Tại Hội nghị tập huấn công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 10/4, đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an, cảnh báo nguy cơ gian lận thi cử bằng thiết bị công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội.
Cảnh báo gian lận thi cử bằng AI ngày càng tinh vi, khó phát hiện
Phát biểu tại hội nghị, đại tá Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh, Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông không chỉ nhằm đánh giá chất lượng dạy và học, mà còn là căn cứ quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng tuyển sinh.
Tuy nhiên, theo ông, vẫn tồn tại một bộ phận thí sinh và phụ huynh có tư tưởng tiêu cực, tìm cách gian lận để đạt kết quả cao; trong khi đó, một số cán bộ, giáo viên tham gia tổ chức kỳ thi còn biểu hiện chủ quan, thiếu trách nhiệm, thậm chí bị chi phối bởi “bệnh thành tích”.
Dẫn chứng từ kỳ thi năm 2025, đại tá Nguyễn Anh Tuấn cho biết đã có 39 thí sinh bị đình chỉ do sử dụng điện thoại di động, trong đó 5 trường hợp chụp ảnh đề thi gửi ra ngoài. “Đáng chú ý, những trường hợp này chỉ bị phát hiện sau khi hình ảnh đề thi lan truyền trên mạng internet, thậm chí sang đến buổi thi kế tiếp mới được phát hiện”, ông nói.
Theo đại diện A03, quy định mới tại Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó yêu cầu thí sinh xét tuyển bằng học bạ phải đạt tối thiểu 15/30 điểm từ 3 môn thi tốt nghiệp, dù góp phần nâng cao chất lượng đầu vào, nhưng cũng có thể vô tình gia tăng áp lực, kéo theo nguy cơ phát sinh tiêu cực.
Phân tích sâu hơn, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn cảnh báo gian lận bằng công nghệ cao đang ngày càng tinh vi, khó phát hiện. Các thiết bị gian lận được rao bán công khai, dễ tiếp cận, với nhiều dạng ngụy trang như tai nghe siêu nhỏ, camera giấu kín trong cúc áo, gọng kính, đồng hồ hay máy tính cầm tay. “Có những thiết bị chỉ nhỏ bằng hạt gạo, phải dùng nam châm mới lấy ra được”, ông cho biết.
Đáng lo ngại hơn, các thiết bị này có khả năng tự động kết nối, truyền - nhận dữ liệu mà không cần thao tác trực tiếp. Kết hợp với các ứng dụng AI đặt máy chủ ở nước ngoài, thí sinh chỉ cần chụp đề thi và tải lên là có thể nhận lời giải gần như ngay lập tức.
“Thay vì cần cả một đội ngũ giải đề như trước, nay chỉ cần một thiết bị siêu nhỏ và một ứng dụng AI là có thể qua mặt giám sát nếu không kiểm soát chặt”, đại tá Nguyễn Anh Tuấn phân tích.
Thực tế trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025 đã ghi nhận 5 trường hợp thí sinh sử dụng điện thoại chụp đề thi gửi lên ứng dụng AI để giải bài. Lực lượng công an đã phối hợp xác minh, xử lý nghiêm, trong đó khởi tố 2 trường hợp liên quan đến hành vi làm lộ bí mật Nhà nước.
“Chúng tôi không bao giờ mong muốn khởi tố các cháu học sinh. Nhưng với những hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng, nếu không xử lý sẽ không đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, cũng như sự công bằng cho hàng triệu thí sinh khác”, đại tá Nguyễn Anh Tuấn thẳng thắn, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tuyên truyền để học sinh, phụ huynh nhận thức đúng, tránh vi phạm đáng tiếc.
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn lưu ý, những sai phạm này không chỉ tác động trực tiếp đến kết quả kỳ thi mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, Nhà nước trong công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Theo ông, đây cũng là điểm để các thế lực thù địch, đối tượng xấu trong và ngoài nước lợi dụng, xuyên tạc, kích động, gây phức tạp tình hình an ninh trật tự, an toàn xã hội. “Những hạn chế, thiếu sót trong quá trình tổ chức kỳ thi đều có thể bị khai thác để công kích ngành giáo dục, nhất là trong bối cảnh kỳ thi thu hút sự quan tâm của hàng triệu thí sinh và phụ huynh”, ông nêu rõ.
Đại diện A03 cũng cho biết, thời gian qua, lực lượng an ninh mạng và an ninh chính trị nội bộ (A03, PA03) cùng công an các địa phương đã phối hợp phát hiện, xử lý kịp thời 6 trường hợp đăng tải thông tin thất thiệt về việc lộ đề thi nhằm “câu like, câu view”, gây hoang mang dư luận.
Hướng tới kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, đại diện A03 kiến nghị một loạt giải pháp trọng tâm. Trước hết là tăng cường phối hợp giữa lực lượng công an và ngành giáo dục trong trao đổi thông tin, kịp thời phát hiện và xử lý các dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, cần xây dựng phương án bảo đảm an ninh tại các khâu then chốt như in sao đề thi, coi thi, chấm thi; xử lý nhanh các tình huống phát sinh, đặc biệt là các nghi vấn liên quan đến lộ, lọt đề thi.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu, giúp thí sinh nhận thức rõ đề thi là tài liệu thuộc bí mật Nhà nước và mọi hành vi làm lộ đề trong thời gian bảo mật không chỉ vi phạm quy chế thi mà còn có thể bị xử lý hình sự.
Đại tá Nguyễn Anh Tuấn cũng đề xuất nghiên cứu thí điểm áp dụng các giải pháp kỹ thuật như thiết bị nhận diện căn cước công dân, máy quét an ninh tại các điểm thi có nguy cơ cao; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “tuyệt đối không chủ quan, lơ là”, phải phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi.
Đối với cơ quan báo chí, A03 đề nghị cần đồng hành, đưa tin chính xác, có kiểm chứng, đặc biệt với các thông tin nhạy cảm liên quan đến kỳ thi. “Việc tuyên truyền, cảnh báo sớm về phương thức, thủ đoạn gian lận, cũng như trách nhiệm pháp lý của các hành vi vi phạm sẽ góp phần quan trọng bảo đảm một kỳ thi an toàn, nghiêm túc và công bằng”, đại tá Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.
Không để sai sót từ cán bộ tiếp tay cho gian lận
Tại hội nghị, lãnh đạo một số sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục đại học đã phát biểu, trao đổi, làm rõ thêm các nội dung liên quan đến công tác tổ chức kỳ thi, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc.
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng ghi nhận, đánh giá cao tinh thần chủ động tham mưu, tổ chức triển khai của Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) trong việc ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đồng thời phát huy tốt kinh nghiệm tổ chức kỳ thi “từ sớm, từ xa”.
Thứ trưởng nhấn mạnh, dù tổ chức kỳ thi trong bối cảnh nào, nguyên tắc xuyên suốt vẫn là bảo đảm kỳ thi diễn ra nghiêm túc, khách quan, công bằng, đúng quy chế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cán bộ làm công tác thi và đặc biệt là thí sinh.
“Ở những địa bàn còn khó khăn, phải có giải pháp hỗ trợ để không một học sinh nào vì điều kiện mà không thể dự thi”, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý.
Về nhiệm vụ thời gian tới, Thứ trưởng yêu cầu các địa phương tập trung một số nội dung trọng tâm.
Trước hết, cần chỉ đạo tốt công tác dạy học lớp 12 trong giai đoạn nước rút; các nhà trường phải xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp, đa dạng hóa hình thức ôn tập để hỗ trợ học sinh. Cùng với đó, tiếp tục tổ chức thi thử ít nhất hai lần, với yêu cầu “thi thử nhưng vận hành thật, ra đề thật, thi thật” để toàn bộ hệ thống, từ giáo viên đến cán bộ giám sát, đều được tập dượt đầy đủ quy trình.
Nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị từ sớm, từ xa, Thứ trưởng đặc biệt lưu ý yếu tố con người và cơ sở vật chất, trong đó mỗi khâu, mỗi vị trí đều có vai trò quan trọng.
Dẫn lại thực tế kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025 có 39 thí sinh vi phạm, trong đó 5 trường hợp sử dụng điện thoại chụp đề thi gửi ra ngoài, Thứ trưởng cho rằng: “Nếu cán bộ coi thi không làm hết trách nhiệm thì vô hình trung tiếp tay, thậm chí có thể đẩy các em đến những vi phạm nghiêm trọng hơn”.
Chia sẻ thêm, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng hoan nghênh 11 địa phương đã chủ động tham mưu, thành lập Ban Chỉ đạo thi, gồm: Lạng Sơn, Bắc Ninh, Nghệ An, Lai Châu, Hà Nội, Điện Biên, Gia Lai, Cao Bằng, Cần Thơ, Hưng Yên và Thái Nguyên.
Đồng thời, 11 địa phương khác đã trình Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố phê duyệt Ban Chỉ đạo thi, gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Lào Cai, Quảng Ngãi, Thanh Hóa, Huế, Tuyên Quang, Lâm Đồng, Quảng Ninh, Tây Ninh và Sơn La.
Thứ trưởng đề nghị các địa phương còn lại khẩn trương hoàn tất việc thành lập Ban Chỉ đạo, nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị “từ sớm, từ xa”, bảo đảm triển khai nghiêm túc, đồng bộ các khâu của kỳ thi.
Trong bối cảnh thay đổi về tổ chức hành chính sau sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn, Thứ trưởng yêu cầu công tác chỉ đạo phải sâu sát, toàn diện, bao quát, bảo đảm kết nối liên thông và kiểm soát tốt tình hình. Công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành phải nhịp nhàng, thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương, với mục tiêu cao nhất là vì học sinh, bảo đảm an toàn và công bằng cho kỳ thi.
Cùng với đó, công tác truyền thông cần được triển khai chủ động, từ sớm, từ xa, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự đồng thuận xã hội và góp phần vào thành công chung của kỳ thi. Các địa phương, nhà trường cũng cần chủ động dự báo những khó khăn, tình huống phức tạp có thể phát sinh để có phương án xử lý kịp thời.
Cuối cùng, tiếp tục quán triệt tinh thần “4 đúng, 3 không”, Thứ trưởng nêu rõ: “4 đúng” gồm đúng quy chế và hướng dẫn thi; đúng, đủ quy trình; đúng vị trí, chức trách nhiệm vụ; đúng thời điểm để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. “3 không” là không lơ là, chủ quan; không gây căng thẳng, áp lực thái quá; không tự ý xử lý các tình huống bất thường.
Bên cạnh đó, cần thực hiện “2 tăng cường”, gồm tăng cường tinh thần trách nhiệm của cán bộ tham gia tổ chức kỳ thi và tăng cường ý thức tự giác, chấp hành quy chế của thí sinh.
