Việc sắp xếp,tinh gọn cơ sở giáo dục tới đây không chỉ giảm đầu mối quản lý mà nhiều nhân viên trường học, như: kế toán, văn thư, thủ quỹ cũng sẽ dôi dư khá nhiều. Những vị trí này sẽ khó bố trí công việc hơn những lãnh đạo nhà trường dôi dư vì lãnh đạo nhà trường không làm quản lý có thể xuống dạy lớp nhưng nhân viên trường học thì không hề đơn giản.
Trong khi đó, phần nhiều những nhân viên kế toán, văn thư, thủ quỹ ở các nhà trường đều đang còn trẻ nên cũng không thể nghỉ việc diện tinh giản biên chế theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP giống như nhiều nhà giáo hiện nay đang làm hồ sơ. Vì vậy, không ít nhân viên nhà trường đang trăn trở.
Sau sắp xếp, mỗi trường sẽ có 1 bộ phận hành chính - nhân sự dùng chung
Theo nội dung Công văn 777/TTg-TCCV ngày 10/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã, các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông công lập, thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn theo 2 mô hình:
“Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu. Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học.
Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lí đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình này được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau, cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.
Cơ cấu nhân sự gồm: 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. [1]
Như vậy, sau ngày 30/8 tới đây, các trường từ mầm non, phổ thông công lập trên cả nước, đặc biệt là các trường từ mầm non đến trung học cơ sở (trong cùng địa bàn xã, phường) sẽ có những thay đổi lớn.
Dù là mô hình trường “một cấp học quy mô lớn” hoặc trường “nhiều cấp học quy mô lớn” thì bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) cũng đều …dùng chung. Nghĩa là mỗi trường chỉ cần 01 nhân sự cho 01 chức danh mà thôi.
Điều này cũng đồng nghĩa nếu sáp nhập 03 trường hiện nay thành 01 trường mới thì sẽ dư ra mỗi chức danh 2 người. Nếu sáp nhập nhiều trường hơn thì nhân sự các chức danh này còn dôi dư nhiều hơn.
Thực tế, 01 trường học phổ thông hiện nay cũng chỉ cần đến 01 nhân viên kế toán, không thể sử dụng nhiều hơn được vì công việc kế toán đã có nhiều phần mềm hỗ trợ. Các chức danh văn thư, thủ quỹ cũng vậy, việc chuyển đổi số và không sử dụng tiền mặt đang được đẩy mạnh nên công việc thủ công đã giảm đi đáng kể.
Vì thế, giải quyết bài toán nhân sự đối với bộ phận hành chính ở các nhà trường sẽ khó tránh khỏi một số nhân viên sẽ bị tinh giản trong thời gian tới đây.
Giải pháp nào cho việc bố trí, tinh giản nhân sự hành chính ở các trường học?
Việc sắp xếp lại mạng lưới trường học theo Công văn số 777/TTg-TCCV của Thủ tướng Chính phủ là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng hợp lý nguồn nhân lực ngành giáo dục. Bên cạnh việc sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, vấn đề bố trí nhân viên kế toán, văn thư, thủ quỹ cũng cần được quan tâm, bởi đây là lực lượng bảo đảm hoạt động hành chính, tài chính của nhà trường.
Thực tế hiện nay, nhiều trường có quy mô nhỏ nhưng vẫn bố trí đầy đủ các chức danh kế toán, văn thư, thủ quỹ. Khi thực hiện sáp nhập hoặc tổ chức trường có nhiều điểm trường, nếu tiếp tục duy trì cơ cấu cũ sẽ làm tăng số lượng nhân viên gián tiếp, chưa phù hợp với mục tiêu tinh gọn bộ máy. Ngược lại, nếu cắt giảm quá nhanh cũng có thể ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính, lưu trữ hồ sơ và giải quyết thủ tục hành chính.
Vì thế, việc bố trí đội ngũ này cần dựa trên nguyên tắc “một trường - một bộ máy hành chính”, đồng thời căn cứ quy mô học sinh, số điểm trường và khối lượng công việc thực tế. Đối với các trường sau sắp xếp có quy mô lớn, nên duy trì một kế toán chuyên trách để bảo đảm công tác quản lý ngân sách, tài sản, chế độ chính sách cho cán bộ, giáo viên và học sinh được thực hiện kịp thời, đúng quy định.
Đối với vị trí văn thư và thủ quỹ, cần nghiên cứu thực hiện theo hướng kiêm nhiệm hoặc hợp nhất chức danh nếu khối lượng công việc cho phép và pháp luật hiện hành cho phép. Đồng thời, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, hồ sơ điện tử, chữ ký số và thanh toán không dùng tiền mặt để giảm áp lực công việc, từ đó giảm nhu cầu về nhân lực hành chính.
Đối với những nhân viên dôi dư sau sắp xếp, cần có lộ trình giải quyết hợp lý. Trước hết là ưu tiên điều chuyển đến những đơn vị còn thiếu nhân lực cùng vị trí việc làm; trường hợp chưa thể bố trí ngay thì cần thực hiện đào tạo, bồi dưỡng để chuyển sang vị trí phù hợp hoặc giải quyết chế độ, chính sách theo quy định, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý giáo dục cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về định mức nhân viên kế toán, văn thư, thủ quỹ đối với các trường sau sắp xếp, tránh tình trạng mỗi địa phương thực hiện một cách khác nhau, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện.
Có thể khẳng định rằng, việc sắp xếp đội ngũ kế toán, văn thư, thủ quỹ không chỉ nhằm tinh giản biên chế mà còn hướng tới xây dựng bộ máy hành chính nhà trường chuyên nghiệp, hiện đại và hoạt động hiệu quả.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
