Hiện nay, giáo viên phổ thông đã và đang sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hàng ngày. Trong đó ChatGPT, Gemini, DeepSeek … được giáo viên sử dụng nhiều. Việc tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều tiện ích trong soạn thảo kế hoạch bài dạy, ra đề kiểm tra, chấm bài … đặc biệt là viết sáng kiến kinh nghiệm, viết báo cáo nghiên cứu khoa học kĩ thuật.
Chính việc sử dụng AI mang lại hiệu quả cao trong công tác, nên một số cơ sở giáo dục coi việc học, sử dụng AI là một trong tiêu chí đánh giá, xếp loại giáo viên có sáng tạo trong hoạt động giảng dạy. Thế nhưng, minh chứng sử dụng AI trong công tác chưa cụ thể, minh bạch. Vì vậy, nhiều giáo viên coi chứng nhận vật lý đào tạo sử dụng AI vẫn là “bùa hộ mệnh” của mình.
Thực tế, không ít giáo dục học cách sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo online và được cấp chứng chỉ miễn phí, nhưng cũng có cơ sở giáo dục quảng cáo đào tạo giáo viên sử dụng AI, cấp chứng nhận có thời hạn sử dụng lâu dài, với học phí lên đến 1.900.000 đồng/học viên.
Một giáo viên ở thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ với người viết: “Từ khi trí tuệ nhân tạo phổ biến ở nước ta, một số trường đại học, cơ sở đào tạo đã quảng cáo, mời gọi giáo viên học sử dụng trí tuệ nhân tạo, được cấp chứng nhận đào tạo, có giá trị lâu dài trên cả nước.
Tôi mới ra trường, việc học và sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo không phải là vấn đề. Tôi chỉ băn khoăn là giáo viên có cần phải xuất trình giấy chứng nhận đã học, đã được đào tạo sử dụng trí tuệ nhân tạo mới được áp dụng trong công việc của mình không?
Thực tế, giáo viên chỉ cần có ý thức cầu tiến, tham gia đầy đủ lớp học online miễn phí của một số công cụ trí tuệ nhân tạo miễn phí là có thể sử dụng được. Sử dụng AI giúp giáo viên giảm bớt thời gian rất lớn trong soạn kế hoạch bài dạy …, nhưng chứng nhận được cấp không có “mộc đỏ”. Điều này khiến việc khi yêu cầu chứng minh am hiểu ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, ứng dụng trong giảng dạy, không phải thầy cô nào cũng có minh chứng rõ ràng.
Giáo viên cũng có thể tham gia các nhóm đào tạo sử dụng trí tuệ nhân tạo online trên mạng xã hội với học phí tượng trưng hoặc miễn phí do chính giáo viên hướng dẫn, rất dễ hiểu và thực tế với công tác dạy học. Tuy nhiên, lớp học này không có chứng nhận đào tạo sử dụng AI cho người học.
Sử dụng Al, tôi thấy đây là công cụ tích cực cho giáo viên đam mê nghề nghiệp, ngược lại, nếu giáo viên không tự giác, sẽ lệ thuộc vào Al, và AL sẽ trở thành "văn mẫu" cho chính giáo viên”.
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 72 Luật Giáo dục năm 2019, trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên bao gồm:
1. Trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo được quy định như sau:
a) Có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên đối với giáo viên mầm non;
b) Có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên đối với giáo viên tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông.
Trường hợp môn học chưa đủ giáo viên có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên thì phải có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm;
c) Có bằng thạc sĩ đối với nhà giáo giảng dạy trình độ đại học; có bằng tiến sĩ đối với nhà giáo giảng dạy, hướng dẫn luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ;
d) Trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo giảng dạy trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp.[1]
Người viết cũng tìm hiểu dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học và thấy không hề có nội dung nào quy định giáo viên phải có chứng chỉ đào tạo sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (Al).[2]
Trong khi đó, ngày 12/5/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn số 2250/BGDĐT-GDPT về việc triển khai tài liệu Hướng dẫn sử dụng Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy và học. Tài liệu được cung cấp miễn phí trên website theo địa chỉ: https://ai.vnies.edu.vn [3]
Như vậy, hiện nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định giáo viên phải có chứng chỉ đào tạo sử dụng trí tuệ nhân tạo. Thầy cô hoàn toàn có thể tự học, tự đào tạo để tận dụng các lợi thế của AI cho hoạt động giảng dạy, nâng cao nghiệp vụ không phải lo lắng hay bỏ tiền đi học về AI nếu chỉ để mong có tờ giấy chứng nhận. Nếu thầy cô thấy việc học tập ở các cơ sở đào tạo giúp thầy cô nâng cao hiểu biết, ứng dụng được vào thực tiễn công việc, cuộc sống thì lúc đó việc bỏ tiền ra học mới xứng đáng.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=197310
[2]https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-du-thao-thong-tu-ban-hanh-dieu-le-truong-tieu-hoc-thcs-thpt-truong-pho-thong-co-nhieu-cap-hoc-119251218112900026.htm
[3]https://thuvienphapluat.vn/cong-van/Cong-nghe-thong-tin/Cong-van-2250-BGDDT-GDPT-2025-tai-lieu-Huong-dan-su-dung-Ung-dung-tri-tue-nhan-tao-day-hoc-657699.aspx
