Tại điểm b, Khoản 2, Điều 12, Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT ban hành quy định đánh giá học sinh Tiểu học hướng dẫn: “Đối với học sinh lớp 5: tổ chức coi, chấm bài kiểm tra có sự tham gia của giáo viên trường trung học cơ sở trên cùng địa bàn; giáo viên chủ nhiệm hoàn thiện hồ sơ đánh giá học sinh, bàn giao cho nhà trường”.
Với hướng dẫn này, một số sở giáo dục và đào tạo khi xây dựng, ban hành hướng dẫn tổ chức kiểm tra, đánh giá cuối kì II cũng đã trích dẫn nguyên văn và yêu cầu các xã (phường, đặc khu) xây dựng kế hoạch và thực hiện công việc này.
Nhìn từ thực tế công việc cuối năm học, đặc trưng của từng cấp học, yêu cầu này đang tạo ra những áp lực cho giáo viên trung học cơ sở và không thực sự cần thiết. Bởi, suy cho cùng, kiểm tra, đánh giá cuối học kỳ là đánh giá quá trình học tập của học sinh trong một học kỳ chứ không phải là một kỳ thi lớn.
Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT hướng dẫn nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh ra sao?
Tại Điều 12, Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT về nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh hướng dẫn:
“1. Nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh nhằm đảm bảo tính khách quan và trách nhiệm của giáo viên về kết quả đánh giá học sinh; giúp giáo viên nhận học sinh vào năm học tiếp theo có đủ thông tin cần thiết để có kế hoạch, biện pháp giáo dục hiệu quả.
2. Hiệu trưởng chỉ đạo nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh:
a) Đối với học sinh lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 4: giáo viên chủ nhiệm trao đổi với giáo viên sẽ nhận học sinh vào năm học tiếp theo về những nét nổi bật hoặc hạn chế của học sinh, bàn giao hồ sơ đánh giá học sinh theo quy định.
b) Đối với học sinh lớp 5: tổ chức coi, chấm bài kiểm tra có sự tham gia của giáo viên trường trung học cơ sở trên cùng địa bàn; giáo viên chủ nhiệm hoàn thiện hồ sơ đánh giá học sinh, bàn giao cho nhà trường.
c) Các tổ chuyên môn ra đề kiểm tra định kỳ cho các khối lớp.
3. Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các nhà trường trên cùng địa bàn tổ chức nghiệm thu, bàn giao kết quả giáo dục học sinh hoàn thành chương trình tiểu học lên lớp 6 phù hợp với điều kiện của các nhà trường và địa phương”.
Có lẽ, với hướng dẫn này, Bộ muốn tăng tính khách quan, minh bạch trong đánh giá đối với học sinh cuối cấp tiểu học. Đồng thời, hạn chế tình trạng “nương tay” hoặc đánh giá chưa sát của giáo viên tiểu học.
Bên cạnh đó, công việc này sẽ tạo sự liên thông giữa tiểu học và trung học cơ sở, giúp giáo viên cấp trên hiểu rõ chất lượng đầu vào của trường mình. Nhưng, có lẽ nó không thực sự cần thiết và có cả những khó khăn khi thực hiện.
Những băn khoăn khi yêu cầu giáo viên trung học cơ sở tham gia tổ chức coi, chấm bài kiểm tra học sinh lớp 5
Thứ nhất: nội dung kiểm tra cuối học kỳ ở lớp 5 không quá phức tạp để cần “giám sát chéo” như kỳ thi lớn. Giáo viên trung học cơ sở có thể sẽ không nắm sâu đặc thù đánh giá theo định hướng tiểu học (nhận xét, phát triển năng lực) theo hướng dẫn của Thông tư số 27/2020/TT-BGDĐT ở cấp Tiểu học.
Việc điều động gây tốn thời gian, nhân lực, nhất là thời điểm cuối năm học, giáo viên trung học cơ sở cũng phải dạy, gác kiểm tra, chấm kiểm tra cuối học kỳ đối với những lớp mình dạy theo định mức. Ngoài ra, thầy cô cấp học này cũng phải tham gia các công việc chủ nhiệm, hoàn thành việc đánh giá chuẩn nghề nghiệp, xét thi đua cuối năm với vô vàn các loại hồ sơ khác.
Đặc biệt, nhiều thầy cô dạy một số môn thi tuyển sinh 10 họ còn phải tham gia ôn thi cho học sinh. Vì vậy, về lý thuyết là có lý nhưng nếu thực hiện đại trà và làm hằng năm sẽ tạo áp lực rất lớn cho giáo viên trung học cơ sở.
Thứ hai: về việc giáo viên chủ nhiệm hoàn thiện hồ sơ, bàn giao học sinh thì cấp trên yêu cầu các trường tiểu học cập nhật, hoàn thiện các loại hồ sơ cần thiết theo yêu cầu. Danh sách học sinh, kết quả học sinh có thể gửi file trước cho các trường trung học cơ sở kiểm tra trước khi bàn giao chính thức.
Nhằm hạn chế tình trạng “đứt gãy thông tin”, đặc biệt với học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt…thì cấp tiểu học cũng cần có những danh sách lưu lý. Những việc này sẽ là cơ sở để trường trung học cơ sở quản lý, phân loại và hỗ trợ phù hợp khi học sinh bước vào học ở cấp trung học cơ sở.
Rõ ràng, việc tổ chức coi, chấm kiểm tra cuối năm lớp 5 có sự tham gia của giáo viên trung học cơ sở có thể xuất phát từ mục tiêu đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong đánh giá và tăng cường sự liên thông giữa hai cấp học.
Tuy nhiên, trong thực tiễn triển khai, nếu áp dụng một cách cứng nhắc, hình thức sẽ dễ gây áp lực không cần thiết cho giáo viên trung học cơ sở và chưa chắc giải quyết được vấn đề gì cụ thể.
Vì vậy, có thể những yêu cầu này là cần thiết về mặt định hướng quản lý, nhưng cần được thực hiện linh hoạt, tinh gọn và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn, từng nhà trường, nhằm giảm bớt thủ tục hành chính, tập trung vào chất lượng đánh giá và sự phát triển thực sự của học sinh.
Suy cho cùng, giáo viên trung học cơ sở có tham gia coi, chấm kiểm tra ở tiểu học ít có giá trị quyết định khi mà học sinh tiểu học hoàn thành chương trình đương nhiên được chuyển cấp lên học ở bậc trung học cơ sở.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
