Năm 2025, cả nước đã thực hiện thí điểm đầu tư hoàn thành xây mới hoặc cải tạo 100 trường (ở 14 tỉnh/thành), dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng trước khai giảng năm học 2026-2027.
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, trong năm học 2025 - 2026, tỉnh Cao Bằng triển khai xây dựng 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới với sự đồng thuận, ủng hộ của mọi người dân. Hiện tiến độ xây dựng từng bước đáp ứng mục tiêu đề ra.
Trường nội trú liên cấp giúp cải thiện chất lượng giáo dục
Hạ Lang là một trong 21 xã biên giới của tỉnh Cao Bằng với tổng diện tích tự nhiên 81,13 km2, quy mô dân số 8.091 người, trong đó dân tộc Tày và Nùng chiếm trên 95%.
Là một xã miền núi, vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn về hạ tầng và kinh tế, xã Hạ Lang được đầu tư triển khai xây dựng mô hình trường nội trú liên cấp nhằm giúp các em học sinh tiếp cận hoạt động dạy và học thuận tiện hơn.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Hoàng Thanh Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hạ Lang cho biết hiện nay, trên địa bàn xã có tổng cộng 10 cơ sở giáo dục, bao gồm 3 trường mầm non, 3 trường tiểu học, 3 trường trung học cơ sở và 1 trường phổ thông dân tộc nội trú.
Theo ông Sơn, chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới là một chủ trương đúng đắn, có ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc và đậm tính nhân văn, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục ở những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa.
“Việc xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp sẽ tạo điều kiện tập trung học sinh và giáo viên về một đầu mối, qua đó giải quyết nhiều vấn đề tồn tại hiện nay. Khi học sinh được học tập và sinh hoạt tập trung, môi trường giáo dục sẽ ổn định hơn, chất lượng dạy học và công tác chăm sóc học sinh cũng được nâng lên.
Đồng thời, mô hình này giúp giảm bớt khó khăn trong việc di chuyển cho giáo viên, cải thiện điều kiện ăn ở, sinh hoạt; phụ huynh cũng không còn phải thường xuyên đưa đón con em, nhất là vào buổi chiều, qua đó có thêm thời gian tập trung cho lao động, sản xuất và công tác”, ông Sơn cho hay.
Về công tác triển khai dự án xây trường nộ trú liên cấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hạ Lang cho biết, địa phương chủ yếu đảm nhận nhiệm vụ giải phóng mặt bằng.
Việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện theo đúng quy định, đơn giá rõ ràng, minh bạch nên không phát sinh vướng mắc. Người dân địa phương rất ủng hộ các chủ trương liên quan đến giáo dục, bởi họ nhận thức rõ đây là đầu tư cho tương lai của con em mình.
Chính quyền địa phương và nhân dân xã Hạ Lang đều rất kỳ vọng mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp sẽ sớm được hoàn thành và đi vào sử dụng, góp phần từng bước tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo nền tảng phát triển bền vững cho vùng biên giới.
Còn tại xã Cô Ba - một xã vùng cao có đường biên giới dài 10 km giáp Trung Quốc, nơi 5 dân tộc (Nùng, Tày, Dao, Mông và Lô Lô) cùng sinh sống - việc đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp cũng đang được từng bước triển khai đồng bộ, hiệu quả.
Theo ông Ma Văn Dũng - Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cô Ba, việc xây dựng mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay, bởi sẽ giúp học sinh trên địa bàn biên giới được học tập trong môi trường tốt hơn, ổn định hơn và mang lại hiệu quả giáo dục cao hơn so với mô hình trường lớp phân tán trước đây.
Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp hệ thống trường học, việc tổ chức trường nội trú liên cấp càng trở nên quan trọng đối với con em vùng biên giới còn nhiều khó khăn.
Người dân xã Cô Ba đang gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các hoạt động dạy và học do địa bàn rộng, dân cư sinh sống phân tán, quãng đường từ nhà đến trường xa, trong khi hệ thống giao thông còn nhiều bất cập, đi lại vất vả, nhất là vào mùa mưa.
Chính vì vậy, việc xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những khó khăn mang tính căn cơ, tạo điều kiện để các em được học tập tập trung, ổn định và an toàn hơn.
“Chính quyền xã Cô Ba kỳ vọng mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp khi được xây dựng và đưa vào hoạt động sẽ có chất lượng tốt hơn, hiệu quả cao hơn so với các trường hiện tại, qua đó tạo điều kiện để học sinh học tập tiến bộ, toàn diện hơn”, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cô Ba bày tỏ.
Ngoài ra, trong giai đoạn 2025 - 2026, tỉnh Cao Bằng đã và đang triển khai dự án xây trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới gồm Trường Hà, Lũng Nặm, Tổng Cọt, Trà Lĩnh, Quang Hán, Quang Trung, Đình Phong, Đàm Thuỷ, Đức Long, Phục Hoà.
Mỗi trường được xây dựng với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 200 tỷ đồng. Theo thiết kế, các trường học được bố trí diện tích từ 5 đến 6 ha, gồm khối phòng học đáp ứng quy mô khoảng 1.000 học sinh, khu nội trú, nhà ăn, khu sinh hoạt chung và các hạng mục hạ tầng phụ trợ đồng bộ.
Lãnh đạo địa phương, giáo viên mong muốn có thêm nhiều học sinh vùng cao được hưởng chế độ nội trú
Chủ trương xây dựng mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới được đánh giá rất cao bởi tính nhân văn sâu sắc, góp phần tạo điều kiện học tập ổn định, lâu dài cho con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Cô Phùng Thị Biên - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở Hạ Lang (xã Hạ Lang) khẳng định mô hình này sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Trước hết, học sinh học tập tập trung tại trường sẽ giảm đáng kể khó khăn trong việc đi lại, phụ huynh cũng không phải đưa đón con em hằng ngày, rất thuận lợi cho người dân vùng cao, vùng biên giới.
Bên cạnh đó, xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp cũng tạo điều kiện để đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ hơn, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và công tác quản lý nhà trường.
Ngoài ra, nếu chuyển sang mô hình trường nội trú liên cấp, việc sáp nhập và dồn trường sẽ giúp giảm số lượng lớp học, qua đó phần nào khắc phục được áp lực thiếu giáo viên - khó khăn của không chỉ của xã Hạ Lang mà của cả tỉnh Cao Bằng.
“Về năng lực chuyên môn, đội ngũ giáo viên của trường hiện nay cơ bản đã được tham gia các đợt tập huấn để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới, trình độ đều đạt chuẩn, nên việc thích ứng với mô hình mới được đánh giá là không quá khó khăn.
Dù vậy, thách thức nhất là trong công tác quản lý, chăm sóc học sinh nội trú khi các em còn nhỏ tuổi, xa gia đình, dễ gặp khó khăn trong giai đoạn đầu thích nghi và trong việc hướng dẫn các em tự chăm sóc bản thân. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ giáo viên, cán bộ quản sinh trong bối cảnh đặc thù vùng cao, vùng biên giới.
Hiện nay giáo viên chủ yếu mới được tập huấn lồng ghép về giáo dục kỹ năng trong môi trường nội trú, trong khi các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng chăm sóc, nuôi dưỡng, hỗ trợ học sinh nội trú theo đặc thù còn rất hạn chế. Đây là một nội dung mà nhà trường và địa phương mong muốn tiếp tục được quan tâm hỗ trợ tập huấn trong thời gian tới”, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở Hạ Lang thông tin.
Để mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp thực sự phát huy hiệu quả, cô Biên bày tỏ mong muốn Trung ương và địa phương tiếp tục có những chính sách linh hoạt. Theo đó, cần duy trì và mở thêm chỉ tiêu học sinh nội trú để nhiều học sinh được hưởng chế độ như một hình thức khuyến khích, động viên những em có ý thức và kết quả học tập tốt, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương.
Song song với đó, mô hình bán trú vẫn cần được duy trì cho các đối tượng còn lại. Cách làm này, theo vị hiệu trưởng, vừa mang tính khuyến học, khuyến tài, vừa tạo động lực để học sinh nỗ lực phấn đấu trong môi trường giáo dục mới.
Đề cập đến vấn đề tuyển dụng, bố trí và giữ chân giáo viên khi triển khai mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hạ Lang cho biết, xã đã xây dựng phương án sáp nhập, bố trí nhân sự và báo cáo cấp có thẩm quyền.
“Trong quá trình sắp xếp, có thể phát sinh tình trạng thừa hoặc thiếu giáo viên cục bộ, đối với trường hợp thiếu sẽ đăng ký tuyển dụng bổ sung, còn trường hợp dôi dư hoặc giáo viên lớn tuổi sẽ thực hiện theo các chế độ, chính sách hiện hành.
Việc tập trung khoảng 70% giáo viên về một trường nội trú liên cấp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chuyên môn, hỗ trợ lẫn nhau trong giảng dạy, đồng thời giảm chi phí đi lại và gánh nặng ngân sách so với mô hình phân tán trước đây”, ông Hoàng Thanh Sơn bày tỏ.
Từ thực tế là một xã đặc biệt khó khăn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hạ Lang bày tỏ mong muốn Trung ương và các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xem xét cho toàn bộ học sinh theo học tại trường phổ thông nội trú liên cấp được hưởng chế độ nội trú.
Theo ông Sơn, nếu trong cùng một trường có học sinh được hưởng chế độ nội trú, học sinh chỉ được hưởng chế độ bán trú sẽ dễ phát sinh tâm lý so sánh, ảnh hưởng đến tinh thần học tập. Việc cho các em cùng được hưởng chế độ nội trú sẽ giúp ổn định tâm lý, tạo sự công bằng, đồng thời hình thành môi trường học tập tập trung, kỷ cương, có phong trào thi đua tốt hơn.
Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Cô Ba cũng kiến nghị các cấp, các ngành quan tâm đầu tư xây dựng điểm trường nội trú liên cấp khang trang, đồng bộ, đồng thời ưu tiên đầu tư hệ thống giao thông, đặc biệt là các tuyến đường bê tông đến trường, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh đi lại. Hiện nay, nhiều tuyến đường trên địa bàn xã vẫn là đường đất hoặc rải đá, gây rất nhiều khó khăn cho việc đến trường của các em.
Cũng theo ông Ma Văn Dũng, ngoài nguồn lực từ Nhà nước, xã Cô Ba cũng tích cực triển khai các hoạt động xã hội hóa giáo dục, phối hợp kêu gọi sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm, mạnh thường quân, doanh nghiệp, hợp tác xã để sửa chữa một số điểm trường xuống cấp và hỗ trợ học sinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vươn lên trong học tập.
