Trong khuôn khổ các hoạt động tăng cường quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga, ngày 22/5, hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt – Nga năm 2026 chính thức diễn ra tại Hà Nội thu hút sự quan tâm lớn của giới học thuật hai nước với hàng loạt chương trình đối thoại, kết nối và kí kết hợp tác giáo dục đại học.
Điểm đáng chú ý là diễn đàn năm nay không chỉ mang tính chất của một hội nghị giáo dục thông thường mà được tổ chức ở quy mô cấp cao, với sự tham dự và phát biểu của lãnh đạo Chính phủ, bộ ngành, viện hàn lâm và cộng đồng giáo dục đại học hai nước.
Tham dự hội nghị có đồng chí Phạm Gia Túc - Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Việt Nam, Chủ tịch Phân ban Việt Nam Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam – Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật; đồng chí Dmitry Chernyshenko - Phó Thủ tướng chính phủ Liên bang Nga, Chủ tịch Phân ban Nga Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam – Liên bang Nga về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật.
Cùng tham dự hội nghị còn có các vị lãnh đạo của Việt Nam - Liên bang Nga gồm: Ông Hoàng Minh Sơn – Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam; ông Konstantin Ilyich Mogilevsky – Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Liên bang Nga; ông Phan Chí Hiếu – Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt – Nga; ông Gennady Stepanovich Bezdetko – Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam; ông Trần Hồng Thái – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và ông Viktor Antonovich Sadovnichy - Chủ tịch Hiệp hội Hiệu trưởng các trường đại học Liên bang Nga.
Sự hiện diện của nhiều lãnh đạo cấp cao của 2 nước cho thấy giáo dục đại học đang tiếp tục được xem là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia.
Đồng thời, hội nghị cũng phản ánh xu hướng mới trong hợp tác Việt – Nga: lấy khoa học, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm trọng tâm.
Một trong những nội dung lớn của hội nghị là phiên thảo luận về “Hợp tác đào tạo và nghiên cứu Việt – Nga trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ”.
Nhiều trường đại học và viện nghiên cứu lớn của Nga tham gia lần này thuộc các lĩnh vực năng lượng, kĩ thuật, khai khoáng, địa chất, xây dựng, công nghệ quốc gia và nghiên cứu liên bang.
Điều đó cho thấy Liên bang Nga đang thúc đẩy mở rộng trở lại ảnh hưởng học thuật trong các lĩnh vực STEM, trong khi Việt Nam cũng đang có nhu cầu lớn về đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược, trí tuệ nhân tạo, năng lượng, vật liệu mới, kĩ thuật và hạ tầng.
Song song với khối kĩ thuật – công nghệ, diễn đàn vẫn dành không gian đáng kể cho các lĩnh vực ngôn ngữ, văn hóa, kinh tế và khoa học xã hội nhân văn.
Nhiều cơ sở đào tạo ngôn ngữ và văn hóa của Nga như Viện Tiếng Nga Quốc gia mang tên A.S. Pushkin, các trường đại học vùng Viễn Đông hay các cơ sở đào tạo về dịch vụ – văn hóa tiếp tục hiện diện tích cực trong các hoạt động hợp tác.
Trong khuôn khổ hội nghị, nhiều văn bản hợp tác đã được kí kết giữa các cơ sở giáo dục đại học hai nước.
Đại diện lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng tham dự hội nghị và cho biết Nhà trường đã kí kết hợp tác với 2 trường, gồm Đại học Tổng hợp Quốc gia Baikal và Đại học Tổng hợp Quốc gia Thái Bình Dương. Các thỏa thuận tập trung vào trao đổi học thuật, kết nối nghiên cứu và trao đổi sinh viên, mở ra cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực giáo dục STEM, khoa học cơ bản, chuyển đổi số giáo dục, đào tạo sau đại học và nghiên cứu liên ngành.
Theo nhiều đại biểu tham dự, một trong những giá trị lớn nhất của diễn đàn lần này không chỉ nằm ở số lượng văn bản kí kết, mà còn ở việc hình thành mạng lưới kết nối trực tiếp giữa hiệu trưởng, lãnh đạo các trường đại học và các nhóm nghiên cứu hai nước.
Trong bối cảnh giáo dục đại học toàn cầu đang chuyển mạnh sang mô hình liên kết mở, hợp tác đa trung tâm và chia sẻ nguồn lực khoa học, việc thiết lập được các kênh kết nối trực tiếp giữa lãnh đạo đại học có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng triển khai các chương trình hợp tác thực chất trong tương lai.
Nhiều ý kiến cho rằng, hợp tác giáo dục Việt – Nga thời gian tới có thể phát triển sâu hơn theo hướng: đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh; xây dựng nhóm nghiên cứu chung; trao đổi học giả ngắn hạn; phát triển phòng thí nghiệm liên kết; công bố quốc tế; hợp tác đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Bên cạnh đó, việc mở rộng hợp tác với các trường đại học Nga cũng giúp các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam đa dạng hóa không gian học thuật quốc tế, tăng cường kết nối Á – Âu và tạo thêm cơ hội tiếp cận các nền khoa học có thế mạnh truyền thống về toán học, vật lí, hóa học, khoa học trái đất và kĩ thuật.
Hội nghị năm nay còn ghi nhận nhiều tín hiệu cho thấy Liên bang Nga đang đẩy mạnh quảng bá hệ thống giáo dục đại học tại Việt Nam, thông qua các hoạt động như “Ngày hội giáo dục đại học Liên bang Nga”, tư vấn du học và kết nối đào tạo song phương.
Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Liên bang Nga tiếp tục được củng cố trên nhiều lĩnh vực, giáo dục đại học được kì vọng sẽ tiếp tục là một trong những kênh hợp tác bền vững, góp phần thúc đẩy giao lưu học thuật, phát triển khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược và tăng cường hiểu biết giữa nhân dân hai nước.
