Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục.
Bộ cho biết, dự thảo được xây dựng trên cơ sở thực hiện kế hoạch tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đội ngũ nhà giáo nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; xuất phát từ thực tiễn triển khai các quy định về bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương còn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần kịp thời tháo gỡ; yêu cầu triển khai việc xếp bậc nghề nghiệp theo quy định tại Nghị định số 232/2026/NĐ-CP về vị trí việc làm viên chức; đồng thời, đáp ứng tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ nhà giáo trong thời gian qua về việc bảo đảm quyền lợi chính đáng, hợp pháp của nhà giáo trong bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương và chuyển đổi sang bậc nghề nghiệp.
Theo hiệu trưởng một số cơ sở giáo dục đã được tiếp cận và nghiên cứu dự thảo, nếu được thông qua, dự thảo sẽ khắc phục được những vướng mắc, bất cập đối với việc chuyển xếp chức danh nhà giáo từ hạng cũ sang hạng tương ứng.
Chuyển xếp chức danh mới không căn cứ tỷ lệ cơ cấu hạng là hợp lý
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Trần Hữu Phước - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh (xã Krông Nô, tỉnh Đắk Lắk) cho rằng, việc chuyển xếp chức danh nghề nghiệp áp dụng giới hạn về tỷ lệ cơ cấu hạng chức danh đã khiến nhiều giáo viên chuyển từ hạng cũ sang hạng mới không được chuyển xếp hạng tương đương.
Vì vậy, việc dự thảo đề xuất chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên từ các quy định cũ sang chức danh mới không phải căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp là bước đi phù hợp.
Quy định này không chỉ thể hiện sự sâu sát, lắng nghe thực tiễn từ phía Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với những vướng mắc trực tiếp tại các cơ sở giáo dục, mà còn cho thấy sự nỗ lực của Bộ nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho nhà giáo. Hơn nữa, việc giáo viên được bổ nhiệm vào hạng thấp hơn thì được bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ kể từ ngày Thông tư có hiệu lực thi hành và được truy lĩnh lương, phụ cấp sẽ giúp thầy cô rất phấn khởi.
Thầy Phước nhấn mạnh, để quá trình chuyển xếp, bổ nhiệm chức danh nhà giáo hiệu quả, cần có sự rà soát kỹ lưỡng đối với từng trường hợp, đặc biệt là thời gian cống hiến và quyền lợi của thầy cô. Từ đó, đảm bảo việc triển khai đồng bộ, thống nhất, tránh thiệt thòi cho đội ngũ nhà giáo.
Thầy Trần Hữu Phước - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh. Ảnh: NVCC
Còn theo thầy Lê Văn Ngoan - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nong U (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) đánh giá, việc chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên từ quy định cũ sang quy định mới không phải căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp là cần thiết. Quy định này đã trực tiếp tháo gỡ nút thắt lớn trong công tác quản lý nhân sự giáo dục nhiều năm qua.
Giáo viên đủ năng lực, đủ tiêu chuẩn đã được bổ nhiệm ở hạng nào, thì cần được chuyển xếp đúng hạng và mức lương, không thể vì cơ cấu của đơn vị hay địa phương mà gây ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của đội ngũ nhà giáo.
Với quy định này của dự thảo, số lượng giáo viên được chuyển xếp đúng chức danh sẽ tăng lên rõ rệt. Các thầy cô sẽ không còn rơi vào cảnh chịu thiệt thòi khi không được chuyển sang hạng tương ứng dù điều kiện đủ, năng lực rất tốt. Điều này đặc biệt ý nghĩa với các trường vùng sâu, vùng xa, giúp giữ chân giáo viên giỏi yên tâm công tác.
Ngoài ra, dự thảo đã đi rất sát thực tế, khi bổ sung quy định do áp dụng cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp mà quyền lợi của giáo viên bị ảnh hưởng, thì được bổ nhiệm lại vào đúng hạng cũ và được truy lĩnh tiền lương, phụ cấp chênh lệch. Đây là chủ trương rất ý nghĩa, nhân văn.
Cũng theo thầy Ngoan, về thủ tục truy lĩnh tiền lương của giáo viên, nhà trường mong muốn các cơ quan quản lý sẽ ban hành một văn bản hướng dẫn cụ thể, quy trình hóa bằng các biểu mẫu đơn giản để nhà trường dễ dàng thực hiện rà soát, lập hồ sơ.
Trong khi đó, theo cô Bùi Thị Dung - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Pơ Lang (xã Cư Yang, tỉnh Đắk Lắk), cần hiểu chính xác chuyển xếp chức danh nghề nghiệp không phải xét thăng hạng, do đó không thể áp dụng giới hạn về tỷ lệ cơ cấu hạng chức danh. Giáo viên đã đủ điều kiện thì cần được chuyển sang chức danh mới tương ứng để bảo đảm quyền lợi.
Việc dự thảo có quy định chuyển xếp chức danh nhà giáo không căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp sẽ mang lại niềm vui lớn cho toàn lực lượng nhà giáo khi các thầy cô được hưởng chế độ, quyền lợi tương ứng đầy đủ.
Cũng theo cô Dung, dự thảo Thông tư còn thể hiện tính nhân văn sâu sắc thông qua quy định xử lý chuyển tiếp đối với các trường hợp bổ nhiệm vào hạng thấp hơn trước đây.
“Chức danh nghề nghiệp là sự ghi nhận vị thế chuyên môn của nhà giáo. Việc bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ sẽ giúp giáo viên được trả lại đúng hạng chức danh, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho đội ngũ này.
Hơn nữa, giáo viên được truy lĩnh phần tiền lương và phụ cấp chênh lệch giữa hạng mới và hạng cũ là quy định rất nhân văn. Chính sách truy lĩnh này không chỉ bù đắp thỏa đáng về mặt kinh tế cho khoảng thời gian giáo viên phải nhận mức lương thấp hơn trình độ thực tế, mà còn là sự động viên tinh thần kịp thời, giúp giáo viên cảm nhận được sự ghi nhận công bằng từ phía cơ quan quản lý để yên tâm cống hiến lâu dài cho ngành”, cô Dung bày tỏ.
Cô Bùi Thị Dung nhấn mạnh, để việc bổ nhiệm chức danh và xếp lương đối với cán bộ, giáo viên được thực hiện công bằng, ban giám hiệu cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích giáo viên học tập nâng cao trình độ và tích cực hoàn thiện hồ sơ cá nhân. Đặc biệt, nhà trường phải thực hiện kịp thời, đầy đủ các chế độ, chính sách đãi ngộ nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng, tạo điểm tựa tinh thần vững chắc để đội ngũ thầy cô yên tâm cống hiến.
Chia sẻ thêm về việc về việc áp dụng cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp trong xét thăng hạng, theo cô Dung, quy định này tạo nền tảng vững chắc để các cơ sở giáo dục thúc đẩy đội ngũ nhà giáo tích cực bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao trình độ và chủ động phát triển năng lực bản thân.
Tuy nhiên, việc căn cứ vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp đặt ban giám hiệu nhà trường vào trường hợp khó giải quyết. Bởi, có nhiều giáo viên đều đáp ứng đủ điều kiện xét thăng hạng, nhưng do hạn chế về chỉ tiêu, nhà trường buộc phải cân nhắc lựa chọn đối tượng và phải xét thêm các thành tích thi đua khác của giáo viên. Điều này không chỉ gây áp lực tâm lý cho cán bộ quản lý, mà còn cả cho những giáo viên đủ điều kiện nhưng không được bổ nhiệm.
Cô và trò Trường Mầm non Hoa Pơ Lang (xã Cư Yang, tỉnh Đắk Lắk). Ảnh NTCC
Trong khi đó, thầy Lê Văn Ngoan đưa ra đề xuất, góp ý đối với dự thảo về việc lựa chọn phương án thực hiện bổ nhiệm lại hạng chức danh nghề nghiệp và xếp lại lương.
Dự thảo Thông tư dự kiến hai phương án thực hiện bổ nhiệm lại hạng chức danh nghề nghiệp và xếp lại lương. Mỗi phương án nêu rõ từng đối tượng áp dụng, điều kiện và nguyên tắc cụ thể bảo đảm thực hiện đúng quy định của Luật Nhà giáo, Luật Viên chức về bổ nhiệm chức danh, tuân thủ chuẩn nghề nghiệp nhà giáo do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
"Dưới góc độ một hiệu trưởng, tôi đề xuất lựa chọn phương án 2 tại dự thảo. Bởi phương án 1 tại dự thảo cần kèm theo chuỗi điều kiện phức tạp như phải đang giao nhiệm vụ hạng II hoặc hạng I; phải có đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ kèm minh chứng,...
Trong khi đó, phương án 2 cho phép tự động bổ nhiệm lại hạng và xếp lại lương cho các trường hợp giáo viên tiểu học, mầm non, trung học cơ sở tuyển dụng có bằng đại học đảm bảo đủ tiêu chuẩn bổ nhiệm hạng II trước đây. Hơn nữa, phương án này cũng giảm bớt áp lực thủ tục hành chính cho cả giáo viên lẫn ban giám hiệu, đồng thời giúp đẩy nhanh tiến độ hoàn thành việc bổ nhiệm và xếp lương giáo viên trước ngày 31/10/2026 như dự thảo kỳ vọng", thầy Ngoan bày tỏ.
