Hiện tại, nhiều trường đại học đã công bố phương án tuyển sinh dự kiến năm 2026. Trong đó, một số cơ sở giáo dục áp dụng việc sử dụng chứng chỉ quốc tế như SAT, IELTS... để tuyển sinh đại học theo phương thức kết hợp với điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, điểm thi đánh giá năng lực hoặc xét kết quả học tập ở bậc trung học phổ thông.
Đại diện một số cơ sở giáo dục cho rằng, cách thức xét tuyển kết hợp này giúp việc đánh giá thí sinh trở nên toàn diện hơn, đồng thời hạn chế xu hướng quá coi trọng hoặc phụ thuộc vào các chứng chỉ quốc tế trong quá trình tuyển sinh.
Xét tuyển kết hợp giúp đánh giá thí sinh trên nhiều tiêu chí
Năm 2026, Trường Đại học Mỏ - Địa chất áp dụng phương thức xét tuyển dựa vào chứng chỉ quốc tế, hồ sơ năng lực học tập. Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Khoát - Trưởng phòng Phòng Đào tạo Đại học của nhà trường cho biết, việc kết hợp chứng chỉ quốc tế với các tiêu chí học thuật khác giúp nhà trường lựa chọn được những thí sinh có năng lực tương đối toàn diện.
Điều này cũng sẽ hạn chế tình trạng thí sinh quá tập trung vào việc thi lấy chứng chỉ quốc tế mà sao nhãng việc học ở bậc trung học phổ thông. Nền tảng học tập trong suốt quá trình học phổ thông và kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn là yếu tố quan trọng phản ánh năng lực của thí sinh.
Năm nay, Đại học Bách khoa Hà Nội giữ ổn định 3 phương thức tuyển sinh. Đó là xét tuyển tài năng, xét tuyển theo điểm thi đánh giá tư duy và xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Trong đó, với phương thức xét tuyển tài năng có xét theo chứng chỉ quốc tế.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Duy Hải - Trưởng ban Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội chỉ ra: "Nhà trường luôn cho rằng kết quả học tập trung học phổ thông sẽ phản ánh cả quá trình nỗ lực và phấn đấu của các em học sinh trong toàn bộ thời gian học tập. Do vậy, với phương thức xét tuyển tài năng diện 1.2 (xét tuyển theo chứng chỉ quốc tế), Đại học Bách khoa Hà Nội yêu cầu các thí sinh phải có điểm trung bình chung các môn văn hóa từng năm học lớp 10, 11, 12 đạt từ 8,00 trở lên mới đủ điều kiện đăng ký. Bước tiếp theo sẽ thực hiện xét theo điểm các chứng chỉ quốc tế mà các em đạt được.
Hầu hết các thí sinh trúng tuyển vào Đại học Bách khoa Hà Nội bằng phương thức này (diện 1.2) đều có chứng chỉ quốc tế và chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với mức điểm cao. Vì thế, kết quả học tập và nghiên cứu của các em khi học tập tại trường rất tốt, đặc biệt đối với các sinh viên theo học các chương trình Elitech với môi trường học tập hoàn toàn bằng tiếng Anh".
Đối với Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng Phòng Đào tạo, thông tin, năm 2026, nhà trường xét tuyển tổng hợp bao gồm các tiêu chí về học lực (kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, kết quả quá trình học tập trung học phổ thông), năng lực khác và hoạt động xã hội.
Thầy Thắng bày tỏ: “Trong tuyển sinh, câu hỏi đặt ra là làm sao để tuyển đúng các thí sinh phù hợp với ngành đào tạo, đồng thời phù hợp với chỉ tiêu đã được xác định trước. Tuy vậy, khái niệm “phù hợp” không đơn giản. Đối với phương thức tuyển sinh dùng chỉ một phép đo duy nhất chúng ta vướng vấn đề “học lệch” như đã từng xảy ra. Bên cạnh đó, việc chia nhiều phương thức khác nhau sẽ buộc phải chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức, hoặc phải có phương pháp quy đổi từ phép đo này sang phép đo khác.
Phương thức tổng hợp sẽ giúp giải quyết được tương đối nhiều ràng buộc khi đánh giá thí sinh và đối sánh năng lực thí sinh trong tuyển sinh. Phương thức này còn cho phép linh động trong việc dùng thêm các thành tố khác như thành tích học tập, hoạt động văn thể mỹ, hoạt động phục vụ cộng đồng…".
Vị Trưởng phòng Phòng Đào tạo cho biết thêm, đối với các chứng chỉ quốc tế, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) áp dụng việc quy đổi điểm chứng chỉ tiếng Anh như IELTS… sang cột điểm tiếng Anh theo thang quy đổi tương ứng và áp dụng việc xét tuyển đối với các chứng chỉ tuyển sinh quốc tế như SAT, ACT….
Trên thực tế, số lượng thí sinh dùng chứng chỉ tuyển sinh quốc tế không nhiều, chủ yếu là các thí sinh ứng tuyển vào chương trình dạy và học bằng tiếng Anh và chương trình chuyển tiếp quốc tế. Việc tuyển sinh đối với nhóm thí sinh này vào các chương trình nói trên là phù hợp với định hướng quốc tế hoá giáo dục tại chỗ của nhà trường.
Đối với các chứng chỉ tiếng Anh, nhà trường hướng mục tiêu đến các thí sinh sẵn sàng cho môi trường quốc tế hoá và sẵn sàng vươn tầm thế giới, nhưng không ảnh hưởng lớn đến năng lực phù hợp ngành mà thí sinh ứng tuyển. Việc quy đổi điểm là phù hợp với các chứng chỉ này.
Trong năm 2026, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) điều chỉnh thang điểm quy đổi theo hướng giảm sự ảnh hưởng của chứng chỉ ngoại ngữ đến tổng điểm của thí sinh. Theo đó, điểm quy đổi IELTS Academic 8.0 sẽ được quy đổi thành 10 điểm của cột tiếng Anh, so với năm 2025 IELTS 6.0 được quy đổi thành 10 điểm là có sự giảm ảnh hưởng đáng kể. Các thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ tốt vẫn được hưởng lợi từ sự quy đổi này và cũng hỗ trợ các thí sinh chưa có điều kiện thi chứng chỉ ngoại ngữ tích cực học tập đạt kết quả tốt trong các kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thi đánh giá năng lực để xét tuyển vào trường.
"Chứng chỉ quốc tế cũng là một chỉ số tốt trong định lượng thí sinh. Mặc dù vậy, không nhiều thí sinh có chứng chỉ này. Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế cũng là một chỉ số tốt, tuy nhiên, cũng chỉ phản ánh một khía cạnh trong năng lực người học.
Như vậy, việc “nhìn” vào kết quả học tập trung học phổ thông và điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông sẽ hỗ trợ cho các trường trong đánh giá mức độ phù hợp của thí sinh khi học một ngành trong tương lai. Sự điều chỉnh để chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế có tác động vừa phải là phù hợp" - thầy Thắng nhấn mạnh.
Cân bằng vai trò của chứng chỉ quốc tế trong tuyển sinh
Trước lo ngại một số thí sinh có xu hướng tập trung nhiều vào việc thi các chứng chỉ quốc tế, có thể lơ là việc học tập ở bậc trung học phổ thông, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Duy Hải cho biết: “Trong những năm qua, Đại học Bách khoa Hà Nội luôn duy trì ổn định phương thức tuyển sinh. Với 3 phương thức này, các em học sinh đều có thể lựa chọn thế mạnh riêng của mình để đăng ký xét tuyển vào Đại học Bách khoa Hà Nội.
Tuy nhiên, dù thí sinh đăng ký theo phương thức nào thì Đại học Bách khoa Hà Nội đều có những yêu cầu chung để đảm bảo tính công bằng và đánh giá toàn diện năng lực học tập của học sinh. Ví dụ, đối với phương thức xét tuyển tài năng diện 1.2, ngoài các chứng chỉ quốc tế, thí sinh cần đáp ứng điều kiện về quá trình cố gắng học tập tốt tại bậc trung học phổ thông qua điểm trung bình chung các môn văn hóa”.
Cùng bàn luận về vấn đề trên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Khoát chỉ ra, Khoản 3, Điều 6, Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng có nêu: Nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học là thí sinh có tổng điểm 03 môn thi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) các năm theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15,00 điểm theo thang điểm 30, áp dụng đối với thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026.
Quy định này nhằm hạn chế tình trạng thí sinh học lệch hoặc chỉ tập trung vào việc đạt chứng chỉ quốc tế. Trong trường hợp thí sinh có chứng chỉ quốc tế nhưng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông không đạt mức tối thiểu theo quy định, thí sinh cũng không thể sử dụng chứng chỉ quốc tế đã có để xét tuyển vào đại học.
Quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo giúp bảo đảm sự hài hòa giữa các tiêu chí tuyển sinh, trong đó, chứng chỉ quốc tế chỉ đóng vai trò hỗ trợ, nhờ đó, các phương thức xét tuyển được triển khai theo hướng công bằng và cân bằng.
Đưa ra thêm lời khuyên dành cho thí sinh trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông sắp tới, thầy Khoát bày tỏ: “Các em nên tập trung học tập tốt trong quá trình học ở bậc trung học phổ thông, đặc biệt là học kỳ cuối lớp 12 và chuẩn bị kỹ lưỡng cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông sắp tới. Kết quả học tập ở bậc phổ thông và kết quả kỳ thi tốt nghiệp vẫn là những căn cứ quan trọng để các trường đại học xét tuyển.
Khi các phương thức và tổ hợp xét tuyển được xây dựng, các trường đều đã tính toán kỹ lưỡng để đưa ra những phương án phù hợp. Vì vậy, các em không cần quá băn khoăn về việc lựa chọn tổ hợp hay phương thức xét tuyển”.
Về việc sắp xếp nguyện vọng xét tuyển đại học, thầy Khoát cho rằng thí sinh cần cân nhắc kỹ giữa năng lực học tập của bản thân với ngành nghề và cơ sở đào tạo mong muốn.
Khi đăng ký nguyện vọng, thí sinh nên tham khảo điểm chuẩn tuyển sinh của các năm trước để có cơ sở dự đoán khả năng trúng tuyển. Đối với những nguyện vọng đầu tiên, thí sinh nên lựa chọn các ngành hoặc trường phù hợp với năng lực học tập và có khả năng trúng tuyển cao, dựa trên phổ điểm trúng tuyển của các năm trước, có thể dự kiến cao hơn khoảng 1, 2 điểm để tăng cơ hội trúng tuyển.
Ngoài ra, thí sinh cần cân nhắc khả năng học tập của mình để phân bổ nguyện vọng hợp lý. Ví dụ, trong khoảng 3 nguyện vọng đầu, thí sinh nên ưu tiên những ngành hoặc trường mình yêu thích và có khả năng trúng tuyển cao. Những nguyện vọng tiếp theo có thể mở rộng thêm các lựa chọn để tăng cơ hội trúng tuyển.
Chia sẻ thêm về phương thức tuyển sinh tổng hợp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Thắng cho biết, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã thực hiện phương thức này từ năm 2022 và liên tục theo dõi kết quả học tập để điều chỉnh các trọng số trong phương thức. Cho đến lúc này, các thông số vẫn đang được giữ ổn định theo hướng, đối với thành tố học lực, tỉ lệ điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và học bạ trung học phổ thông lần lượt là 70%, 20% và 10%, thể hiện tính tương đồng cao trong đánh giá đầu vào và kết quả học tập của sinh viên.
Năm 2026, trường áp dụng nguyên tắc nhân đôi điểm thành phần Toán trong tất cả các tổ hợp điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kết quả học trung học phổ thông, đồng thời tiếp tục thực hiện việc nhân đôi thành phần Toán trong điểm số đánh giá năng lực như đã áp dụng từ năm 2025. Trường cũng sẽ bám sát các quy định về ngưỡng điểm của các chuẩn chương trình đào tạo ngành/nhóm ngành theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
