Ngày 7/1/2026 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW "Về phát triển văn hóa Việt Nam", mở ra định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa Việt Nam trong bối cảnh mới.
Mục tiêu chung đến năm 2030 là đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại. Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hoá dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới... Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hoá, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và quốc tế; trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hoá - sáng tạo năng động.
Trên định hướng đó, Hà Nội được xác định là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa tiêu biểu của cả nước. Thành phố cũng giữ vai trò tiên phong trong bảo tồn di sản, xây dựng con người thanh lịch, văn minh và phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng bền vững của Thủ đô.
Hà Nội cụ thể hóa Nghị quyết bằng nhiều chương trình, cơ chế và mục tiêu chiến lược
Ngày 16/2/2026, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội đã tham mưu ban hành Hướng dẫn số 23-HD/BTGDVTU về tuyên truyền thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết 80). Hướng dẫn xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung và hình thức triển khai nhằm tạo sự thống nhất trong toàn Đảng bộ và đồng thuận trong nhân dân.
Đến ngày 25/2/2026, ngay sau Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết số 80, Thành ủy Hà Nội tổ chức hội nghị quán triệt và triển khai Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy nhằm cụ thể hóa các nội dung của Nghị quyết, bảo đảm việc thực hiện được triển khai thống nhất, kịp thời trong toàn Đảng bộ và hệ thống chính trị Thủ đô.
Tiếp đó, ngày 17/3/2026, Thành ủy Hà Nội ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU về thực hiện Nghị quyết 80. Trong đó xác định phát triển văn hóa Thủ đô theo định hướng "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối" là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển, bảo đảm các giá trị văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống, khẳng định vai trò tiên phong trong công cuộc phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Ngày 30/3/2026, Đảng ủy Ủy ban nhân dân Thành phố tiếp tục cụ thể hóa Chương trình hành động số 08-CTr/TU bằng Kế hoạch số 128/KH-UBND; đồng thời ban hành Quyết định số 1816/QĐ-UBND ngày 10/4/2026 thành lập các tổ công tác triển khai thực hiện chương trình hành động. Không dừng ở đó, để tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Quyết định số 1857-QĐ/TU ngày 13/5/2026 thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội.
Hà Nội khẳng định vai trò trung tâm sáng tạo của cả nước
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Lan Oanh - Phó Viện trưởng, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho biết, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80, Hà Nội đã nhanh chóng cụ thể hóa các định hướng, nhiệm vụ bằng nhiều chương trình, kế hoạch và chính sách cụ thể.
Gần đây nhất, Đảng ủy Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 128/KH-UBND về triển khai Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai nhiều cơ chế, chính sách mới nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Những động thái này cho thấy sự chủ động của Hà Nội trong việc đưa các mục tiêu của Nghị quyết số 80 vào thực tiễn, tạo nền tảng cho phát triển văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh của Thủ đô.
Đáng chú ý, Hà Nội dự kiến dành 4% ngân sách cho phát triển văn hóa Thủ đô; hỗ trợ đầu tư phát triển mạng lưới trung tâm công nghiệp văn hóa; hỗ trợ tu bổ, tôn tạo các di tích xếp hạng quốc gia và phát huy giá trị các điểm đến văn hóa. Trong khi đó, Nghị quyết số 80 yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực này. Việc dành nguồn lực cao hơn mức tối thiểu Nghị quyết số 80 đề ra không chỉ thể hiện sự ưu tiên đối với lĩnh vực văn hóa, mà còn cho thấy quyết tâm rất lớn của Thủ đô.
Ngoài ra, Hà Nội thường xuyên thành lập các Hội đồng cấp thành phố để đánh giá, thẩm định và lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân Nhân dân", "Nghệ nhân Ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể và nghề thủ công mỹ nghệ. Hội đồng sẽ chịu trách nhiệm sàng lọc hồ sơ trước khi trình lên cấp Nhà nước. Qua đó, những nghệ nhân có đóng góp nổi bật trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống được tôn vinh, góp phần khích lệ đội ngũ nghệ nhân tiếp tục gắn bó với công tác bảo tồn di sản.
Đặc biệt, Hà Nội đã giành được nhiều danh hiệu uy tín, như Thành phố vì hòa bình, Thành phố sáng tạo trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO ở lĩnh vực thiết kế, Thành phố học tập toàn cầu. Những danh hiệu này không chỉ ghi nhận thành tựu Hà Nội đạt được trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và sáng tạo, mà còn tạo động lực để thành phố tiếp tục phát huy vai trò trung tâm văn hóa của cả nước, đăng cai nhiều sự kiện văn hóa, chính trị và đối ngoại quan trọng tầm quốc gia, quốc tế, qua đó lan tỏa hình ảnh Thủ đô văn hiến, sáng tạo và hội nhập.
Cùng chia sẻ về việc phát triển văn hóa Thủ đô, Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan - Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long nhấn mạnh, mục tiêu Nghị quyết số 80 đề ra là một định hướng có ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy phát triển, từ coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống, bảo tồn di sản văn hóa sang khẳng định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực phát triển kinh tế - xã hội. Đối với Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến, trung tâm chính trị, văn hóa, giáo dục và sáng tạo lớn của cả nước, mục tiêu này mở ra những cơ hội rất lớn.
Trước hết, Hà Nội có điều kiện thuận lợi để trở thành đầu tàu phát triển công nghiệp văn hóa của Việt Nam nhờ sở hữu hệ thống di sản văn hóa đồ sộ, nguồn nhân lực chất lượng cao, mạng lưới cơ sở đào tạo, nghiên cứu, sáng tạo nghệ thuật và hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển. Đây là nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa có thế mạnh, như thiết kế sáng tạo, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ, xuất bản và nội dung số.
Tuy nhiên, mục tiêu này cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với Hà Nội. Thành phố cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách đặc thù nhằm khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới trong sáng tạo, sản xuất và phân phối các sản phẩm văn hóa; xây dựng thị trường văn hóa hiện đại, minh bạch và có sức cạnh tranh quốc tế. Đồng thời, cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, hình thành không gian sáng tạo, trung tâm thiết kế, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết giữa văn hóa với du lịch, khoa học công nghệ và kinh tế số.
Có thể nói, Nghị quyết số 80 tạo động lực để Thủ đô khẳng định vị thế là một thành phố sáng tạo, một cực tăng trưởng quan trọng của công nghiệp văn hóa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan đánh giá, mặc dù Nghị quyết số 80 mới được ban hành, song Hà Nội đã có nhiều chính sách quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Một trong những dấu ấn nổi bật là việc Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế tiên phong trong xây dựng thành phố sáng tạo. Sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình, sự kiện, lễ hội sáng tạo, hình thành các không gian sáng tạo, thúc đẩy kết nối giữa văn hóa, nghệ thuật, công nghệ và kinh doanh.
Bên cạnh đó, Hà Nội hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, tập trung bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch và kinh tế địa phương. Nhiều di sản, làng nghề truyền thống, không gian văn hóa đặc sắc được khai thác hiệu quả hơn thông qua hoạt động sáng tạo và ứng dụng công nghệ số.
Việc Thành ủy Hà Nội kịp thời ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80 thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt trong công tác chỉ đạo. Đây là cơ sở quan trọng để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và người dân cùng tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực.
Khai thác giá trị di sản gắn với sáng tạo, thúc đẩy công nghiệp văn hóa
Hà Nội có nhiều lợi thế để triển khai hiệu quả Nghị quyết 80. Là Thủ đô của cả nước, Hà Nội không chỉ giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia mà còn được hưởng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô, tạo nền tảng thuận lợi cho phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Lan Oanh, nhiều sự kiện văn hóa quy mô lớn thời gian qua cho thấy sự quan tâm của Hà Nội đối với phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa. Đơn cử, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, diễn ra ngày 13-14/6/2026 tại Vincom Mega Mall Royal City (phường Thanh Xuân, Hà Nội), chợ phiên kết duyên sáng tạo tiếp tục trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và công chúng tham gia.
Được duy trì qua nhiều năm, hoạt động này ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối giữa di sản văn hóa, các làng nghề truyền thống với đội ngũ giảng viên, sinh viên và nhà sáng tạo trẻ. Thông qua sự kết nối này, nhiều ý tưởng và sản phẩm thiết kế mới đã được hình thành, góp phần đổi mới mẫu mã, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm làng nghề cũng như tạo điều kiện để các giá trị truyền thống tiếp cận gần hơn với thị trường và người tiêu dùng hiện đại.
Dưới góc nhìn của Đạo diễn, nghệ sĩ đa phương tiện, giám tuyển nghệ thuật Nguyễn Quốc Hoàng Anh - Nhà sáng lập nền tảng văn hóa - nghệ thuật Lên Ngàn, anh cho biết, là người làm nghệ thuật, giám tuyển và sản xuất các dự án liên ngành có thể nhận thấy rõ Hà Nội đang bước vào một giai đoạn mới. Thành phố không còn dừng ở việc tổ chức sự kiện văn hóa, mà bắt đầu hình thành hạ tầng cho cả một hệ sinh thái sáng tạo. Hạ tầng đó là mạng lưới con người, cơ chế phối hợp công tư, không gian thử nghiệm, năng lực truyền thông, dữ liệu văn hóa, quyền sở hữu trí tuệ, giáo dục nghệ thuật và một thị trường khán giả đang lớn dần.
Theo anh Nguyễn Hoàng Quốc Anh, danh hiệu Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế đã cho Hà Nội một khung nhận diện quốc tế quan trọng. UNESCO định vị thành phố quanh những mục tiêu khá cụ thể, như hỗ trợ mạng lưới không gian sáng tạo, phát triển tài năng trẻ trong thiết kế và công nghệ, gắn chương trình sáng tạo với bảo vệ di sản, đưa tư duy thiết kế vào phát triển đô thị bền vững. Điều đáng chú ý là tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng nhiều chính sách của thành phố.
Hiện tại, nghệ sĩ, nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ nhân, nhà sản xuất, doanh nghiệp sáng tạo và cơ quan quản lý có nhiều cơ hội kết nối với nhau hơn so với trước đây. Chẳng hạn, tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024 đã thu hút hơn 500 đơn vị, nhà sáng tạo, kiến trúc sư và nghệ nhân, với hơn 100 hoạt động trên 12 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, tổ chức dọc theo 7 công trình di sản lịch sử của thành phố.
"Một điều đáng mừng khác là cách Hà Nội mở rộng khái niệm "không gian văn hóa". Không gian sáng tạo hiện nay có thể là phố cổ, nhà máy cũ, bãi giữa sông Hồng, công viên, chợ, trường học, làng nghề, thậm chí một không gian cộng đồng rất nhỏ. Năm 2026, thành phố công bố Lễ hội Thiết kế Sáng tạo với chủ đề "Kinh tế sáng tạo", tổ chức thành chuỗi hoạt động kéo dài từ tháng 1-11/2026 và phát triển theo năm lớp không gian, gồm di sản, kẻ chợ, tương lai, sinh thái và cộng đồng. Cùng dịp này, 82 không gian văn hóa sáng tạo được trao chứng nhận tham gia mạng lưới của Hà Nội.
Tuy vậy, hệ sinh thái sáng tạo của Hà Nội đang ở giai đoạn kiến tạo. Ở giai đoạn tiếp theo, thành phố cần xây dựng cơ chế dài hơn như, đặt hàng sáng tạo, tạo quỹ hỗ trợ thử nghiệm, chính sách riêng cho không gian sáng tạo, cơ chế chia sẻ dữ liệu văn hóa... Việc này giúp Hà Nội chuyển từ một thành phố có nhiều di sản sang một thành phố biết kích hoạt di sản thành năng lượng sáng tạo.
Với những nền tảng sẵn có cùng quyết tâm chính trị cao, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển bền vững. Đây cũng là cơ sở để Thủ đô tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm văn hóa, sáng tạo hàng đầu của cả nước", anh Hoàng Anh bày tỏ.
