Ngày 17/7, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Triệu Thế Hùng dẫn đầu đã có buổi làm việc với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về việc triển khai từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045; và các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Đón tiếp đoàn về phía lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh có ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Tấn Phát – Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, các Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo gồm bà Lê Thụy Mỵ Châu, ông Nguyễn Bảo Quốc; lãnh đạo các Sở, ban ngành có liên quan, hiệu trưởng một số trường học nằm trên địa bàn.
4 điễm nghẽn lớn của ngành giáo dục thành phố
Báo cáo với Đoàn khảo sát, ông Nguyễn Tấn Phát – Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được nhiều kết quả bước đầu quan trọng về chuyển đổi số, đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giáo dục.
Thành phố tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số trong giáo dục, với 100% tuyển sinh đầu cấp được phân tuyến tự động trên nền tảng bản đồ số (GIS); 100% cơ sở giáo dục triển khai học bạ số, số điểm điện tử và thực hiện thống kê báo cáo trên hệ thống cơ sở dữ liệu của ngành.
Thành phố cũng đã đào tạo về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo cho hơn 15.000 giáo viên, cán bộ quản lý; đồng thời xây dựng Đề án tích hợp giảng dạy và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2045; Chương trình xây dựng 1.000 trường học số trong giai đoạn từ năm 2026-2030.
Công tác phổ cập giáo dục của thành phố tiếp tục được duy trì ở mức độ 3, chất lượng giáo dục mũi nhọn thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Về cơ sở vật chất dành cho giáo dục, hiện thành phố đã đạt 277 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi từ 3 đến 18 tuổi, hiện đanag triển khai chiến dịch thi đua “50 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ cho năm học 2026-2027”. Hiện thành phố có tỷ lệ phòng học kiên cố đạt tỷ lệ 100%, không còn các phòng học mượn, nhờ, không đảm bảo an toàn.
Về việc dạy và học ngoại ngữ: 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn thành phố đã tổ chức dạy học tiếng Anh, hơn 50% trẻ mẫu giáo được tổ chức làm quen với tiếng Anh. Các chương trình tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tích hợp và dạy Toán, Khoa học bằng tiếng Anh tiếp tục được duy trì, mở rộng; hơn 80% giáo viên tiếng Anh ở cấp tiểu học, trung học cơ sở đạt năng lực ngoại ngữ bậc 4 trở lên, trên 50% giáo viên tiếng Anh trung học phổ thông đạt bậc 5, 6.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Tấn Phát vẫn chỉ ra 4 điểm nghẽn lớn của ngành giáo dục thành phố cần được khắc phục, đó là: Áp lực quá tải trường lớp; thiếu giáo viên ở một số môn học đặc thù; tiến độ hoàn thiện, trình phê duyệt Đề án tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường còn chậm nguyên nhân là do chờ tiêu chuẩn, hướng dẫn thống nhất của Bộ; thiếu nguồn nhân lực phụ trách giáo dục ở cấp phường, xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Lãnh đạo Sở kiến nghị: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, có cơ chế hỗ trợ đầu tư cho cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ và xây dựng môi trường giáo dục hội nhập quốc tế.
Đồng thời, Sở còn đề xuất ban hành cơ chế đặc thù về tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đãi ngộ giáo viên tiếng Anh, giáo viên giảng dạy bằng tiếng Anh; thu hút chuyên gia, giáo viên người nước ngoài; bố trí nguồn lực thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi; sớm ban hành hệ thống tiêu chí chuẩn đội ngũ, chương trình, học liệu số để các địa phương triển khai thống nhất và hiệu quả.
Với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở đề nghị sớm ban hành thông tư thay thế quy định hiện hành về hướng nghiệp, phân luồng; ban hành khung pháp lý, bộ tiêu chí về đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, mô hình trường trung học nghề.
Đội ngũ giáo viên là “nút thắt”
Phát biểu tại buổi làm việc, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội bà Phan Thị Thùy Linh cho rằng, trong quá trình triển khai Đề án từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đội ngũ giáo viên chính là “nút thắt” mang tính chất quyết định, cho dù là ở những địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai như ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo bà Phan Thị Thùy Linh, xây dựng cơ sở vật chất trường lớp, hạ tầng thì có khi chỉ mất vài năm, nhưng để xây dựng đội ngũ giáo viên thì phải mất nhiều năm mới có được. Để thực hiện có hiệu quả đề án này, cần phải tập trung xây dựng đội ngũ giáo viên, phát huy vai trò của các trường đại học trong việc đào tạo giáo viên, trong đó kể cả giáo viên dạy ngoại ngữ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thanh Bình - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nêu ý kiến, áp lực về cơ sở vật chất trường lớp, tình trạng di dân cơ học là một trong những thách thức đặt ra cho thành phố khi thực hiện các mục tiêu về giáo dục, trong đó kể cả Đề án từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
“Đây không phải chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục, mà còn là của toàn bộ hệ thống chính quyền thành phố”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thanh Bình nhấn mạnh.
Sau khi nghe ý kiến của các thành viên trong đoàn khảo sát nêu lên tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Cường – Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nêu rõ, tới đây, thành phố sẽ tiếp tục tổng kết, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; phân tích sâu hơn các chuyển biến thực chất khi triển khai các Nghị quyết của Đảng và Quốc hội; đánh giá rõ những chính sách phát huy hiệu quả, những chính sách nào còn vướng mắc, qua đó bổ sung cơ sở thực tiễn để phục vụ cho việc nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Đánh giá cao sự chủ động, tích cực của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Bộ Chính trị, Quốc hội về phát triển giáo dục và đào tạo, ông Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc Hội đề nghị Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện các kiến nghị, đề xuất để Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổng hợp, báo cáo, trình các cấp có thẩm quyền nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo động lực cho phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới.
