổi học sinh. Các chữ viết tắt, ký hiệu, phiên âm, đơn vị đo phải tuân thủ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các quy định pháp luật có liên quan. Hình thức trình bày tài liệu cân đối, hài hòa giữa kênh chữ và kênh hình; hệ thống ký hiệu, biểu tượng, kiểu chữ, cỡ chữ, tranh, ảnh, bảng, biểu, đồ thị, bản đồ, hình vẽ phải rõ ràng, thẩm mỹ, phù hợp với nội dung chủ đề học tập và lứa tuổi học sinh.
Việc sử dụng hình ảnh, bản đồ, dữ liệu, trích dẫn và tài liệu tham khảo trong tài liệu giáo dục địa phương phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, có nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Xem chi tiết dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa và thẩm định tài liệu giáo dục địa phương TẠI ĐÂY.
