Năm 2025, ngành giáo dục và đào tạo ghi dấu với nhiều chủ trương, chính sách lớn được thể chế hóa; tổ chức thành công các sự kiện quy mô lớn; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới chương trình, thi cử và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…
Nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Chiến - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La về kết quả đạt được năm 2025 và những định hướng, mục tiêu lớn của ngành giáo dục tỉnh nhà trong năm 2026.
Hoàn thành 7.600 nhiệm vụ, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao
Năm 2025, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Sơn La tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, khẳng định sự nỗ lực, quyết tâm đổi mới, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2020-2025.
Theo ông Nguyễn Văn Chiến, toàn tỉnh Sơn La hiện có 607 cơ sở giáo dục với trên 376.000 học sinh. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên được củng cố cả về số lượng và chất lượng, gần 92% cán bộ, giáo viên đạt chuẩn trở lên, trong đó giáo dục trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên đạt 100%. Hệ thống trường lớp, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tiếp tục được đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu dạy học, nội trú, bán trú và đổi mới quản lý giáo dục.
Chất lượng giáo dục các cấp học có chuyển biến rõ nét. Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025 đạt tỷ lệ 99,6%, điểm trung bình các môn đạt 5,48; toàn tỉnh có 158 bài thi đạt điểm 10.
Giáo dục mũi nhọn tiếp tục phát triển với 40 giải học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 1 giải nhất (môn Lịch sử), 9 giải nhì, 8 ba và 22 giải khuyến khích; đạt giải nhì Cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia và Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp.
Đáng chú ý, toàn tỉnh có 443/596 trường học đạt chuẩn quốc gia với (đạt 74,3%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh. Quản lý nhà nước về giáo dục được tăng cường; Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La hoàn thành 7.600 nhiệm vụ, chủ động tham mưu ban hành cơ chế, chính sách quan trọng.
Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh, ban hành Đề án chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo (2026-2030) với 9 nhiệm vụ; 95% giáo viên ứng dụng thành thạo công nghệ thông tin; 100% cơ sở giáo dục kết nối Internet, sử dụng hệ thống quản lý nhà trường, từng bước triển khai học bạ số. Môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh được giữ vững; 100% cơ quan, đơn vị, trường học đạt tiêu chuẩn "Đơn vị không có ma túy".
Phát huy kết quả đạt được, ngành giáo dục và đào tạo tập trung triển khai các chủ trương của Trung ương và của tỉnh về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị.
Trong đó, công tác đầu tư xây dựng 13 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới theo Kết luận số 81-KL/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đã từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
“Việc xây dựng các trường nội trú liên cấp ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới mang lại tác động rất rõ nét và tích cực. Trước hết, bà con nhân dân hết sức phấn khởi khi các địa bàn còn nhiều khó khăn nay đã có những ngôi trường khang trang, hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cả thầy cô và học sinh trong việc dạy - học. Nhờ đó, chất lượng giáo dục ở khu vực vùng sâu, vùng xa được kỳ vọng sẽ nâng lên đáng kể.
Đồng thời, đây cũng là minh chứng sinh động cho sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào ở những vùng đặc thù, nhất là khu vực biên giới, góp phần củng cố niềm tin và tạo thêm động lực cho địa phương phát triển.
Về đội ngũ giáo viên tại các trường nội trú liên cấp vùng biên, Sở đã chủ động tham mưu các phương án sắp xếp, bố trí nhân lực phù hợp. Giáo viên được phân công về công tác tại đây nhìn chung đều rất phấn khởi và coi đó là niềm vinh dự.
Đối với chế độ, chính sách dành cho giáo viên các trường nội trú liên cấp, hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo thông tư quy định về tổ chức, hoạt động và chế độ liên quan; địa phương sẽ tiếp tục chờ hướng dẫn chính thức để triển khai đồng bộ.
Ngoài ra, điều kiện sinh hoạt tại khu vực vùng biên cũng được quan tâm với hệ thống nhà công vụ tương đối đầy đủ, cùng chế độ ưu đãi đặc thù (khoảng 30%) góp phần hỗ trợ, giúp giáo viên yên tâm gắn bó lâu dài”, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho hay.
Nỗ lực khắc phục hạn chế về phân cấp, phân quyền và tình trạng thiếu giáo viên
Liên quan đến chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La đánh giá đây là hướng đi phù hợp, giúp nhiều nhiệm vụ được xử lý trực tiếp, nhanh chóng và kịp thời ngay tại cơ sở.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Chiến cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế trong thực tiễn triển khai những nội dung vượt khả năng cấp xã phải chuyển lên cấp trên thì tiến độ có thể chậm hơn.
“Chẳng hạn như công tác tuyển dụng giáo viên, nếu giao về từng xã sẽ khó thành lập hội đồng khi số lượng tuyển ít; nhưng nếu để Sở thực hiện tập trung thì lại phải chờ tổng hợp nhu cầu của nhiều địa phương, dẫn tới mất thêm thời gian.
Vì vậy, cần phân cấp theo hướng “việc nào xã làm được thì giao xã”, còn những nhiệm vụ cần tính chuyên môn, quy mô lớn thì để Sở và các ngành liên quan đảm nhiệm nhằm bảo đảm hiệu quả”, ông Chiến bày tỏ.
Về bài toán thiếu giáo viên - vấn đề không chỉ riêng Sơn La mà nhiều địa phương khác cũng đang gặp phải - vị lãnh đạo này nhìn nhận đây là khó khăn lớn và hiện nay các giải pháp chủ yếu vẫn mang tính tạm thời.
Với những môn đang thiếu như Tiếng Anh, Tin học, địa phương có thể linh hoạt bằng cách tổ chức dạy học trực tuyến, phân công giáo viên dạy liên trường, hoặc ký hợp đồng hỗ trợ.
Tuy vậy, ông Chiến cũng thẳng thắn cho rằng các cách làm này chưa thật sự bài bản, chỉ là giải pháp tình thế. Điều ngành giáo dục mong mỏi nhất vẫn là được quan tâm giao đủ chỉ tiêu biên chế, bởi trong bối cảnh quy mô học sinh ngày càng tăng, yêu cầu giảng dạy ngày càng cao nhưng lại phải thực hiện chủ trương giảm biên chế, tình trạng thiếu giáo viên vì thế càng trở nên áp lực và kéo dài.
Bước sang năm mới Bính Ngọ 2026, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục tỉnh vẫn là nâng cao chất lượng giáo dục một cách căn cơ, “đi từ gốc” - bắt đầu từ các cấp học dưới.
Cùng với đó, chuyển đổi số tiếp tục là nhiệm vụ xuyên suốt, không chỉ trong năm 2026 mà cả những năm tiếp theo, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ để tạo chuyển biến thực chất.
“Tôi muốn gửi thông điệp tới đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh toàn tỉnh rằng Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm lớn cho giáo dục, từ cơ sở vật chất đến chế độ, chính sách, đúng với tinh thần “giáo dục là quốc sách hàng đầu”.
Tuy nhiên, đi liền với những ưu đãi và sự đầu tư đó là trách nhiệm rất nặng nề của toàn ngành. Mỗi thầy cô, mỗi học sinh cần nhận thức rõ niềm vinh dự, tự hào, đồng thời nỗ lực nhiều hơn nữa để đáp ứng kỳ vọng và yêu cầu mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đặt ra”, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La nhấn mạnh.
