Ngày 20/7, Thủ tướng Chính phủ có văn bản gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nội vụ; Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy các tỉnh, thành phố; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã.
Theo đó, các địa phương tập trung rà soát, thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn theo hướng: mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải đảm bảo tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông cung ứng đủ cấp tiểu học, trung học cơ sở, bảo đảm linh hoạt, theo lộ trình, phù hợp với tình hình thực tế địa phương nhằm thực hiện mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối so với thời điểm ngày 1/7/2025, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Theo dõi phương án sắp xếp trường học của nhiều địa phương thời gian qua, tôi thấy không ít nơi đã mạnh dạn giảm từ 30% đến 50% số lượng cơ sở trường học.
Tinh gọn đầu mối không đơn thuần là giảm số lượng trường hay giảm số lượng cán bộ quản lý. Điều quan trọng hơn là làm sao tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường để nâng cao chất lượng dạy và học.
Theo tìm hiểu của người viết, có những địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và nhiều đô thị lớn khác, một trường tiểu học có 50-80 lớp không phải hiếm. Trong khi đó, một số địa phương đang tiến hành sắp xếp, theo phương án dự kiến sau khi gộp trường vẫn còn những trường chỉ 10, 12, 15 hay 20 đến 25 lớp.
Theo người viết, quy mô số nhóm lớp như vậy chỉ tương đương một tổ chuyên môn, thậm chí chưa bằng số lớp của một khối học ở trường có quy mô lớn.
Đặt hai thực tế ấy cạnh nhau mới thấy sự chênh lệch là rất lớn. Nếu sau sắp xếp vẫn còn trường quy mô nhỏ thì mục tiêu tinh gọn đầu mối quản lý có lẽ vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Bởi mỗi trường vẫn cần bộ máy quản lý, bộ phận hành chính, kế toán, văn thư... trong khi quy mô học sinh và lớp học không nhiều.
Theo người viết, cần sáp nhập dựa trên tiêu chuẩn trường lớp và mạnh dạn thực hiện dứt điểm ngay trong năm học này để các nhà trường sớm ổn định, tránh việc băn khoăn với quy mô số lớp như vậy thì có tiếp tục sắp xếp lần nữa không? Bởi, mỗi lần điều chỉnh, sắp xếp cơ sở giáo dục là giáo viên, đội ngũ quản lý cũng khó có thể chuyên tâm xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường lâu dài.
Giáo viên mong việc sắp xếp đồng bộ, sớm hoàn thành trước thềm năm học mới
Việc sắp xếp trường học cũng nảy sinh băn khoăn là trường quy mô lớn thì hiệu trưởng quản trị, điều hành liệu có đủ sát sao để đảm bảo chất lượng như trường quy mô nhỏ hơn? Theo tìm hiểu của người viết, thực tế, có những trường hơn 70 lớp, thậm chí hơn 100 lớp ở Thành phố Hồ Chí Minh vẫn hoạt động tốt thì rõ ràng quy mô không phải là rào cản lớn nhất.
Điều quyết định là cách tổ chức quản trị, sự phân công hợp lý và tinh thần trách nhiệm của cả tập thể.
Là một giáo viên đã có nhiều năm đứng lớp, điều tôi quan tâm không phải trường mình có 20 lớp hay 100 lớp. Điều tôi quan tâm là học sinh có được học trong một môi trường giáo dục khơi gợi hứng thú học tập, giáo viên có sát sao tận tình, cơ sở vật chất trường lớp có đảm bảo hay không. Còn với giáo viên, trường lớn hay trường nhỏ, chúng tôi vẫn lên lớp như nhau.
là giáo viên, chúng tôi vẫn chuẩn bị bài, vẫn chấm từng quyển vở, vẫn chăm lo đến từng học sinh. Chẳng có thầy cô nào dám lơ là hay bỏ mặc lớp học chỉ vì trường đông hơn hay ít cán bộ quản lý hơn.
Bởi phía trước chúng tôi là học sinh, là danh dự nghề nghiệp, là uy tín của bản thân và là trách nhiệm với phụ huynh. Một tiết dạy tốt không phải vì có người đứng phía sau kiểm tra. Một giờ lên lớp nghiêm túc không phải vì sợ bị nhắc nhở. Đó đơn giản là lương tâm của người thầy.
Theo tôi, hoàn toàn có thể tổ chức theo mô hình một trường quản lý nhiều điểm trường. Học sinh ở khu vực nào vẫn học tại khu vực đó. Giáo viên có thể được phân công hỗ trợ linh hoạt giữa các điểm trường khi cần thiết. Như vậy, việc sắp xếp không làm xáo trộn địa điểm học tập của học sinh,đồng thời sử dụng hiệu quả đội ngũ và giảm đầu mối quản lý.
Việc sắp xếp nếu được tổ chức khoa học, đây sẽ là cơ hội để ngành giáo dục sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực, giảm chi phí quản lý, tăng đầu tư cho hoạt động chuyên môn và xây dựng những nhà trường hiện đại hơn.
Theo người viết, điều cần thiết trong giai đoạn này là việc triển khai đồng bộ để việc sắp xếp cơ sở giáo dục sớm ổn định, giáo viên yên tâm công tác, phụ huynh yên tâm gửi gắm con em, còn học sinh được học tập trong một môi trường ngày càng tốt hơn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
