Không chỉ gắn với việc chữa bệnh cho vật nuôi, ngành Thú y còn đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, kiểm soát dịch bệnh và đảm bảo an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh ngành chăn nuôi phát triển mạnh và yêu cầu về kiểm dịch, kiểm soát chất lượng ngày càng cao, lĩnh vực Thú y đang mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho người học.
Theo thống kê của Cơ quan Thống kê Quốc gia (Cục Thống kê - Bộ Tài Chính), sơ bộ năm 2024, Việt Nam có khoảng 618,9 triệu con gia súc, gia cầm (chưa tính ngựa, dê, cừu) được nuôi mỗi năm, kéo theo nhu cầu lớn về đội ngũ bác sĩ thú y trong công tác phòng, chống dịch bệnh, kiểm dịch và chăm sóc vật nuôi. [1]
Tuy nhiên, nguồn nhân lực được đào tạo bài bản trong lĩnh vực này vẫn còn thiếu so với nhu cầu thực tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc đào tạo và thu hút người học theo đuổi ngành Thú y.
Đào tạo ngành Thú y gắn chặt với nhu cầu việc làm thực tế
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Dũng - Trưởng khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế cho biết, chương trình đào tạo ngành Thú y của nhà trường được xây dựng theo định hướng giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp trở thành những bác sĩ thú y vững vàng, dựa trên bốn trụ cột chính: có tư tưởng chính trị vững vàng; khả năng thích ứng tốt với môi trường nghề nghiệp; năng lực phòng bệnh hiệu quả cho vật nuôi; và khả năng chẩn đoán, điều trị bệnh.
Với bốn trụ cột đó, chương trình đào tạo được cụ thể hóa thông qua các khối kiến thức và kỹ năng gồm: khối kiến thức chung (đại cương), khối kiến thức cơ sở ngành, khối kiến thức chuyên ngành và khối kiến thức thực hành, thực tập nghề nghiệp. Quá trình đào tạo được triển khai trên bốn môi trường gồm giảng đường, phòng thí nghiệm, trại thực nghiệm của nhà trường và các đợt thực tập thực tế tại doanh nghiệp. Tổng chương trình đào tạo gồm 162 tín chỉ, thời gian học 5 năm và sinh viên tốt nghiệp được cấp bằng bác sĩ Thú y.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Dũng, hiện nay cơ hội việc làm cho bác sĩ Thú y cũng như kỹ sư Chăn nuôi là rất lớn, thậm chí có thể nói cung chưa đáp ứng đủ cầu. Hàng năm, số lượng sinh viên tốt nghiệp chưa đủ để đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y. Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm sau khi ra trường của nhà trường trong những năm gần đây đều dao động đạt 100%.
Sinh viên ngành Thú y sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí việc làm khác nhau như: nhân viên kỹ thuật tại các trang trại chăn nuôi (chiếm tỷ lệ lớn), kỹ thuật thị trường, nhân viên kinh doanh thuốc và chế phẩm thú y, làm việc tại các phòng khám thú cưng hoặc bệnh xá thú y - lĩnh vực đang có xu hướng phát triển mạnh. Ngoài ra, người học còn có thể làm việc tại các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu về thú y từ trung ương đến địa phương, trở thành giảng viên tại các cơ sở đào tạo nông nghiệp, làm việc trong các tổ chức phi chính phủ liên quan đến chăn nuôi - thú y hoặc đảm nhiệm những vị trí khác tùy theo năng lực cá nhân.
“Mặc dù nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực Thú y hiện nay và trong tương lai được đánh giá vẫn ở mức rất cao, song yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực cũng ngày càng khắt khe hơn, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ trong nông nghiệp. Điều này đòi hỏi sinh viên sau khi tốt nghiệp không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn phải có kỹ năng nghề nghiệp tốt, khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại cùng thái độ nghề nghiệp nghiêm túc để đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng của thị trường lao động.
Nhận thức rõ điều đó, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế luôn xác định nâng cao chất lượng đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời xem đây là yếu tố cốt lõi bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành trong dài hạn. Trong đó, chất lượng đội ngũ giảng viên được xem là nền tảng quan trọng. Vì vậy, công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, giảng viên luôn được chú trọng.
Hiện nay, toàn khoa có 44 giảng viên cơ hữu, trong đó có 1 giáo sư, 12 phó giáo sư và 10 tiến sĩ. Đáng chú ý, khoảng 90% giảng viên của khoa đều được đào tạo hoặc tu nghiệp tại các quốc gia có nền khoa học phát triển như Nhật Bản, Bỉ, Hà Lan, Úc… Đây được xem là lợi thế quan trọng giúp khoa tiếp cận các xu hướng khoa học mới, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực chăn nuôi - thú y”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Dũng cho hay.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Bích - Trưởng khoa Khoa Thú y, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, ngành Thú y giữ vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất nông nghiệp.
Cụ thể, ngành đảm nhiệm nhiệm vụ chẩn đoán, điều trị, phòng bệnh và kiểm soát dịch bệnh trên các loài động vật, bao gồm động vật trên cạn, thủy sản và cả động vật hoang dã. Đồng thời, lĩnh vực này còn góp phần bảo đảm an toàn thực phẩm và an ninh lương thực có nguồn gốc từ động vật, kiểm soát các bệnh lây truyền từ động vật sang người (zoonoses) cũng như thúc đẩy các tiêu chuẩn về phúc lợi động vật trong chăn nuôi và chăm sóc thú nuôi.
Từ những yêu cầu đó, chương trình đào tạo ngành Thú y được xây dựng với mục tiêu đào tạo sinh viên trở thành bác sĩ thú y có phẩm chất chính trị, đạo đức và sức khỏe tốt; có năng lực chuyên môn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực chăn nuôi và thú y theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả.
Hiện nay, Khoa Thú y, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ còn triển khai tuyển sinh chương trình chất lượng cao ngành Thú y ở bậc đại học song song với chương trình cơ bản, trong đó hơn 60% học phần được giảng dạy bằng tiếng Anh. Chương trình chất lượng cao được thiết kế nhằm tăng cường năng lực ngoại ngữ, khả năng tiếp cận tri thức quốc tế và mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên trong bối cảnh hội nhập.
Bên cạnh đó, nhà trường cũng tổ chức đào tạo bậc sau đại học với các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ ngành Thú y. Các chương trình này hướng đến đào tạo đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ quản lý có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy và phát triển lĩnh vực chăn nuôi – thú y trong nước cũng như hội nhập quốc tế.
Để đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo cũng như bảo đảm chất lượng giảng dạy cho sinh viên, nhà trường luôn chú trọng xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao. Công tác tuyển dụng, bồi dưỡng và nâng cao trình độ cho giảng viên được thực hiện thường xuyên nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo trong bối cảnh khoa học - công nghệ trong lĩnh vực thú y ngày càng phát triển.
Hiện nay, Khoa Thú y, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ có tổng cộng 26 giảng viên, nghiên cứu viên và người lao động. Trong đó, đội ngũ giảng viên gồm 16 người và tất cả đều có trình độ tiến sĩ trở lên. Các giảng viên được đào tạo cả trong nước và tại các cơ sở đào tạo ở nước ngoài, góp phần bảo đảm chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của khoa.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Bích, cơ hội việc làm của sinh viên ngành Thú y hiện nay được đánh giá rất khả quan khi nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này vẫn ở mức cao, thậm chí cung chưa đáp ứng đủ cầu. Mức lương khởi điểm của sinh viên sau khi tốt nghiệp thường trên 10 triệu đồng/tháng, chưa kể các khoản phụ cấp, thưởng và chế độ đãi ngộ khác tùy theo vị trí và đơn vị công tác.
Sinh viên tốt nghiệp ngành Thú y có thể đảm nhiệm nhiều vị trí việc làm đa dạng. Trong khu vực nhà nước, người học có thể trở thành cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý hoặc lãnh đạo tại các đơn vị như hệ thống khuyến nông, Cục Thú y, Viện Thú y, chi cục và trạm thú y, trung tâm chẩn đoán thú y - thủy sản, các viện nghiên cứu, cũng như các cơ quan quản lý ở địa phương hoặc trung ương.
Trong khu vực doanh nghiệp, sinh viên có thể làm việc với vai trò cán bộ kỹ thuật, quản lý tại các công ty sản xuất và kinh doanh thuốc thú y, vắc-xin thú y, cơ sở dịch vụ thú y hoặc các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi. Thậm chí, các doanh nghiệp nước ngoài tại Nhật Bản, Mỹ, Úc,... có mức lương lên đến 30 - 35 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, người học còn có thể tham gia nghiên cứu và giảng dạy tại các viện nghiên cứu, trường đại học, cao đẳng và trung cấp có đào tạo lĩnh vực nông nghiệp.
Theo kết quả khảo sát việc làm của nhà trường trong những năm gần đây, tỷ lệ sinh viên ngành Thú y có việc làm sau khi tốt nghiệp luôn đạt trên 98%, cho thấy nhu cầu nhân lực lớn cũng như triển vọng nghề nghiệp ổn định của ngành học này.
Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực của ngành Thú y hiện vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế. Trong bối cảnh ngành chăn nuôi phát triển mạnh, số lượng và quy mô các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này ngày càng gia tăng. Đặc biệt, xu hướng phát triển các chuỗi sản xuất khép kín, từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, con giống, quản lý trang trại đến chế biến và cung ứng thực phẩm ra thị trường, đang tạo ra nhu cầu rất lớn đối với nguồn nhân lực được đào tạo bài bản về thú y và chăn nuôi.
Đào tạo ngành Thú y trước làn sóng chuyển đổi số
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Dũng, dựa trên định hướng phát triển của các doanh nghiệp trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y, nhu cầu nhân lực của ngành này hiện nay cũng như trong 5-10 năm tới vẫn được dự báo ở mức cao. Vì vậy, cơ hội việc làm dành cho sinh viên tốt nghiệp ngành Thú y được đánh giá khá rộng mở.
Trong quá trình triển khai đào tạo, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế cho biết đơn vị có nhiều thuận lợi hơn khó khăn khi sở hữu đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao, tâm huyết với nghề. Bên cạnh đó, hoạt động đào tạo của khoa còn nhận được sự đồng hành, hỗ trợ từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y, các chi cục Chăn nuôi và Thú y tại khu vực miền Trung, cùng mạng lưới cựu sinh viên đang công tác trong ngành. Ngành Thú y cũng thường có mức điểm đầu vào thuộc nhóm cao trong các ngành đào tạo của trường.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là hệ thống cơ sở vật chất vẫn chưa thực sự đáp ứng kỳ vọng trong đào tạo, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của các mô hình chăn nuôi công nghệ cao. Việc đào tạo nguồn nhân lực Thú y hiện nay không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi sinh viên được tiếp cận với các trang thiết bị hiện đại, hệ thống phòng thí nghiệm, mô hình trang trại thông minh cũng như các công nghệ quản lý, giám sát dịch bệnh bằng dữ liệu số. Trong khi đó, việc đầu tư cho các hạng mục này còn gặp nhiều hạn chế.
Ngoài ra, số lượng thí sinh có điểm đầu vào thực sự cao vẫn chưa nhiều, phần nào cho thấy ngành vẫn cần thêm những giải pháp để thu hút nguồn tuyển sinh chất lượng cao.
Bên cạnh đó, hợp tác với doanh nghiệp được xem là một mắt xích quan trọng trong quá trình đào tạo của nhà trường. Hiện nay, khoa đã thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y. Các hình thức hợp tác khá đa dạng, từ hỗ trợ thực tập, thực hành, tài trợ học bổng, tham gia đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho đến tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Sự gắn kết chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên có cơ hội việc làm tốt sau khi ra trường. Có thể nói, sinh viên tốt nghiệp có việc làm, có vị trí nghề nghiệp ổn định và phát triển nhanh trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y chính là thước đo quan trọng cho hiệu quả của công tác đào tạo.
Em Nguyễn Lê Cẩm Tú hiện là sinh viên lớp Thú y 56B, Khóa 56, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế cho biết, lý do khiến em lựa chọn theo học ngành Thú y là do niềm đam mê sâu sắc dành cho động vật và mong muốn được đóng góp cho lĩnh vực chăm sóc - bảo vệ sức khỏe vật nuôi.
“Chương trình đào tạo của nhà trường cung cấp tương đối đầy đủ cả kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành cần thiết cho sinh viên ngành Thú y. Các học phần được sắp xếp hợp lý giữa học trên lớp và thực hành, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận kiến thức, đồng thời có cơ hội áp dụng ngay vào thực tế. Nhờ đó, sau khi tốt nghiệp, sinh viên có nền tảng chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp tương đối vững vàng để tự tin tham gia thị trường lao động.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, trong quá trình học tập, em cũng có cơ hội rèn luyện nhiều kỹ năng nghề nghiệp quan trọng như kỹ năng kê đơn thuốc, kỹ thuật giết mổ trên gia cầm cũng như một số kỹ năng mềm cần thiết. Những kỹ năng này chủ yếu được hình thành thông qua các học phần thực hành và sự hướng dẫn trực tiếp, tận tình của các thầy cô giảng viên”, em Cẩm Tú cho hay.
Theo nữ sinh viên, hiện nay, cơ hội việc làm của ngành Thú y khá rộng mở. Tuy nhiên, để có được vị trí ổn định và cơ hội phát triển sau khi ra trường, em cho rằng sinh viên cần chủ động học tập nghiêm túc, tích lũy cả kiến thức lý thuyết lẫn kinh nghiệm thực hành. Đồng thời, việc sớm xác định thế mạnh và lĩnh vực phù hợp để tập trung phát triển cũng sẽ giúp sinh viên nâng cao năng lực chuyên môn và tạo lợi thế khi ứng tuyển.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://www.nso.gov.vn/nong-lam-nghiep-va-thuy-san/
