Nhiều hiệu trưởng hiến kế để chống lãng phí khi chi 3.500 tỷ mua SGK cho HS mượn

03/10/2022 06:32
Anh Trang
0:00 / 0:00
0:00
GDVN-Thầy Huỳnh Thanh Phú: Không nên áp dụng giải pháp "cào bằng" để tránh lãng phí nguồn ngân sách, chỉ nên hỗ trợ các trường miền núi, vùng khó khăn, học sinh nghèo.

Tại Hội thảo về công tác biên soạn, thẩm định, xuất bản, lựa chọn và sử dụng sách giáo khoa giáo dục phổ thông, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, Bộ đã giao Vụ Kế hoạch - Tài chính phối hợp với vụ chuyên môn tính toán, đề xuất Chính phủ phương án nhà nước mua sách giáo khoa và cung cấp cho các thư viện trường học để cho học sinh mượn.

Thứ trưởng Thưởng thông tin, qua tính toán, số tiền bỏ ra mua sách giáo khoa đưa vào thư viện trường học cho học sinh mượn lần đầu tiên này sẽ khoảng 3.500 tỷ đồng, hàng năm bổ sung khoảng 20%.

Trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Xuân Khang, Hiệu trưởng Trường Marie Curie (Hà Nội) bày tỏ quan điểm ủng hộ đề xuất này của Bộ Giáo dục và Đào với hai lý do như sau:

Thứ nhất, sách giáo khoa (hiện nay) là “tài liệu tham khảo”, nhưng thuộc dạng tài liệu đặc biệt, học sinh và giáo viên cần phải có nên đề xuất này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh thuộc gia đình nghèo có sách giáo khoa để học tập.

Thứ hai, khi sách giáo khoa thuộc thư viện trường, học sinh được mượn đầu năm học, cuối năm học trả lại để mượn sách giáo khoa của năm học sau. Như vậy, một bộ sách giáo khoa sẽ được sử dụng qua nhiều thế hệ học sinh, không bị lãng phí.

Nhiều hiệu trưởng hiến kế để chống lãng phí khi chi 3.500 tỷ mua SGK cho HS mượn ảnh 1

Thầy Nguyễn Xuân Khang, Hiệu trưởng Trường Marie Curie (Hà Nội). Ảnh: Thùy Linh

Tuy nhiên, triển khai phương án này như thế nào vì thực tế học sinh các tỉnh miền núi, thuộc các trường phổ thông dân tộc bán trú, nội trú đã có Nghị định 81/2021/NĐ-CP chu cấp gạo, tiền để ăn và học, sách giáo khoa được mượn ở thư viện trường. Và ở đâu cũng có người giàu, người nghèo, người có tiền hoặc không có tiền mua sách giáo khoa cho con.

"Học sinh nghèo, rất nghèo mới cần mượn sách giáo khoa của thư viện. Thực tế gia đình nào cũng muốn mua cho con một bộ sách giáo khoa. Thậm chí gia đình có điều kiện mua cho con hai bộ sách giáo khoa là chuyện dễ dàng, một bộ để ở trường, một bộ để ở nhà.

Vì vậy, tôi mong Bộ Tài chính và Chính phủ ủng hộ đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Mua sách giáo khoa trang bị cho các trường học, để học sinh nghèo có sách học tập", thầy Nguyễn Xuân Khang nhấn mạnh.

Cùng đánh giá về phương án dùng ngân sách nhà nước mua sách giáo khoa trang bị cho thư viện trường học để cho học sinh mượn, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du (Hồ Chí Minh) cho rằng, đây là một chính sách nhân văn, thấy được sự quan tâm đầu tư đối với ngành giáo dục và với các em học sinh.

“Việc nhà nước dự kiến bỏ ra 3.500 tỉ đồng để mua sách giáo khoa cho học sinh mượn là một sự hỗ trợ cần thiết, ý nghĩa đối với tất cả học sinh, đặc biệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, việc sử dụng sao cho phù hợp, không lãng phí kinh phí là vấn đề cần quan tâm.

Theo tôi, những gia đình có điều kiện, việc bỏ tiền mua bộ sách giáo khoa cho con là điều dễ dàng nên họ thường không có nhu cầu mượn sách. Trong khi đó, lại có nhiều phụ huynh kinh tế gia đình khó khăn, việc mua một bộ sách cũng gây áp lực cho họ. Vì thế, không nên áp dụng một giải pháp "cào bằng" để tránh lãng phí nguồn ngân sách.

Ví dụ, một số thành phố lớn như Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng thì phần lớn điều kiện của mỗi gia đình đều đáp ứng được việc mua một bộ sách giáo khoa cho con nhưng các gia đình ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, học sinh nghèo thì việc bỏ ra khoảng 500.000 nghìn đồng - 1 triệu đồng mua bộ sách giáo khoa rất khó. Ngân sách làm điều này rất hay nhưng phải tính toán và lựa chọn đúng đối tượng để hỗ trợ, tránh lãng phí”, thầy Huỳnh Thanh Phú nói.

Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du nhấn mạnh, sách giáo khoa chỉ là tài liệu tham khảo và chỉ là một "kênh" học tập. Trước đó, trong 2 năm đại dịch, học sinh đã được học trực tuyến, được tiếp xúc với nhiều phương tiện thông minh để tìm kiếm tài liệu, phục vụ học tập. Như vậy, hiện tại, chúng ta có thể trang bị sách điện tử ở các lớp học thông qua việc đầu tư cho mỗi lớp 1-2 máy vi tính để học sinh có thể truy cập sách điện tử ngay tại lớp.

“Ở những nơi vùng sâu, vùng xa không có internet thì sách giáo khoa có vai trò quan trọng, cần được trang bị đầy đủ, không được để thiếu. Đồng thời, nhà nước cũng cần quan tâm nhiều hơn, đưa nền công nghiệp 4.0, chuyển đổi số đến những nơi đó để cải thiện và tạo sự công bằng trong tiếp cận kiến thức, giáo dục”, thầy Huỳnh Thanh Phú cho hay.

Nhiều hiệu trưởng hiến kế để chống lãng phí khi chi 3.500 tỷ mua SGK cho HS mượn ảnh 2

Thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Du (Hồ Chí Minh). Nguồn: VOV

Ngoài ra, thầy Huỳnh Thanh Phú nhấn mạnh, đối với sách giáo khoa phục vụ việc học tập của học sinh, đẹp chỉ là một yếu tố, người dân thích nhất là rẻ.

“Trước kia, một môn học chỉ có một cuốn, thiết kế đơn giản nhưng hiện nay một môn nhiều cuốn tập 1, tập 2, sách chuyên đề,..Chính vì vậy, giá thành bộ sách trở nên đắt hơn.

Theo tôi, để tiết kiệm và phù hợp với kinh tế của mọi gia đình, các nhà xuất bản nên thiết kế gọn lại trong một cuốn. Đồng thời, Chính phủ và các bộ ngành có thẩm quyền phải kiểm soát hoặc đưa sách giáo khoa vào mặt hàng được quy định giá để phụ huynh dễ dàng tiếp cận.

Hơn nữa, các nhà xuất bản cũng nên thể hiện vai trò rõ hơn đối với xã hội. Nhà xuất bản có thể chiết khấu giá sách, giảm giá sách hoặc tặng một số lượng sách cho trường học để nhà trường hỗ trợ được các học sinh khó khăn”, thầy Phú kiến nghị.

Cùng đưa quan điểm về vấn đề này, thầy Lê Đình Chuyền, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Nậm Chà (Lai Châu) đánh giá, phương án mua sách giáo khoa và cung cấp cho các thư viện trường học để cho học sinh mượn là chính sách tốt tuy nhiên không nên cào bằng vì như vậy sẽ dẫn tới lãng phí ngân sách và không hợp lý.

“Đây là chính sách tốt, thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với giáo dục. Tuy nhiên triển khai như thế nào và quản lý sử dụng ra sao là một vấn đề cần quan tâm. Việc cho học sinh mượn thì mỗi năm sẽ phải thu lại sách về, công tác rất phức tạp, vì thực tế không phải học sinh nào cũng bảo quản được sách đặc biệt là các học sinh tiểu học.

Vì vậy, nếu lựa chọn cách "chống lãng phí" thì Bộ, Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo mà cụ thể là các trường phổ thông phải khảo sát để tính toán nhu cầu thực sự cần, từ đó, có kế hoạch phân bổ ngân sách chi cho sách giáo khoa và có thể tạo điều kiện mua luôn cho các em học sinh khó khăn”, thầy Lê Đình Chuyền nói.

Anh Trang