Luật Nhà giáo có nhiều điểm mới chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026, kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong việc nâng cao vị thế, tôn vinh và phát triển đội ngũ giáo viên, giải quyết các vấn đề tồn tại, làm "điểm tựa" vững chắc cho nhà giáo. Cụ thể, kỳ vọng tập trung vào việc nâng cao chế độ lương, phụ cấp (xếp lương cao nhất trong khối hành chính sự nghiệp, tăng phụ cấp ưu đãi), cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường quyền tự chủ và đảm bảo sự ổn định nghề nghiệp, từ đó thu hút và giữ chân giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo.
Nội dung tuyển dụng, điều động hay dạy liên trường, liên cấp tại dự thảo sẽ có nhiều điểm mới so với hiện hành.
Dự kiến về điều động nhà giáo
Tại Điều 27 dự thảo Thi hành Luật Nhà giáo dự kiến quy định về điều động nhà giáo như sau:
1. Thẩm quyền điều động nhà giáo
a) Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thẩm quyền điều động, đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý;
Như vậy, dự kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện điều động đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục mầm non đến trung học cơ sở công lập trong cùng địa bàn xã.
b) Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện thẩm quyền điều động, đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục liên quan đến phạm vi từ 02 đơn vị hành chính cấp xã trở lên;
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo điều động đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục ở cấp trung học phổ thông và các trường mầm non đến trung học cơ sở khi điều động từ xã này sang xã khác trong địa bàn tỉnh/thành phố quản lý.
b) Cơ quan có thẩm quyền quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập thực hiện điều động nhà giáo thuộc thẩm quyền quản lý;
c) Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định việc điều động nhà giáo trong trường của lực lượng vũ trang;
d) Cơ quan có thẩm quyền điều động nhà giáo quy định trình tự, thủ tục, điều kiện, hồ sơ điều động nhà giáo phù hợp với thực tiễn địa phương, cơ sở giáo dục đảm bảo công khai, minh bạch.
2. Đối tượng điều động nhà giáo
a) Nhà giáo được bổ nhiệm hoặc đã có quy hoạch bổ nhiệm giữ chức vụ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
b) Nhà giáo đã công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn từ đủ 03 năm trở lên.
b) Nhà giáo có năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tốt, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục.
c) Nhà giáo thuộc danh sách biên chế dôi dư khi thực hiện sắp xếp lại cơ sở giáo dục.
3. Việc bảo lưu chế độ, chính sách đối với nhà giáo khi thực hiện điều động
a) Nhà giáo giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý được điều động đến vị trí công tác khác mà phụ cấp chức vụ mới thấp hơn phụ cấp chức vụ hiện đảm nhiệm thì được bảo lưu phụ cấp chức vụ theo quy định của pháp luật.
b) Chế độ, chính sách đối với nhà giáo khi thực hiện điều động được tính theo chế độ, chính sách của nơi nhà giáo được điều động đến. Trường hợp chế độ, chính sách nhà giáo đang được hưởng cao hơn thì được bảo lưu theo quy định của pháp luật.
Tại khoản 3 Điều 17 Luật Nhà giáo quy định về các trường hợp không được điều động như sau:
“3. Các trường hợp không thực hiện điều động bao gồm:
a) Nhà giáo nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi; nhà giáo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; nhà giáo có vợ hoặc chồng đang được điều động, biệt phái hoặc cử làm nhiệm vụ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Việc điều động nhà giáo vẫn thực hiện đối với đối tượng quy định tại điểm này nếu nhà giáo có nguyện vọng được điều động;
b) Nhà giáo thuộc trường hợp chưa thực hiện việc chuyển đổi vị trí công tác theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Dự kiến quy định về thuyên chuyển nhà giáo
Tại Điều 28 dự thảo Thi hành Luật Nhà giáo dự kiến quy định về thuyên chuyển nhà giáo
1. Việc thuyên chuyển nhà giáo được thực hiện khi nhà giáo có nhu cầu; bảo đảm cho nhà giáo được thuận lợi trong hoạt động nghề nghiệp, yên tâm công tác; phải được sự đồng thuận của cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đang công tác, nơi tiếp nhận có nhu cầu, đồng thời đảm bảo phù hợp cơ cấu vị trí việc làm.
2. Thẩm quyền thuyên chuyển nhà giáo
a) Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thẩm quyền thuyên chuyển đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý;
Dự kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thuyên chuyển đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục mầm non đến trung học cơ sở công lập trong cùng địa bàn xã.
b) Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện thẩm quyền thuyên chuyển đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục liên quan đến phạm vi từ 02 đơn vị hành chính cấp xã trở lên và trường hợp thuyên chuyển ra, vào từ ngoại tỉnh;
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thuyên chuyển đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục ở cấp trung học phổ thông và các trường mầm non đến trung học cơ sở khi thuyên chuyển từ xã này sang xã khác trong địa bàn tỉnh/thành phố quản lý.
b) Cơ quan có thẩm quyền quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập thực hiện thuyên chuyển nhà giáo thuộc thẩm quyền quản lý;
c) Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định việc thuyên chuyển nhà giáo trong trường của lực lượng vũ trang;
d) Cơ quan có thẩm quyền thuyên chuyển nhà giáo quy định trình tự, thủ tục, điều kiện, hồ sơ thuyên chuyển nhà giáo phù hợp với thực tiễn của địa phương, đảm bảo công khai, minh bạch.
Tại Điều 19 Luật Nhà giáo 2025 quy định việc thuyên chuyển nhà giáo phải được sự đồng ý của cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị nơi nhà giáo chuyển đi và chuyển đến. Cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị nơi nhà giáo chuyển đi và chuyển đến có trách nhiệm báo cáo cơ quan quản lý theo quy định của pháp luật.
Tại khoản 2 Điều 19 quy định các trường hợp không được thuyên chuyển bao gồm:
a. Nhà giáo đang trong thời gian bị xem xét, xử lý kỷ luật; đang bị kiểm tra, xác minh, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử;
b. Nhà giáo chưa đủ 03 năm công tác tính từ ngày được tuyển dụng nhà giáo, trừ trường hợp tự nguyện thuyên chuyển công tác đến cơ sở giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Dự kiến về dạy liên trường, liên cấp đối với nhà giáo
Tại Điều 29 dự thảo Thi hành Luật Nhà giáo dự kiến quy định về dạy liên trường, liên cấp đối với nhà giáo
1. Nguyên tắc bố trí nhà giáo dạy liên trường, liên cấp
a) Việc bố trí nhà giáo dạy liên trường, liên cấp phải xem xét tính hợp lý về điều kiện địa lí và hoàn cảnh thực tế của nhà giáo, ý kiến của người đứng đầu cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đang hợp đồng và cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đến dạy;
b) Số tiết dạy hoặc giờ dạy của nhà giáo là tổng số tiết dạy hoặc giờ dạy ở các cơ sở giáo dục, các cấp học mà nhà giáo được phân công giảng dạy;
c) Lương và các chế độ theo lương của nhà giáo do cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đang hợp đồng chi trả. Tiền lương dạy thêm giờ (trong trường hợp tổng số tiết dạy của nhà giáo vượt định mức quy định) và phụ cấp lưu động, chi phí khác nếu có do các cơ sở giáo dục không phải cơ sở giáo dục ký hợp đồng với nhà giáo chi trả. Kinh phí thực hiện được ngân sách nhà nước bảo đảm;
d) Việc đánh giá nhà giáo dạy liên trường, liên cấp do người đứng đầu cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đang hợp đồng thực hiện trên cơ sở có sự nhận xét về mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đến dạy thêm theo sự phân công.
đ) Các cơ sở giáo dục nơi nhà giáo được phân công giảng dạy liên trường tạo điều kiện về thời gian để nhà giáo hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy liên trường, không bố trí công tác kiêm nhiệm đối với nhà giáo dạy liên trường.
2. Cơ sở giáo dục nơi nhà giáo đang hợp đồng ra quyết định phân công nhà giáo dạy liên trường, liên cấp trên cơ sở có văn bản thỏa thuận giữa các cơ sở giáo dục và văn bản đồng ý của nhà giáo.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
