Ngày 27/1/2026, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã ra Nghị quyết 92/2026/NQ-HĐND ban hành quy định về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng của Thành phố Hà Nội.
Trong đó, Điều 13 của Nghị quyết nêu rõ ưu đãi với chuyên gia, nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp, nhà khoa học đầu ngành là người Việt Nam ở nước ngoài hoặc là người nước ngoài có thể được hưởng mức hỗ trợ vượt trội, bao gồm mức lương có thể lên tới 50 lần mức lương tối thiểu vùng I hoặc thỏa thuận theo sản phẩm, công việc; được hỗ trợ 100% thuế thu nhập cá nhân; bố trí nhà ở hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà; đồng thời được hưởng tỷ lệ lợi nhuận từ thương mại hóa công trình hoặc mức khuyến khích theo kinh phí ngân sách đối với đề án, sản phẩm có giá trị thực tiễn và thưởng lớn cho thành tích quốc gia, quốc tế.
Theo một số chuyên gia, chính sách này tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút nhân lực chất lượng cao.
Tạo nền tảng để Thủ đô triển khai hiệu quả các nghị quyết phát triển kinh tế xã hội
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An - Đại biểu Quốc hội khoá XIII nhấn mạnh, Nghị quyết 92 nói chung, Điều 13 của Nghị quyết nói riêng có nhiều điểm tích cực thể hiện quyết tâm thu hút nhân tài của Thủ đô.
Đầu tiên, chính sách mới là sự chuyển đổi tư duy từ “trải thảm” dàn trải sang cơ chế đặt hàng theo vị trí việc làm. Nếu trước đây việc thu hút nhân tài chủ yếu mang tính kêu gọi, thì nay việc tuyển dụng đã gắn với nhu cầu cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.
Cơ chế đãi ngộ cũng linh hoạt và thực chất hơn. Việc cho phép ký hợp đồng đặc thù, thỏa thuận mức thu nhập cao hơn khung thông thường, cùng cơ chế thưởng theo hiệu quả công việc, cho thấy cách tiếp cận mới đã tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc mở rộng nguồn thu hút nhân tài so với trước đây. Nếu như trước kia đối tượng thu hút chủ yếu tập trung nhiều vào hồ sơ học thuật, thì nay chính sách đã mở rộng sang chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia nước ngoài và cả những nhân tài có kinh nghiệm thực tiễn, đạt các giải thưởng lớn.
Trong Điều 13 của Nghị quyết 92, một nội dung đáng chú ý là chính sách lưu trú đối với chuyên gia, nhà khoa học là người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài. Nhà ở là điều kiện nền tảng để bảo đảm sự ổn định lâu dài cho nhân tài, bởi “an cư” mới có thể “lạc nghiệp”.
Việc hỗ trợ chỗ ở không chỉ cho cá nhân chuyên gia mà còn tính đến nhu cầu sinh hoạt của gia đình là yếu tố quan trọng, giúp họ yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài. Việc thành phố đưa nội dung này vào chính sách cho thấy cách tiếp cận đã toàn diện và thực tế hơn trong thu hút người tài.
Cùng bàn về nội dung này, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Thanh Tú - Trưởng ban, Ban Khoa học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội bày tỏ quan điểm, việc Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết về thu hút, trọng dụng nhân tài có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng để Thủ đô triển khai hiệu quả các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, nhất là Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Chính sách lần này được thiết kế khá toàn diện, bao gồm cơ chế thu nhập, đãi ngộ đối với nhà khoa học, chuyên gia; chính sách về y tế, giáo dục cho bản thân và gia đình người có tài năng; cũng như các cơ chế khuyến khích tạo ra sản phẩm cụ thể. Qua đó, quyền lợi và trách nhiệm của nhà khoa học, chuyên gia được gắn kết chặt chẽ hơn với kết quả đóng góp cho sự phát triển của Hà Nội.
“Chủ trương xây dựng “gói hỗ trợ trọn gói” là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu thực tiễn hiện nay. Khi môi trường làm việc và điều kiện sống được bảo đảm, nhân tài mới có thể yên tâm cống hiến lâu dài cho Thủ đô”, cô Tú khẳng định.
Cũng theo cô Tú, thực tế, nhiều nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý xuất sắc là người Việt Nam ở nước ngoài mà cô có dịp làm việc cùng đã bày tỏ mong muốn được đóng góp tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực cho quê hương, đặc biệt trong bối cảnh các nghị quyết lớn về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế đang được triển khai mạnh mẽ.
Tuy nhiên, bên cạnh các chính sách đãi ngộ hiện có, Hà Nội có thể cân nhắc bổ sung cơ chế linh hoạt hơn trong thu hút và sử dụng nhân tài. Chẳng hạn, việc bổ nhiệm các chức danh “mềm” như cố vấn cao cấp, giáo sư thỉnh giảng, giáo sư kiêm nhiệm trong các chương trình, dự án trọng điểm của thành phố sẽ phù hợp với chuyên môn và kinh nghiệm của các chuyên gia xuất sắc.
Đây không chỉ là sự ghi nhận, tôn vinh vị thế học thuật, mà còn tạo điều kiện để họ tham gia đóng góp hiệu quả, song song với các vị trí bổ nhiệm chính thức theo quy định của pháp luật về công chức, viên chức.
Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Tung - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội), thành viên Hội đồng Giáo sư Liên ngành Lịch sử, Khảo cổ, Dân tộc học/Nhân học năm 2025 cho rằng, để có thể thu hút, phát triển bền vững và sử dụng có hiệu quả đội ngũ nhân tài phục vụ cho sự nghiệp phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, điều quan trọng nhất là xây dựng cho Hà Nội một chiến lược phát triển nhân tài thực sự khoa học, khả thi.
Với vị thế là thủ phủ quốc gia, Hà Nội tập trung mật độ cao các cơ quan Trung ương, cùng hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức trực thuộc Trung ương. Thực tế cho thấy, phần lớn nhân tài quy tụ về Hà Nội trong lịch sử cũng như hiện nay chủ yếu phục vụ yêu cầu, nhiệm vụ của các thiết chế Trung ương.
Trong khi đó, đội ngũ nhân tài thực sự của Hà Nội được đào tạo, sử dụng và phát triển trực tiếp cho các mục tiêu riêng của Thành phố chưa thật sự đông đảo về số lượng và cũng chưa hẳn thuộc nhóm nhân tài đỉnh cao ở tầm quốc gia hoặc quốc tế. Đây là một thực tế cần được nhìn nhận thẳng thắn trong quá trình hoạch định chính sách thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô.
Vấn đề cốt lõi không chỉ là thu hút thêm nhân tài từ nơi khác, mà trước hết là xây dựng cơ chế, chính sách đủ linh hoạt và hiệu quả để phát huy tối đa nguồn lực chất xám hiện có trên địa bàn. Đây cần được xem là bước đi ưu tiên trong chiến lược phát triển nhân tài của Hà Nội.
Nghị quyết 92 với những đột phá trong chính sách sẽ góp phần tháo gỡ những “điểm nghẽn”, qua đó huy động hiệu quả hơn đội ngũ trí thức, nhà khoa học phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển của Thủ đô.
Gắn đãi ngộ với kết quả đầu ra, tạo môi trường và bài toán đủ lớn cho nhân tài
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, bên cạnh những điểm đột phá, một số nội dung trong Nghị quyết 92 vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện. Trước tiên, cần có hệ thống đánh giá định lượng cụ thể, tránh cách hiểu và vận dụng khác nhau giữa các đơn vị.
Đồng thời, nên thành lập hội đồng thẩm định độc lập với sự tham gia của các chuyên gia ngoài cơ quan, đơn vị đề xuất, nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong quá trình xét chọn và hạn chế nguy cơ cảm tính trong đánh giá nhân tài.
Ngoài ra, việc xem xét giải thưởng, danh hiệu là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là đánh giá năng lực thực thi, đặc biệt là khả năng triển khai chính sách, tổ chức bộ máy và phối hợp công việc trong thực tế. Nếu chỉ dựa vào thành tích trên hồ sơ, việc lựa chọn nhân sự sẽ khó phản ánh đầy đủ năng lực thực chất.
Một vấn đề khác là chính sách tài chính tuy ở mức cao, song chưa gắn chặt với yêu cầu về kết quả đầu ra. Mức lương và hỗ trợ lớn thể hiện quyết tâm thu hút nhân tài của Hà Nội, nhưng cần đi kèm quy định rõ ràng về sản phẩm, nhiệm vụ bắt buộc và tiêu chí đánh giá cụ thể.
Với đề tài mang tính lý thuyết, như nghiên cứu về phát triển kinh tế, thị trường hay chính sách trong nước, giá trị phải được khẳng định thông qua sự công nhận của các tổ chức, diễn đàn khoa học uy tín ở tầm khu vực hoặc quốc tế, cần chứng minh được khả năng vận dụng vào thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam.
Đối với sản phẩm cụ thể, tiêu chí quan trọng nhất là phải được thị trường chấp nhận. Điều đó thể hiện ở việc sản phẩm được đưa vào sản xuất, được tiêu thụ và tạo ra giá trị thực tế. Nếu chỉ dừng ở việc được công nhận trên giấy tờ hoặc thông qua ý kiến đánh giá, mà doanh nghiệp không áp dụng, không mua hoặc không vận dụng vào thực tiễn, thì giá trị của đề tài vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Cần có bằng chứng rõ ràng về việc thị trường đã tiếp nhận, triển khai và duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Thời gian áp dụng thực tế cũng nên được quy định cụ thể để bảo đảm tính bền vững.
Thực tế đã có những trường hợp đề tài được nghiệm thu xuất sắc, thậm chí có ý kiến đồng thuận của doanh nghiệp, nhưng sau đó không được triển khai trong thực tiễn. Vì vậy, Hà Nội cần nghiên cứu bổ sung tiêu chí đánh giá dựa trên mức độ chấp nhận của thị trường.
Vị phó giáo sư nhấn mạnh: “Hà Nội cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả công việc một cách cụ thể, thực chất và có thể đo lường được. Việc “đong, đếm” rõ ràng sản phẩm và hiệu quả thực hiện sẽ giúp bảo đảm chính sách đãi ngộ gắn với giá trị tạo ra, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong sử dụng nhân tài.
Cùng với đó là việc xây dựng môi trường làm việc minh bạch, chuyên nghiệp và có cơ hội phát triển rõ ràng. Nếu không tiếp tục hoàn thiện theo hướng này, chính sách có thể tạo hiệu ứng truyền thông tích cực ban đầu nhưng sẽ gặp thách thức về tính bền vững trong quá trình thực thi dài hạn”.
Về phía Trưởng ban Ban Khoa học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, để một nhà khoa học, chuyên gia hay nhân tài là người Việt Nam ở nước ngoài quyết định trở về làm việc, các chính sách đãi ngộ về thu nhập, lưu trú hay chia sẻ lợi ích từ sản phẩm khoa học tuy cần thiết nhưng không phải yếu tố mang tính quyết định.
Bởi lẽ, nếu chỉ dừng ở thu nhập và đãi ngộ mà không bảo đảm phòng thí nghiệm, hạ tầng nghiên cứu, cơ sở vật chất tương đương hoặc tiệm cận chuẩn mực quốc tế, thì nhà khoa học khó có thể phát huy hết năng lực chuyên môn và thế mạnh của mình. Chưa kể, sự khác biệt về văn hóa làm việc, đặc biệt trong khu vực công cũng là yếu tố cần được tính đến khi thu hút nhân tài từ môi trường quốc tế.
Bên cạnh đó, người tài cần những nhiệm vụ đủ lớn và đủ thách thức để khơi dậy động lực cống hiến. Hà Nội nên chủ động đặt hàng các nhà khoa học giải quyết những vấn đề tổng thể, tồn tại lâu năm hoặc chưa được xử lý triệt để như môi trường, giao thông, quản trị đô thị… Những bài toán đủ hóc búa và có tầm ảnh hưởng rộng sẽ là sức hút mạnh mẽ, tạo điều kiện để nhân tài dấn thân, hiến kế và đóng góp thực chất cho sự phát triển của Thủ đô.
Các nhà khoa học xuất sắc được thu hút về trong những lĩnh vực như chip bán dẫn, vật liệu tiên tiến, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học… hoàn toàn có khả năng và sẵn sàng tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn của Hà Nội.
Khi các vấn đề lớn của thành phố được doanh nghiệp và chính quyền đặt hàng rõ ràng, đồng thời bảo đảm nguồn kinh phí cho nghiên cứu, triển khai và sản xuất thử nghiệm, đó sẽ là những điều kiện then chốt để nhà khoa học, nhân tài yên tâm làm việc, phát huy chuyên môn và cống hiến lâu dài cho Thủ đô cũng như cho sự phát triển của đất nước.
Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai chính sách mạnh mẽ để thu hút và trọng dụng nhân tài, việc gắn kết các cơ chế này với cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu trên địa bàn Thủ đô sẽ giúp nhà khoa học, chuyên gia xuất sắc nhanh chóng tiếp cận môi trường làm việc theo chuẩn mực quốc tế.
Thông qua hợp tác với các trường đại học uy tín và các viện nghiên cứu lớn, Hà Nội có thể từng bước hoàn thiện hạ tầng nghiên cứu, đặc biệt là đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thu hút và giữ chân đội ngũ nhà khoa học chất lượng cao, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
Theo mô hình hợp tác “ba nhà” Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, Hà Nội có thể đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại theo chuẩn quốc tế; nhà khoa học xuất sắc ở nước ngoài sẽ phối hợp với đội ngũ trong nước tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, trong khi doanh nghiệp giữ vai trò đặt hàng, tiếp nhận và ứng dụng kết quả nghiên cứu.
Việc tham gia các nhóm nghiên cứu tại cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu sẽ giúp nhà khoa học xuất sắc hình thành môi trường làm việc đạt chuẩn quốc tế ngay tại Thủ đô. Qua đó, trường đại học và viện nghiên cứu trở thành đối tác đồng hành cùng Hà Nội trong triển khai chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài.
Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đang triển khai chương trình giáo sư thỉnh giảng và thu hút nhà khoa học xuất sắc; ưu tiên bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư, đồng viện trưởng tại các viện nghiên cứu; mời tham gia hướng dẫn nghiên cứu sinh, thực tập sinh và dẫn dắt các nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu, đào tạo và gia tăng năng lực cạnh tranh khoa học ở tầm quốc tế.
