Tại Điều 11 của dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, đã có một số quy định liên quan đến điều kiện về kinh phí.
Xem chi tiết Dự thảo Thông tư TẠI ĐÂY.
Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai tại các cơ sở giáo dục, nhiều ý kiến cho rằng dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn cơ chế thu, quản lý và sử dụng kinh phí đối với các hoạt động được tổ chức trên cơ sở nhu cầu tự nguyện của người học và sự đồng thuận của cha mẹ học sinh. Đồng thời, cần có quy định cụ thể về cơ chế thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác đã được phê duyệt, nhằm tạo hành lang pháp lý minh bạch, thống nhất, giúp các nhà trường thuận lợi hơn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Quy định rõ cơ chế tài chính sẽ tạo thuận lợi cho các nhà trường triển khai
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Teo Thị Thanh Mai - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Quý Đôn (Hà Nội) cho rằng, việc bổ sung quy định cụ thể về cơ chế tài chính đối với hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là cần thiết.
Cô lý giải, khi chưa có quy định thống nhất, nhiều trường còn băn khoăn trong việc xây dựng kế hoạch, xác định mức thu, quản lý kinh phí cũng như quy trình phối hợp với các đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục. Điều này khiến không ít cơ sở giáo dục dù có nhu cầu tổ chức các hoạt động thiết thực vẫn phải cân nhắc rất nhiều, bởi nếu thực hiện không đúng quy định có thể phát sinh những vướng mắc trong công tác quản lý và thanh tra, kiểm tra sau này.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, nhu cầu học tập của học sinh ngày càng đa dạng. Bên cạnh chương trình giáo dục chính khóa, nhiều phụ huynh mong muốn con được tiếp cận thêm các hoạt động phát triển năng lực như tăng cường ngoại ngữ, STEM, công nghệ, lập trình, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng số, kỹ năng mềm hay các chương trình có yếu tố quốc tế. Đây đều là những nội dung khó có thể triển khai hiệu quả nếu chỉ dựa vào nguồn lực sẵn có của nhà trường. Vì vậy, việc hợp tác với các đơn vị có chuyên môn, đội ngũ và kinh nghiệm phù hợp là nhu cầu thực tế, góp phần bổ sung nguồn lực, nâng cao chất lượng tổ chức và mang đến nhiều cơ hội học tập hơn cho học sinh.
Tuy nhiên, để các hoạt động này được triển khai bài bản và đúng quy định thì cơ chế tài chính cần được quy định đầy đủ, minh bạch. Nếu có quy định rõ ràng thì các nhà trường sẽ có cơ sở pháp lý để chủ động xây dựng kế hoạch, lập dự toán, tổ chức thực hiện và giải trình khi cần thiết. Đồng thời, phụ huynh cũng sẽ yên tâm hơn vì mọi khoản thu đều có căn cứ, được công khai và chịu sự giám sát theo quy định, qua đó tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Ngoài ra, theo cô Mai, đề xuất cho phép nhà trường thực hiện thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác đã được phê duyệt đối với các hoạt động phối hợp với đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục cũng là quy định cần thiết. Bởi nhiều hoạt động giáo dục tăng cường được triển khai theo mô hình phối hợp giữa nhà trường và các tổ chức có đủ năng lực chuyên môn. Nếu có cơ chế thu hộ, chi hộ rõ ràng, trách nhiệm của từng bên sẽ được xác định cụ thể, quy trình thực hiện minh bạch hơn, đồng thời giảm bớt những vướng mắc về thủ tục trong quá trình tổ chức.
"Tôi cho rằng, việc bổ sung các quy định này không chỉ giúp tháo gỡ những khó khăn mà còn hạn chế tình trạng mỗi cơ sở giáo dục vận dụng theo một cách khác nhau, góp phần bảo đảm tính thống nhất trong quản lý, đồng thời tạo điều kiện để các hoạt động giáo dục tăng cường, theo nhu cầu người học được triển khai hiệu quả, thực chất đáp ứng nhu cầu chính đáng của người học và phụ huynh", cô Mai bày tỏ thêm.
Minh bạch cơ chế thu, chi sẽ tạo niềm tin cho phụ huynh và xã hội
Cùng trao đổi, thầy Nguyễn Hải Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Hải Xuân (Ninh Bình) chia sẻ, định hướng được nêu trong Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phát triển giáo dục và đào tạo với yêu cầu, mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này đặt ra yêu cầu các nhà trường phải từng bước trang bị cho học sinh những năng lực đáp ứng bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ.
Bên cạnh việc thực hiện chương trình giáo dục chính khóa, các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học sẽ là kênh bổ trợ quan trọng, giúp học sinh có thêm điều kiện tiếp cận những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, lập trình, ngoại ngữ hay các kỹ năng của công dân trong thời đại số.
Để những hoạt động này thực sự phát huy hiệu quả, theo thầy Sơn, điều cần thiết là phải có cơ chế pháp lý đầy đủ và thống nhất, đặc biệt là các quy định liên quan đến tổ chức thực hiện và tài chính. Khi hành lang pháp lý được quy định rõ ràng, các cơ sở giáo dục sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch, huy động nguồn lực, đồng thời mở rộng cơ hội học tập cho học sinh, mang đến những chương trình có chất lượng, bám sát yêu cầu trong giai đoạn mới.
Thầy Sơn lý giải, thực tế hiện nay, không phải trường học nào cũng có đủ đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất hay điều kiện để tự triển khai các nội dung về kỹ năng số hoặc các chương trình ngoại ngữ nâng cao. Vì vậy, việc phối hợp với các tổ chức giáo dục, doanh nghiệp hoặc đơn vị đào tạo có kinh nghiệm là giải pháp phù hợp, giúp học sinh được tiếp cận với kiến thức, công nghệ và phương pháp học tập hiện đại. Nếu có cơ chế rõ ràng, việc hợp tác này sẽ được triển khai thuận lợi hơn, đồng thời vẫn bảo đảm tuân thủ các quy định.
"Ở góc độ quản lý nhà trường, tôi cho rằng điều mà các hiệu trưởng mong muốn nhất là một hệ thống quy định cụ thể, rõ trách nhiệm và rõ thẩm quyền. Khi cơ chế tổ chức và tài chính được quy định minh bạch, nhà trường sẽ có căn cứ để triển khai các hoạt động đúng quy định, giảm bớt tâm lý e ngại hoặc lúng túng trong quá trình thực hiện. Đặc biệt, đối với các nội dung liên quan đến thu, quản lý và sử dụng kinh phí, nếu được hướng dẫn thống nhất sẽ giúp các trường chủ động hơn trong công tác quản lý, đồng thời hạn chế những cách hiểu hoặc cách áp dụng khác nhau giữa các đơn vị.
Tôi đánh giá cao đề xuất dự thảo liên quan đến nguyên tắc công khai, minh bạch. Đây là yếu tố rất quan trọng để tạo sự đồng thuận của phụ huynh và xã hội. Khi mọi khoản thu đều có căn cứ pháp lý rõ ràng, được công khai về mục đích sử dụng, quyền lợi học sinh được hưởng cũng như trách nhiệm của từng bên liên quan, phụ huynh sẽ yên tâm hơn khi đăng ký cho con tham gia các hoạt động giáo dục tăng cường. Sự minh bạch không chỉ bảo đảm quyền lợi của người học mà còn góp phần nâng cao uy tín và trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục", thầy Sơn nhìn nhận.
Cũng theo thầy Sơn, cần có cơ chế lựa chọn và giám sát chặt chẽ các chương trình, đơn vị phối hợp tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, theo nhu cầu người học. Chỉ những tổ chức đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực chuyên môn, đội ngũ, chương trình và được cơ quan có thẩm quyền thẩm định mới được phép triển khai trong trường học. Việc kiểm soát tốt ngay từ khâu lựa chọn đối tác sẽ vừa bảo đảm chất lượng chuyên môn, vừa tăng tính minh bạch trong quá trình tổ chức, giúp phụ huynh và học sinh yên tâm tham gia.
Thầy Sơn bày tỏ thêm: "Mục tiêu của các hoạt động giáo dục tăng cường không phải là mở ra thật nhiều chương trình mà là tạo thêm cơ hội để học sinh được học tập, trải nghiệm và phát triển năng lực theo nhu cầu một cách thiết thực, phù hợp với điều kiện của từng địa phương và từng gia đình. Khi có hành lang pháp lý rõ ràng, cơ chế tài chính minh bạch và quy trình quản lý chặt chẽ, các nhà trường sẽ có điều kiện triển khai hiệu quả hơn, góp phần thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục".
Có hành lang pháp lý thống nhất sẽ giúp các nhà trường có thể thực hiện đồng bộ
Còn thầy Hoàng Chí Sỹ - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Lưu Hoàng (Hà Nội) cho biết, khi triển khai các hoạt động giáo dục tăng cường, nhà trường phải xây dựng kế hoạch cụ thể, xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh và được phụ huynh đồng thuận. Đồng thời, toàn bộ nội dung triển khai, kế hoạch thu, chi và việc sử dụng kinh phí phải được công khai, thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
"Nếu chưa có quy định rõ ràng về cơ chế thu, quản lý và sử dụng kinh phí thì các cơ sở giáo dục sẽ gặp nhiều băn khoăn trong quá trình triển khai, đặc biệt trong việc phối hợp với các trung tâm hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục. Vì vậy, việc có hành lang pháp lý thống nhất sẽ giúp các nhà trường có thể thực hiện đồng bộ", vị hiệu trưởng nhấn mạnh.
Ngoài ra, theo thầy Sỹ, việc quy định cụ thể về thu hộ, chi hộ hoặc thanh toán theo thỏa thuận hợp tác đã được phê duyệt không chỉ giúp các trường thuận lợi hơn trong công tác tài chính mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các bên tham gia.
"Khi đã có quy định rõ ràng thì các cơ sở giáo dục sẽ thực hiện đúng quy trình thu, quản lý và sử dụng kinh phí. Thực tế thời gian qua, có nơi việc hợp tác với các đơn vị bên ngoài chưa được thực hiện đồng bộ, thiếu minh bạch, khiến phụ huynh giảm niềm tin. Nếu Thông tư quy định cụ thể, việc triển khai sẽ công khai cả về tài chính lẫn nội dung chương trình, từ đó tạo sự yên tâm cho phụ huynh và nâng cao hiệu quả thực hiện", thầy Sỹ nhìn nhận.
Cùng với đó, yêu cầu triển khai theo tinh thần về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục, vị hiệu trưởng cũng đánh giá việc hoàn thiện cơ chế tài chính cho các hoạt động giáo dục tăng cường, theo nhu cầu người học là cần thiết để tạo điều kiện đưa các chương trình như năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ nâng cao vào nhà trường.
