Thầy Quang Thi và việc giảng dạy Toán học thông qua các bài toán thực tế

Giáo dục 24h

Thạc sĩ: Nguyễn Quang Thi

(GDVN) - Giáo viên cần dành thời gian để hướng dẫn học sinh trong việc vận dụng kiến thức toán học để quyết các bài toán thực tiễn có ý nghĩa với cuộc sống hàng ngày.

LTS: Cùng trao đổi và đưa ra những đề xuất về việc giảng dạy Toán học thông qua các bài toán thực tế, thạc sĩ Nguyễn Quan Thi đã gửi đến Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam bài viết chia sẻ trước vấn đề này.

Tòa soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết.

Chúng ta biết rằng, toán học rất gần gũi với cuộc sống. Bởi vì, bất cứ ai làm việc gì, nghề gì cũng cần đến toán học. Đề minh họa và đề thi chính thức trung học phổ thông Quốc gia đã xuất hiện một số bài toán thực tiễn, làm cho dạy và học có nhiều thay đổi.

Cải cách sách giáo khoa lần này, tôi kiến nghị đưa toán học vào cuộc sống; nghĩa là vận dụng kiến thức toán học để giải các bài toán thực tiễn. Không cần học những kiến thức “cao siêu” mang tính hàn lâm như trước đây.

1. Thực trạng dạy và học hiện nay

Quan điểm chủ quan

Về phía giáo viên

Lâu nay, giáo viên dạy học làm các bài toán thuần túy mà chưa chú trọng hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức toán học để giải quyết các bài toán thực tiễn trong cuộc sống của chúng ta.

Việc giảng dạy chỉ thuần túy truyền thụ kiến thức một chiều mà không có cập nhật thực tiễn để dẫn dắt vào bài mới nên tiết học khô khan, xơ cứng và không hấp dẫn.

Đồng thời, do áp lực khối lượng kiến thức môn học quá nhiều, thời lượng ngắn nên việc rèn luyện kĩ năng để vận dụng kiến thức vào giải các bài toán thực tiễn gặp khó khăn.

Còn những giáo viên như thế này, đổi mới sẽ khó thành công

Một số bài toán thực tiễn trong sách giáo không nhiều, rời rạc và ít đa dạng. Mặt khác, giáo viên sợ mất thời gian nên không chịu tìm tòi thêm bài tập bên ngoài, dẫn đến truyền đạt kiến thức cho học sinh mang tính gượng ép chưa thật sự hiệu quả.

Bên cạnh đó, một số kỳ thi còn đặt nặng yêu cầu kiến thức lý thuyết, do đó giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới hoàn toàn mà chỉ thực hiện một số giờ dạy mẫu.

Về phía học sinh

Đa số học sinh chưa có thói quen tư duy khi gặp các bài toán thực tiễn mà thường chỉ biết lặp lại những kiến thức của giáo viên truyền thụ nên không giải được.

Các em chưa thực sự nghiên cứu, tìm hiểu các vấn đề đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày mà có thể vận dụng toán học vào giải quyết.

Hầu hết học sinh chỉ mang tư tưởng học để thi, nên thụ động, thiếu đam mê tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo thông qua các bài toán thực tiễn.

Quan điểm khách quan

Nội dung kiến thức trong bài học còn quá nhiều, không thích ứng với thời gian quy định của mỗi tiết học, cho nên khi gặp các bài toán thực tiễn giáo viên chỉ giải thích cho xong mà không chú trọng khai thác nó một cách bài bản.

Thực tế giảng dạy cho thấy, với thời gian 45 phút của một tiết học, nếu chỉ sử dụng một cách “tiết kiệm” nhất: 1 phút để ổn định lớp, 5 phút để kiểm tra bài cũ (chủ yếu là kiểm tra những kiến thức cơ bản), 4 phút để hướng dẫn học sinh học ở nhà, thì thời gian còn lại chỉ là 35 phút dành cho thầy và trò tiến hành các hoạt động nhận thức và củng cố bài học.

Trong khoảng thời gian này, với nội dung kiến thức tương đối nhiều, việc làm cho học sinh hiểu được kiến thức bài học thôi cũng đã là khó khăn, giáo viên không còn đủ thời gian để liên hệ kiến thức mà học sinh vừa lĩnh hội được vào thực tiễn đời sống, hoặc nếu có liên hệ được thì cũng chỉ dưới hình thức liệt kê tên gọi của các sự vật, hiện tượng mà thôi.

Thay đổi cách dạy học trong thời đại công nghệ

2. Giải pháp

Chúng ta biết rằng, giáo dục là một quá trình biến năng lực của loài người thành năng lực cho mỗi học sinh.

Do đó, trong quá trình biên soạn sách giáo khoa cần hình thành cho học sinh năng lực vận dụng kiến thức vào giải các bài toán thực tế.

Tôi đề xuất các giải pháp như sau:

Giải pháp đối với giáo viên

Trong quá trình soạn bài, những kiến thức có liên quan với thực tiễn thì cần đưa những bài toán thực tiễn vào để học sinh thấy rõ toán học gần gũi với hơi thở của cuộc sống.

Trên cơ sở đó, giáo viên xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp, đặt ra các tình huống trong cuộc sống để học sinh tự giải quyết.

Trong quá trình giảng dạy, để hình thành kiến thức cho học sinh thì giáo viên tiến hành các hoạt động theo trình tự: hoạt động khởi động – hoạt động hình thành kiến thức – hoạt động luyện tập – hoạt động tìm tòi và mở rộng nhằm giúp  học sinh tiếp thu bài học dễ dàng.

Giáo viên nêu những tình huống xảy ra trong cuộc sống để học sinh tiếp cận và suy nghĩ. Từ đó, cùng nhau giải quyết nhằm làm sáng tỏ.

Chú trọng phương pháp nêu vấn đề để giải quyết các bài toán thực tiễn, tạo không khí lớp học thật vui vẻ, thoải mái; thân thiện, gần gũi để học sinh mạnh dạn bày tỏ ý kiến về bài toán thực tiễn. Tạo hứng thú học tập thông qua trò chơi, kể chuyện, hoạt động thực hành, các bài toán gắn liền với thực tiễn cuộc sống.

Giáo viên cần dành thời gian để hướng dẫn học sinh trong việc vận dụng kiến thức toán học để quyết các bài toán thực tiễn có ý nghĩa với cuộc sống hàng ngày. Tăng cường dạy học phân hóa theo năng lực học sinh.

Trong các bài kiểm tra và bài thi học kỳ cần đưa một số bài toán thực tiễn để phong phú và đa dạng nội dung. Như vậy, là học sinh đã biết vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn đúng với tinh thần đổi mới của sách giáo khoa lần này.

Cần có những giải pháp đối với việc giảng dạy môn Toán Ảnh minh họa: internet).

Giải pháp đối với học sinh

Các em học sinh cắm nắm kiến thức cơ bản một cách chính xác, có hệ thống, hiểu, nhớ và vận dụng được các kiến thức toán học để khi gặp bài toán thực tiễn thì giải được.

Ngoài ra, các em cũng cần có năng lực phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa, cụ thể hóa, quy nạp và suy diễn với các bài toán thực tiễn. Tự suy nghĩ độc lập, tức là tự mình thấy được vấn đề, phát hiện và tìm ra cách giải quyết khi gặp bài toán thực tiễn.

3. Một số ví dụ có vận dụng kiến thức toán học vào giải bài toán thực tiễn

Một số ví dụ có vận dụng kiến thức toán học vào giải bài toán thực tiễn.
Thạc sĩ: Nguyễn Quang Thi
Từ khóa :
giảng dạy Toán học , giáo viên dạy học , khối lượng kiến thức , năng lực học sinh ,
Thầy Quang Thi và việc giảng dạy Toán học thông qua các bài toán thực tế
Chủ đề : Đổi mới Giáo dục
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Bình luận
Xem thêm bình luận
Tin khác