Trong giai đoạn 1, tháng 11/2025, cả nước có 108 trường nội trú liên cấp đã khởi công đồng loạt tại 15 địa phương trên cả nước, dự kiến sẽ khánh thành vào năm học mới 2026 - 2027. Tiếp tục thực hiện thông báo của Bộ Chính trị, ở giai đoạn 2, cả nước tiếp tục khởi công 121 trường học tại 121 xã vùng biên giới ở 17 tỉnh, thành phố. Tổng đầu tư các trường học khoảng 30.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương bố trí khoảng 2.000 tỷ đồng, còn lại từ Trung ương.
Cùng với các địa phương khác trên cả nước, trong đợt này, tỉnh Hà Tĩnh (một trong 22 tỉnh nằm ở khu vực biên giới đất liền với 7 xã biên giới) có 5 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền được khởi công xây dựng, gồm các xã: Sơn Kim 2, Sơn Hồng, Vũ Quang, Hương Xuân và Hương Bình.
Xây trường nội trú kỳ vọng tạo bước chuyển mình cho giáo dục vùng biên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Hoàng Văn Trung - Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội, Ủy ban nhân dân xã Hương Xuân chia sẻ: "Xã Hương Xuân đã long trọng tổ chức lễ khởi công công trình trường nội trú trong không khí trang trọng, phấn khởi và đầy kỳ vọng. Việc triển khai xây dựng trường nội trú liên cấp là một chủ trương có ý nghĩa quan trọng đối với địa phương.
Hương Xuân là xã biên giới có điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế, nhất là tại các khu vực sát biên. Cơ sở vật chất trường học còn thiếu thốn, chất lượng dạy và học chưa đồng đều. Do đó, việc đầu tư xây dựng một trường nội trú liên cấp được xem là giải pháp căn cơ nhằm cải thiện điều kiện học tập, tạo cơ hội tiếp cận giáo dục tốt hơn cho học sinh".
Theo đó, dự án xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Hương Xuân có tổng mức đầu tư hơn 216 tỷ đồng, được triển khai trên quỹ đất rộng gần 5 ha tại thôn Khe Đập. Công trình bao gồm đầy đủ các hạng mục như khối nhà học tập và quản lý (nhà hiệu bộ, phòng truyền thống, hệ thống phòng học lý thuyết, phòng bộ môn, thư viện, nhà học chức năng), khối nhà nội trú, khu bếp - ăn và nhà đa năng.
Khi hoàn thành, dự án không chỉ giải quyết nhu cầu cơ sở vật chất cho khoảng 1.300 học sinh với 36 lớp học, mà còn kiến tạo một môi trường học tập, sinh hoạt nội trú hiện đại, an toàn. Đáng chú ý, hơn 80% diện tích khuôn viên được dành cho cảnh quan, không gian mở và các khu thể thao đa năng, hướng tới xây dựng một môi trường giáo dục xanh, thân thiện. Công trình được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn kiến trúc, đồng thời là trung tâm văn hóa - giáo dục mới của địa phương.
Theo kế hoạch, dự án phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2027, sẵn sàng đưa vào sử dụng trong năm học 2027 - 2028, góp phần mang đến cho học sinh những “ngôi nhà tri thức” khang trang, hiện đại ngay tại vùng biên còn nhiều khó khăn.
Xã Hương Bình cũng là một trong số những xã biên giới tại tỉnh Hà Tĩnh được đầu tư xây trường nội trú liên cấp. Sau khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính, xã có diện tích gần 36 km², với dân số khoảng 4.500 người. Đây là địa bàn phát triển kinh tế chủ yếu theo hướng nông nghiệp - sinh thái, với các mô hình sản xuất như trồng nấm sạch, chè, rau màu và chăn nuôi gia súc nhỏ. Tuy nhiên, do điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc đầu tư phát triển hạ tầng giáo dục luôn là nhu cầu cấp thiết.
Ông Trần Văn Hương - Trưởng phòng, Phòng Văn hoá - Xã hội, Ủy ban nhân dân xã Hương Bình chia sẻ: "Dự án xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Hương Bình được triển khai đã tạo ra kỳ vọng lớn đối với địa phương, không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh mà còn góp phần thực hiện mục tiêu phát triển chung của địa phương.
Dự án trường nội trú biên giới sẽ góp phần thay đổi bộ mặt cơ sở hạ tầng giáo dục theo hướng tích cực, tạo điều kiện để học sinh được học tập trong môi trường tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho địa phương trong tương lai".
Dự án được triển khai theo hình thức xây mới kết hợp cải tạo, nâng cấp, với tổng mức đầu tư gần 155 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027. Trường được xây dựng tại thôn Bình Minh, vị trí được đánh giá thuận lợi về giao thông, địa hình an toàn, phù hợp để hình thành một trung tâm giáo dục quy mô cho toàn xã.
Công trình có quy mô 21 lớp học, đáp ứng nhu cầu học tập cho khoảng 628 học sinh. Các hạng mục đầu tư gồm khối phòng học tập, khối phòng hỗ trợ học tập, khối phụ trợ, khu sân chơi thể thao với nhà đa năng kết hợp nhà văn hóa, cùng các công trình phục vụ sinh hoạt như nhà ăn, bếp và phòng sinh hoạt chung. Toàn bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ, hiện đại.
Dự án được triển khai trên diện tích quy hoạch khoảng 4,67 ha, bao gồm quỹ đất của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hương Khê (cơ sở 2), Trung tâm phát triển Hương Bình và phần đất do ủy ban nhân dân xã quản lý. Sau khi hoàn thành, nhà trường sẽ được đầu tư bổ sung đầy đủ thiết bị dạy học, thiết bị sinh hoạt và thể dục thể thao, đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập trong điều kiện mới.
Tại xã biên giới Sơn Hồng (tỉnh Hà Tĩnh), dự án xây dựng Trường Phổ thông Nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Sơn Hồng cũng vừa được khởi công, mở ra kỳ vọng lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương còn nhiều khó khăn.
Công trình được xây dựng trên diện tích hơn 5 ha tại thôn 12, với tổng mức đầu tư hơn 216 tỷ đồng. Trường có quy mô 36 lớp học, đáp ứng nhu cầu học tập cho khoảng 1.206 học sinh. Dự án bao gồm đầy đủ các hạng mục như khu học tập cho bậc tiểu học và trung học cơ sở, khu hành chính, khu nội trú, nhà đa chức năng, bể bơi trong nhà, khu nhà ăn - bếp bán trú, phòng y tế cùng hệ thống phòng cháy chữa cháy, cây xanh và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành và bàn giao vào tháng 8/2027, sẵn sàng đưa vào sử dụng trong năm học mới.
Ông Lê Quang Phong - Trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội, Ủy ban nhân dân xã Sơn Hồng chia sẻ: "Đây là cơ hội lớn đối với địa phương. Sơn Hồng là xã có địa bàn rộng nhưng dân cư thưa thớt, các bản làng phân bố rải rác giữa rừng núi, sông suối. Điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế, song lại có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng - an ninh và tiềm năng phát triển nông - lâm nghiệp bền vững.
Việc đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp sẽ tạo điều kiện cho học sinh vùng biên có nơi học tập, ăn ở tập trung, góp phần nâng cao chất lượng học tập và giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày”, ông Phong chia sẻ.
Giải bài toán học sinh đi học xa, cơ sở vật chất manh mún
Hiện nay, trên địa bàn xã Sơn Hồng có 2 trường liên cấp là Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Sơn Hồng và Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Sơn Lĩnh. Tuy nhiên, cơ sở vật chất tại cả hai trường vẫn còn nhiều hạn chế.
Ông Lê Quang Phong cho hay, do được xây dựng ở các thời điểm khác nhau, một số hạng mục tại hai trường chưa đồng bộ, còn mang tính chắp vá, manh mún. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến điều kiện học tập của học sinh cũng như công tác giảng dạy của giáo viên.
Trước thực tế đó, qua khảo sát và lấy ý kiến từ các nhà trường cũng như phụ huynh, phương án xây dựng một trường nội trú liên cấp tại vị trí trung tâm giữa hai khu vực xã Sơn Hồng và Sơn Lĩnh (trước sáp nhập) đã nhận được sự đồng thuận cao. Đây được đánh giá là vị trí thuận lợi, ổn định, phù hợp để tập trung học sinh, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư.
Theo ông Phong, người dân địa phương rất phấn khởi khi dự án được triển khai. Việc xây dựng trường không chỉ giải quyết bài toán cơ sở vật chất mà còn mở ra cơ hội để con em vùng biên được học tập trong môi trường tốt hơn, an toàn hơn.
Về quỹ đất, khu vực triển khai dự án chủ yếu là đất nông nghiệp nên công tác giải phóng mặt bằng không gặp nhiều khó khăn, không phải di dời nhiều hộ dân. Đây cũng là một trong những thuận lợi giúp dự án sớm được triển khai theo kế hoạch.
Còn tại xã Hương Bình, hiện có 3 trường tiểu học và 2 trường trung học cơ sở. Xã được thành lập từ việc sáp nhập 3 xã cũ. Tuy nhiên, khu vực xã Hương Bình cũ trước đây chưa có trường trung học cơ sở, khiến học sinh phải di chuyển xa để tiếp tục học lên bậc học cao hơn.
Theo ông Trần Văn Hương, đây chính là một trong những lý do quan trọng để địa phương lựa chọn thôn Bình Minh thuộc địa bàn xã Hương Bình cũ làm vị trí xây dựng trường nội trú liên cấp. Việc đặt trường tại đây sẽ giúp rút ngắn khoảng cách đến trường cho học sinh, đặc biệt là các em ở khu vực còn khó khăn.
Bên cạnh đó, trường nội trú liên cấp còn hướng tới việc tập trung nguồn học sinh trên toàn địa bàn, bao gồm cả những em đang học tại các điểm trường lẻ, tạo điều kiện để học sinh được học tập trong môi trường tốt hơn, đồng bộ hơn.
Hiện tại, điều kiện học tập của học sinh trên địa bàn xã cơ bản đã có những thuận lợi nhất định. Tuy nhiên, một hạn chế lớn là các trường tiểu học và trung học cơ sở chưa tổ chức được hình thức bán trú hoặc nội trú cho học sinh (ngoại trừ bậc mầm non theo quy định). Điều này gây khó khăn cho những em ở xa trường hoặc có hoàn cảnh đặc biệt.
"Do đó, khi trường nội trú liên cấp đi vào hoạt động, học sinh sẽ có thêm lựa chọn được ăn ở, sinh hoạt ngay tại trường theo hình thức bán trú hoặc nội trú. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao điều kiện học tập, đồng thời giúp phụ huynh yên tâm hơn trong việc gửi gắm con em đến trường.
Ngoài ra, học sinh theo học tại trường nội trú còn được hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định, góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí cho gia đình, nhất là đối với các hộ dân thuần nông có điều kiện kinh tế còn hạn chế", ông Hương chia sẻ thêm.
Về phía xã Hương Xuân, toàn xã có 3 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở. Tuy nhiên, do đặc thù địa hình rộng, bị chia cắt bởi nhiều sông suối và đồi núi, việc đi lại của học sinh gặp nhiều khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa lũ.
Xã Hương Xuân mới được hình thành từ việc sáp nhập 3 xã Hương Lâm, Hương Vĩnh và Hương Xuân (cũ), trong đó khu vực xã Hương Lâm cũ có địa hình lòng chảo, điều kiện giao thông khó khăn hơn so với các vùng còn lại. Đây cũng là khu vực có nhiều điểm dân cư ở xa trung tâm, gần biên giới, khiến việc đến trường của học sinh gặp không ít trở ngại.
"Chính những đặc điểm này khiến nhu cầu về một trường nội trú liên cấp trở nên cấp thiết. Khi có trường nội trú, các em học sinh, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng sát biên giới sẽ được ăn ở, học tập tại trường, không còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện đi lại. Điều này sẽ góp phần hạn chế tình trạng gián đoạn việc học, nhất là trong mùa mưa lũ", ông Hoàng Văn Trung cho hay.
Về quỹ đất triển khai dự án, Ủy ban nhân dân xã Hương Xuân đã chủ động đề xuất với ủy ban nhân dân tỉnh và được chấp thuận chủ trương thu hồi, đền bù diện tích đất của một doanh nghiệp trên địa bàn để phục vụ xây dựng trường. Hiện nay, dự án đã có chủ đầu tư, song vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục, lựa chọn đơn vị thi công trước khi chính thức khởi công.
Khi hoàn thành, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Hương Xuân không chỉ giải quyết bài toán về cơ sở vật chất, mà còn mở ra cơ hội thay đổi tương lai cho nhiều thế hệ học sinh vùng biên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
