Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn số 5200/BGDĐT-GDPT gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo về việc góp ý dự thảo Công văn hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập sau sắp xếp với nhiều nội dung quan trọng.
Ngoài việc hướng dẫn tổ chức bộ máy, quy định chức năng, nhiệm vụ của cơ sở giáo dục sau sắp xếp theo mô hình gồm trường chính và các phân hiệu, điểm trường thì một nội dung khác liên quan đến bố trí tổ chuyên môn trong trường học cũng được đông đảo ý kiến quan tâm.
Theo đó, dự kiến tổ chuyên môn sẽ được tổ chức thống nhất trong toàn trường, không phân chia theo trường chính, phân hiệu hay điểm trường. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh quy mô các trường sau sáp nhập có thể rất lớn, đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý chuyên môn, sinh hoạt tổ chuyên môn, phân công nhiệm vụ và phối hợp giữa giáo viên ở các cơ sở trực thuộc.
Tổ trưởng chuyên môn đánh giá mô hình tổ chức tổ chuyên môn thống nhất là phù hợp với yêu cầu thực tế
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về vấn đề này, cô Nguyễn Thị Lưu - Tổ trưởng tổ 1, Trường Tiểu học Ea Hồ (xã Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk) cho rằng, nếu áp dụng vào thực tế thì đây sẽ là hình thức tổ chức phù hợp với điều kiện của các trường học sau khi sắp xếp hiện nay.
Cô Lưu bày tỏ: "Tôi nghĩ rằng, nếu hình thức bố trí tổ chuyên môn theo hình thức này được đưa vào áp dụng thì chỉ có một rào cản lớn nhất đó chính là khoảng cách địa lý giữa trường chính và các phân hiệu, điểm trường khiến cho việc tiếp cận của tổ trưởng với giáo viên dạy chuyên môn không trực tiếp một cách liên tục được. Từ đó có thể một số vấn đề thuộc về chuyên môn là chưa đủ sát sao nếu chỉ làm việc thông qua trực tuyến.
Tuy nhiên, hiện nay có nhiều trường học đã tổ chức trơn tru việc trao đổi chuyên môn thông qua nền tảng số, áp dụng chuyển đổi số từng công việc cụ thể.
Như hiện nay, tại nhiều trường học thì chỉ đạo chuyên môn cũng đã sớm được thực hiện thông qua điện thoại, zalo. Vì thế, tôi thấy rằng sau này dù quy mô trường lớp có lớn hơn thì nếu tổ trưởng tổ chuyên môn vận dụng tốt các lợi thế của khoa học kỹ thuật và áp dụng chuyển đổi số vào công việc thì mọi công việc cũng sẽ sớm ổn định.
Về việc này thì trong dự thảo cũng đã đề cập đến hình thức sinh hoạt chuyên của tổ chuyên môn các nhà trường. Căn cứ điều kiện thực tế, Hiệu trưởng quyết định tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo một trong các hình thức là sinh hoạt trực tiếp; trực tuyến; kết hợp trực tiếp và trực tuyến.
Với cách làm này, đối với cơ sở giáo dục có nhiều phân hiệu, điểm trường ở xa nhau thì chính việc ưu tiên sử dụng các hình thức kết hợp sẽ đảm bảo sự tham gia đầy đủ của giáo viên và giảm thời gian, chi phí đi lại. Đây là cách tiếp cận phù hợp với mô hình trường học sau sắp xếp, nhất là những trường có nhiều phân hiệu, điểm trường nằm cách xa trường chính", cô Lưu cho hay.
Còn theo thầy Đặng Vũ Trí - Tổ trưởng tổ Toán, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành, thành phố Hồ Chí Minh), hình thức tổ chức tổ chuyên môn thống nhất trong toàn trường, không phân chia theo trường chính, phân hiệu hay điểm trường mà dự thảo đề cập là một phương án hoàn toàn hợp lý. Nó đảm bảo được tiêu chí tinh gọn đầu mối, hệ thống quản trị thông suốt, quan trọng hơn cả là nó hạn chế sự chồng chéo, tiết kiệm được nguồn lực và tài chính hàng năm cho các nhà trường.
Theo nhận định của thầy Trí, để việc tổ chức tổ chuyên môn theo hình thức này hoạt động hiệu quả thì vai trò của người đứng đầu là rất quan trọng và cần được phát huy tốt hơn nữa.
Qua đó, thầy Trí nêu góp ý: "Nếu mô hình này được áp dụng vào thực tế thì hiệu trưởng nhà trường cần phải có tầm bao quát, chú tâm hơn với công việc. Bên cạnh đó, chính các lãnh đạo nhà trường cũng cần bám sát với tình hình thực tế triển khai, để có thể đề xuất cấp trên bổ sung thêm thẩm quyền xử lý công việc cho các tổ trưởng khi hiệu trưởng hoặc hiệu phó phụ trách vắng mặt.
Ngoài ra, sau khi thực hiện việc sắp xếp, đa phần quy mô lớp học của các trường học sẽ tăng lên rất nhiều. Vì thế, lãnh đạo nhà trường cũng cần có sự bám sát, đánh giá khối lượng công việc mà các tổ trưởng chuyên môn đang đảm nhiệm. Nếu cần có thể đề xuất cơ chế hỗ trợ về thù lao để các tổ trưởng chuyên môn thấy mình được ghi nhận, họ càng nỗ lực và yên tâm phấn đấu hơn trong công việc".
Cũng theo thầy Trí, điều mà các tổ trưởng chuyên môn băn khoăn nhất hiện nay đó là khi với số lượng lớp học tăng lên, có thể nhiều trường học xảy ra nguy cơ quá tải đối với các tổ trưởng thì các tổ trưởng được hỗ trợ ra sao.
Về điều này, trong nội dung của dự thảo tôi thấy có đề cập việc, hiệu trưởng được phân công giáo viên thực hiện nhiệm vụ tại trường chính; một hoặc nhiều phân hiệu; một hoặc nhiều điểm trường thuộc cùng một cơ sở giáo dục.
Đối với giáo viên thì hiệu trưởng có thể giao giáo viên thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm giữa các phân hiệu hoặc tham gia các hoạt động chuyên môn chung của toàn trường nhằm phát huy năng lực chuyên môn.
Thầy Trí nhấn mạnh rằng, hai nội dung này trong dự thảo đã tháo gỡ được rất nhiều băn khoăn của tổ trưởng chuyên môn khi các trường thực hiện việc sắp xếp, sáp nhập hiện nay.
"Bất cứ một mô hình nào mới áp dụng trong nhà trường thì bước đầu sẽ không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc. Thế nhưng, với mục đích mà các chủ trương đều hướng tới đó là tạo mọi điều kiện dạy học tốt nhất cho giáo viên và học trò lúc nào cũng là trung tâm, tôi nghĩ rằng mọi khó khăn, vướng mắc cũng đều có phương án tháo gỡ.
Điểm lợi thế mà chúng ta có thể nhìn thấy đó là khi tổ chức tổ chuyên môn với một đầu mối trong trường học thì nó sẽ tạo ra được thể thống nhất. Với một đầu mối chỉ đạo thì họ sẽ chủ động trong công tác bố trí giáo viên dạy chuyên môn.
Qua đó tôi mong rằng, nếu hình thức tổ chức này được áp dụng vào thực tế thì cơ quan quản lý, lãnh đạo nhà trường trường nên trao thêm quyền cho tổ trưởng chuyên môn để họ chủ động trong việc bố trí, điều động giáo viên trong tổ chuyên môn họ quản lý.
Khi đó họ sẽ tự có phương án để tận dụng những giáo viên có sở trường, thế mạnh. Đội ngũ này sẽ được luân chuyển hoặc hỗ trợ những giáo viên yếu hơn một cách linh hoạt giữa các điểm trường", thầy Trí cho hay.
Tổ trưởng chuyên môn cũng cần thay đổi, năng động để đáp ứng nhu cầu
Cùng chung đánh giá khi đọc qua dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành về hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập sau sắp xếp, trong đó có việc tổ chức mô hình tổ chuyên môn, cô Vũ Thị Phương - giáo viên Trường Tiểu học Ea Hồ (xã Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk) cho rằng, đây là một phương án hợp lý giữa bối cảnh các trường học sau sắp xếp có quy mô lớp học rất lớn.
Theo giáo viên này, các vướng mắc xảy ra và có ý kiến trái chiều khi mô hình tổ chức tổ chức chuyên môn như dự kiến được nêu ra trong dự thảo là do vẫn còn một bộ phận giáo viên ngại đổi mới, không dám bứt phá để cho tập thể cùng phát triển.
Một phần nữa đến từ việc, tại một số địa phương việc ứng dụng chuyển đổi số hoặc điều kiện khoa học kỹ thuật chưa đảm bảo khiến các công tác chỉ đạo chuyên môn trên nền tảng số chưa thực sự hiệu quả và phát huy hết lợi thế.
"Tôi thấy rằng, đối chiếu theo mô hình sắp xếp tổ trưởng chuyên môn như dự thảo, giáo viên cùng môn học hoặc cùng nhóm chuyên môn dù đang công tác tại trường chính hay các phân hiệu vẫn thuộc một tổ chuyên môn chung của toàn cơ sở giáo dục. Tất cả sẽ cùng thực hiện kế hoạch giáo dục, thống nhất nội dung chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm và phối hợp trong quá trình dạy học.
Trong bối cảnh đó, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ là người điều hành hoạt động chuyên môn của tổ, tổ trưởng còn là cầu nối giữa Ban giám hiệu với giáo viên, góp phần quyết định sự ổn định, đoàn kết và chất lượng chuyên môn của nhà trường sau khi thực hiện sắp xếp.
Theo cấu trúc mô hình trường học mới thì tổ trưởng chuyên môn không còn đơn thuần kiêm nhiệm công việc ở một tổ chuyên môn/ 1 trường như trước đây đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại các tổ chuyên môn theo hướng tinh gọn nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý. Vì thế, đòi hỏi trước hết là các tổ trưởng khi được bố trí cũng phải tự thay đổi tư duy làm việc.
Đồng thời, những người đảm nhiệm công việc tổ trưởng chuyên môn cũng cần hội tụ cả phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực quản lý chuyên môn thì mới có thể đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới", cô Phương bày tỏ.
