Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn 4054/BGDĐT-GDPT ngày 30/6/2026 gửi ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.
Một trong những nội dung được đề cập là giải quyết chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ dôi dư. Theo đó, công văn nêu rõ "xây dựng phương án bố trí, sắp xếp cụ thể hoặc giải quyết chế độ chính sách cho đội ngũ dôi dư sau sáp nhập (chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, luân chuyển làm giáo viên hoặc giải quyết nghỉ theo chế độ phù hợp năng lực, nguyện vọng và yêu cầu công việc)".
Trong bối cảnh sẽ có một lượng lớn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư sau sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục, đại diện một trường học cho rằng việc bố trí cán bộ quản lý trở lại làm công tác giảng dạy hoặc đảm nhiệm các chức vụ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn sẽ góp phần tháo gỡ tình trạng thiếu giáo viên hiện nay đồng thời không lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đề xuất chuyển hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư làm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Văn Đạt - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Thắng (xã Nam Hồng, tỉnh Ninh Bình) cho rằng việc sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục sẽ có một bộ phận hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư, song đây là chủ trương đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng với những phương án xử lý tương đối rõ ràng.
Theo thầy Đạt, việc bố trí cán bộ quản lý trở lại làm công tác giảng dạy hoặc đảm nhiệm các vị trí tổ trưởng, tổ phó chuyên môn sẽ góp phần tháo gỡ tình trạng thiếu giáo viên đang diễn ra tại nhiều cơ sở giáo dục.
Thực tế tại Trường Trung học cơ sở Nam Thắng cho thấy, nhiều năm qua nhà trường luôn trong tình trạng thiếu giáo viên, có lúc phải sử dụng từ 3-6 giáo viên hợp đồng để bảo đảm hoạt động dạy học. Vì vậy, chủ trương tinh gọn biên chế quản lý để tăng cường biên chế giáo viên được đánh giá là phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Đối với đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư sau sắp xếp, thầy Đạt cho rằng những người đã đủ điều kiện và có nguyện vọng nghỉ hưu trước tuổi nên được tạo điều kiện giải quyết chế độ theo quy định.
Với những trường hợp tiếp tục công tác, việc bố trí trở lại giảng dạy hoặc đảm nhiệm vai trò tổ trưởng, tổ phó chuyên môn là phương án hợp lý. Điều đó vừa phát huy kinh nghiệm của đội ngũ này, vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực tại các nhà trường.
"Bản chất chúng tôi đều được đào tạo để trở thành giáo viên trước khi làm công tác quản lý. Vì vậy, việc tiếp tục cống hiến trong ngành giáo dục vẫn là phương án tốt nhất, vừa phát huy được chuyên môn, vừa tránh lãng phí nguồn nhân lực đã được đào tạo, bồi dưỡng", Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Thắng nói.
Tuy nhiên, thầy Đạt cho rằng quá trình sắp xếp chắc chắn sẽ tác động đến tâm tư của đội ngũ cán bộ quản lý, đặc biệt là những người đã gắn bó với cương vị hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trong nhiều năm.
"Những cán bộ trẻ có thể dễ thích nghi hơn, nhưng với những người đã làm quản lý hàng chục năm thì khi chuyển sang vị trí khác, ít nhiều sẽ có tâm tư, hụt hẫng. Vì vậy, việc sắp xếp cần được thực hiện trên cơ sở phù hợp với điều kiện của từng địa phương, đồng thời quan tâm đến nguyện vọng chính đáng của cán bộ", vị hiệu trưởng bày tỏ.
Theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Thắng, về lâu dài, việc tổ chức lại mạng lưới trường học theo hướng giảm đầu mối quản lý, hình thành các điểm trường như mô hình đã được triển khai ở nhiều địa phương miền núi sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng nguồn nhân lực hợp lý hơn và đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục trong giai đoạn tới.
Đồng quan điểm, thầy Ngô Văn Nghĩa - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Quốc Trinh (xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội) chia sẻ, việc bố trí các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng dôi dư sau sáp nhập trở lại công tác giảng dạy là phương án hợp lý và phù hợp với thực tiễn của ngành giáo dục.
Bởi lẽ, đội ngũ cán bộ quản lý đều trưởng thành từ nghề dạy học, có nền tảng chuyên môn vững vàng và uy tín trong giảng dạy trước khi đảm nhiệm công tác quản lý. Khi bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, việc các thầy, cô quay trở lại đứng lớp cũng là sự tiếp nối tự nhiên của nghề nghiệp, xuất phát từ tình yêu nghề và trách nhiệm với học sinh.
Theo thầy Nghĩa, trên thực tế, đa số cán bộ quản lý không quá băn khoăn trước phương án này bởi họ chưa từng rời xa công tác giảng dạy. Hiện nay, các hiệu trưởng vẫn trực tiếp giảng dạy 2 tiết/tuần, còn phó hiệu trưởng giảng dạy 4 tiết/tuần theo quy định. Vì vậy, việc trở lại làm giáo viên không phải là sự thay đổi quá lớn về chuyên môn mà chủ yếu là thay đổi về vị trí công tác.
“Dù được bồi dưỡng về công tác quản lý chung nhưng chuyên môn thực chất của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng vẫn là quản lý hoạt động chuyên môn. Các nội dung như nhân sự, tài chính hay cơ sở vật chất đều quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định chất lượng giáo dục. Do đó, khi trở lại giảng dạy hoặc đảm nhiệm vị trí chuyên môn, các cán bộ quản lý vẫn có thể phát huy tốt năng lực và kinh nghiệm đã tích lũy.
Điều quan trọng hơn cả là cần có chính sách đãi ngộ phù hợp, tiếp tục nâng cao vị thế và hình ảnh của người thầy trong xã hội. Khi chế độ, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo được cải thiện, giáo viên sẽ thêm yên tâm cống hiến, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành giáo dục”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Quốc Trinh cho hay.
Cần thiết kế cơ cấu tổ chuyên môn hợp lý, tránh tình trạng một tổ quá đông
Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232/2026/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm trong các cơ sở giáo dục công lập có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Trong đó quy định tổ trưởng và tổ phó chuyên môn được xác định là viên chức giữ vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý.
Thầy Nguyễn Minh Cường - Tổ trưởng Tổ Hóa, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Khiết (phường Nghĩa Lộ, tỉnh Quảng Ngãi) chia sẻ, trong bối cảnh quy mô trường học ngày càng mở rộng với số lượng giáo viên, học sinh, môn học, hoạt động giáo dục và dữ liệu quản trị không ngừng gia tăng, vai trò của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn càng trở nên quan trọng.
Đây là lực lượng quản lý gần gũi nhất với giáo viên, vừa quán triệt các định hướng chung của nhà trường, vừa nắm sát thực tiễn giảng dạy của từng môn học và từng nhóm học sinh. Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn vì thế có ảnh hưởng rất lớn đến việc các chủ trương, định hướng của ban giám hiệu có thực sự đi vào lớp học hay không.
Việc xác định tổ trưởng, tổ phó chuyên môn là viên chức giữ vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý đã phản ánh đúng hơn vai trò và trách nhiệm thực tế của đội ngũ này trong nhà trường. Tuy nhiên, việc xác lập vị trí lãnh đạo cần đi kèm với thẩm quyền, trách nhiệm, khung năng lực, chế độ làm việc và cơ chế đánh giá tương xứng.
"Nếu chỉ tăng trách nhiệm nhưng không điều chỉnh định mức công việc phù hợp, không tạo điều kiện về thời gian cho công tác chuyên môn, không được cung cấp dữ liệu cần thiết và không có quyền tham gia vào các quyết định liên quan thì rất khó để vị trí này phát huy hiệu quả", thầy Cường nhấn mạnh.
Theo Tổ trưởng Tổ Hóa, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Khiết, đối với các trường học sau sáp nhập, có thể xuất hiện những tổ chuyên môn có quy mô rất lớn, phụ trách nhiều điểm trường hoặc nhiều nhóm đối tượng học sinh khác nhau. Vì vậy, cần thiết kế cơ cấu tổ chuyên môn hợp lý, tránh tình trạng một tổ quá đông khiến tổ trưởng không thể theo sát hoạt động chuyên môn.
Cụ thể, có thể phân công thêm các nhóm trưởng chuyên môn, phụ trách từng khối lớp hoặc từng mảng công việc, nhưng vẫn phải bảo đảm tinh gọn, không biến tổ chuyên môn thành một bộ máy hành chính cồng kềnh.
Quan trọng hơn cả, việc lựa chọn tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cần dựa trên năng lực chuyên môn, khả năng dẫn dắt đồng nghiệp, sự công tâm, tinh thần đổi mới và uy tín nghề nghiệp, thay vì chỉ căn cứ vào thâm niên công tác.
