Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026), Thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị tuyên dương Gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026 nhằm tôn vinh những gia đình tiêu biểu trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Trong đó, gia đình ông Đào Chí Liên (thôn Hậu Trạch, xã Cổ Đô) là một trong những gia đình tiêu biểu.
Nhiều năm liền đạt danh hiệu Gia đình văn hóa ở địa phương, gia đình ông Liên là hình mẫu về sự đoàn kết, hiếu nghĩa và trách nhiệm với cộng đồng, góp phần xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và Thủ đô ngày càng văn hiến - văn minh - hiện đại.
Bí quyết gìn giữ gia đình “ngũ đại đồng đường”
Dưới mái nhà của gia đình ông Đào Chí Liên, những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt vẫn được gìn giữ và trao truyền bền bỉ qua nhiều thế hệ. Đây là một trong số ít gia đình còn duy trì mô hình “ngũ đại đồng đường” cùng chung sống, gắn bó dưới một mái nhà. Từ các cụ thân sinh đã gần trăm tuổi, vợ chồng ông Liên ngoài 70 tuổi đến gia đình con, cháu đều quây quần bên nhau trong không khí đầm ấm, yêu thương và sẻ chia.
Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều thay đổi trong cấu trúc gia đình, việc nhiều thế hệ cùng sinh sống hòa thuận trong một đại gia đình không chỉ là điều đáng quý mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống của những giá trị truyền thống được vun đắp qua năm tháng. Nhiều năm liền, gia đình được công nhận là Gia đình văn hóa tiêu biểu của xã và là tấm gương sáng trong thực hiện các cuộc vận động, phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Khi hay tin gia đình được lựa chọn và vinh danh là Gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026, ông Liên không giấu được niềm xúc động. Ông cho biết bản thân chưa từng nghĩ những việc làm bình dị hằng ngày của gia đình lại được ghi nhận ở cấp thành phố.
“Tôi không nghĩ đến chuyện được khen thưởng hay vinh danh. Khi địa phương đến tìm hiểu, ghi nhận những việc gia đình đã làm rồi đề xuất lên thành phố, tôi cảm thấy rất vinh dự và tự hào” - ông chia sẻ.
Với ông Liên, danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực của gia đình trong nhiều năm qua mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp đã được các thế hệ vun đắp.
Ông Liên cho biết, gia đình đông con cháu nên mỗi dịp sum họp, căn nhà luôn rộn ràng tiếng nói cười. Dù điều kiện kinh tế không phải quá nổi bật, song các thế hệ trong gia đình luôn dành cho nhau sự quan tâm, yêu thương và trách nhiệm.
“Đối với gia đình tôi, đây là mô hình truyền thống được duy trì từ nhiều năm nay. Điều đáng quý nhất không phải là vật chất mà là tình cảm giữa các thành viên luôn được gìn giữ. Mọi người đều được bao bọc, che chở, động viên để cùng cố gắng, cùng sống tốt và giữ gìn nếp nhà” - ông chia sẻ.
Để giữ được sự hòa thuận trong một gia đình có nhiều thế hệ cùng chung sống, theo ông Liên, điều quan trọng nhất là sự thấu hiểu, tôn trọng và thường xuyên gắn kết giữa các thành viên. Bởi vậy, gia đình luôn duy trì những buổi gặp mặt, sinh hoạt chung vào các dịp sinh nhật theo quý, ngày lễ hay những sự kiện quan trọng. Đây không chỉ là dịp để con cháu quây quần bên ông bà, cha mẹ mà còn là cơ hội để các thế hệ chia sẻ tâm tư, động viên nhau trong cuộc sống và công việc.
“Thông qua những buổi gặp mặt như vậy, chúng tôi nhắc nhở con cháu về đạo lý làm người, đạo hiếu với ông bà, cha mẹ; đồng thời động viên các cháu chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, lao động và công tác” - ông Liên cho biết.
Ngoài việc gìn giữ nếp nhà và phát triển các hoạt động văn hóa, các thành viên trong gia đình ông Liên còn duy trì thói quen rèn luyện thể thao thường xuyên, cùng nhau chơi cầu lông, bóng chuyền, bóng đá, bóng bàn, pickleball… Đây không chỉ là hoạt động nâng cao sức khỏe mà còn góp phần gắn kết các thành viên, tạo nên không khí sinh hoạt gia đình vui tươi, lành mạnh.
Theo ông, xu hướng gia đình hạt nhân ngày càng phổ biến là điều tất yếu của cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, để giữ được những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống, mỗi người cần có nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình đối với gia đình, dòng họ và các thế hệ kế tiếp.
Ông Liên đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc xây dựng nền tảng cho sự phát triển bền vững của gia đình. Theo ông, đầu tư cho học tập và tri thức luôn là sự đầu tư mang lại giá trị lâu dài nhất.
“Nhiều người có thể lựa chọn những công việc mang lại thu nhập trước mắt, nhưng theo tôi, sự học mới là con đường phát triển bền vững. Khi con cháu được học hành đầy đủ, có kiến thức và nghề nghiệp ổn định thì gia đình mới có nền tảng vững chắc để phát triển lâu dài” - ông chia sẻ.
Bên cạnh đó, ông cho rằng để duy trì một gia đình hạnh phúc và gìn giữ được truyền thống qua nhiều thế hệ, yếu tố kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng. Một cuộc sống ổn định sẽ tạo điều kiện để các thành viên yên tâm lao động, học tập và chăm lo cho gia đình. Tuy nhiên, kinh tế không phải là thước đo duy nhất của hạnh phúc. Điều quan trọng hơn cả là sự gắn kết, yêu thương và trách nhiệm giữa các thành viên.
Theo ông, thực tế hiện nay có không ít người trẻ dành phần lớn thời gian cho công việc và mục tiêu kiếm tiền, trong khi sự quan tâm dành cho gia đình lại bị thu hẹp. Điều đó khiến nhiều gia đình dù có điều kiện kinh tế khá giả nhưng các thành viên thiếu sự gắn bó, đồng hành cùng nhau.
“Có những gia đình rất giàu có nhưng tình cảm chưa thực sự bền chặt. Trong khi đó, có những gia đình điều kiện không quá dư dả nhưng luôn đoàn kết, yêu thương và quan tâm đến nhau nên cuộc sống vẫn rất hạnh phúc. Vì vậy, mỗi người cần dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, bởi đó mới là nền tảng quan trọng nhất của mỗi con người” - ông Liên chia sẻ.
Truyền “hồn chèo” từ gia đình đến cộng đồng
Không chỉ xây dựng gia đình văn hóa tiêu biểu, ông Đào Chí Liên còn được người dân địa phương biết đến là người tâm huyết với việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Nhiều năm trước, khi nhận thấy nghệ thuật hát chèo đang đứng trước nguy cơ mai một, ông đã mạnh dạn đề xuất khôi phục lại câu lạc bộ chèo truyền thống của thôn.
Theo ông Liên, thôn Hậu Trạch vốn có truyền thống hát chèo hàng trăm năm, từng là một trong những địa phương có phong trào chèo phát triển của xứ Đoài. Tuy nhiên, trước sự phát triển của các loại hình giải trí hiện đại và những biến đổi của đời sống xã hội, nghệ thuật chèo dần ít người theo đuổi, lực lượng kế cận ngày càng thưa vắng. Trăn trở trước thực trạng đó, ông đã ấp ủ ý tưởng khôi phục phong trào hát chèo để giữ gìn bản sắc văn hóa quê hương.
“Tôi luôn nghĩ nếu mình không làm gì để gìn giữ thì những giá trị ấy có thể sẽ dần mất đi. Vì thế, tôi quyết tâm vận động bà con cùng tham gia khôi phục lại phong trào hát chèo của làng” - ông Liên chia sẻ.
Từ ý tưởng đó, Câu lạc bộ “Tiếng hát làng chèo Hậu Trạch” được thành lập với sự tham gia của 11 thành viên ban đầu. Với vai trò là người khởi xướng đồng thời là Chủ nhiệm câu lạc bộ, ông Liên đã cùng các thành viên duy trì sinh hoạt thường xuyên, tích cực vận động người dân tham gia và từng bước đưa phong trào phát triển. Đến nay, câu lạc bộ đã có 21 thành viên chính thức cùng 19 thành viên cộng tác, trở thành điểm sinh hoạt văn hóa quen thuộc của người dân địa phương.
Để tạo nguồn kế cận cho phong trào, nhiều năm qua ông cùng các thành viên trong câu lạc bộ duy trì các buổi hướng dẫn, truyền dạy hát chèo cho thanh thiếu niên trong thôn. Các cháu trong gia đình ông đều tham gia sinh hoạt.
“Ban đầu các cháu còn khá bỡ ngỡ. Nhưng khi được tìm hiểu, được tập luyện thường xuyên thì nhiều cháu rất yêu thích. Điều đó khiến chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục duy trì và phát triển câu lạc bộ” - ông Liên cho biết.
Các thành viên của Câu lạc bộ “Tiếng hát làng chèo Hậu Trạch” hiện có thể biểu diễn thành thạo từ 40 đến 50 làn điệu chèo. Trong các dịp lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa hay các chương trình giao lưu văn nghệ, câu lạc bộ thường dàn dựng và biểu diễn những trích đoạn chèo kinh điển cùng nhiều hoạt cảnh chèo mang đậm bản sắc văn hóa dân gian.
Không chỉ bảo tồn những giá trị truyền thống, câu lạc bộ còn tích cực đổi mới nội dung biểu diễn để phù hợp với đời sống đương đại. Với sự tham gia của soạn giả trong đội, nhiều tiểu phẩm, hoạt cảnh chèo mới đã được sáng tác, phản ánh sinh động các chủ đề về quê hương, đất nước, xây dựng nông thôn mới, bảo vệ môi trường, phòng chống tệ nạn xã hội và các vấn đề được cộng đồng quan tâm. Nhờ đó, nghệ thuật chèo không chỉ là loại hình văn hóa truyền thống phục vụ nhu cầu thưởng thức của người dân mà còn trở thành phương tiện tuyên truyền hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và lan tỏa những thông điệp tích cực trong đời sống xã hội.
Đại diện cho địa phương tham gia các hội diễn nghệ thuật quần chúng Thành phố Hà Nội, Câu lạc bộ “Tiếng hát làng chèo Hậu Trạch” đã ba lần giành Huy chương Vàng. Nhiều thành viên của câu lạc bộ cũng được trao huy chương và giải thưởng cá nhân nhờ những tiết mục biểu diễn xuất sắc.
Bên cạnh đó, câu lạc bộ thường xuyên tham gia các chương trình giao lưu văn nghệ, hội diễn quần chúng và biểu diễn tại các lễ hội truyền thống của địa phương, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của người dân.
Chung tay dựng xây quê hương bằng những việc làm ý nghĩa
Trên bàn thờ gia tiên của gia đình ông Liên luôn trang trọng treo câu đối: “Tổ tiên phúc đức muôn đời thịnh, con cháu thảo hiền vạn kiếp xuân”. Theo ông, đó không chỉ là lời nhắc nhở con cháu về đạo hiếu mà còn là phương châm sống của cả gia đình.
Chính vì lẽ đó, gia đình ông Đào Chí Liên là một trong những gia đình tiêu biểu tại địa phương trong các hoạt động thiện nguyện, đền ơn đáp nghĩa, khuyến học khuyến tài và các phong trào xây dựng nông thôn mới. Với ông, những đóng góp cho cộng đồng không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để tiếp nối truyền thống tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.
“Không chỉ vợ chồng tôi mà các con, các cháu trong gia đình đều được giáo dục phải sống có trách nhiệm với cộng đồng. Khi mình may mắn hơn, có điều kiện hơn thì cần biết quan tâm, giúp đỡ những người còn khó khăn. Đó vừa là nghĩa tình, vừa là đạo lý của người Việt” - ông Liên chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, nhiều năm qua, gia đình ông luôn gương mẫu đi đầu trong các phong trào xã hội tại địa phương. Các thành viên tích cực tham gia công tác từ thiện, nhân đạo, ủng hộ các quỹ khuyến học, khuyến tài, đền ơn đáp nghĩa và các hoạt động an sinh xã hội.
Riêng năm 2024, gia đình đã vận động Quỹ Khuyến học của dòng họ được 150 triệu đồng nhằm hỗ trợ, động viên con em học tập, khích lệ tinh thần hiếu học trong dòng tộc và địa phương.
Không chỉ quan tâm đến sự học của thế hệ trẻ, gia đình ông Liên còn tích cực đóng góp nguồn lực cho các hoạt động xây dựng quê hương. Gia đình đã ủng hộ kinh phí tu bổ, tôn tạo đình, chùa Hậu Trạch; đóng góp xây dựng đường giao thông nông thôn và tham gia thực hiện phong trào thi đua xây dựng, giữ gìn thôn, xóm, ngõ sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn. Tổng số tiền gia đình đóng góp cho các hoạt động lên tới gần 200 triệu đồng.
Chia sẻ về điều này, ông cho hay: “Gia đình tôi vẫn thường nhắc nhau rằng giảm đi một phần nhu cầu của mình thì có thể giúp được một việc tốt cho xã hội. Khi làm ăn có điều kiện hơn thì mình càng phải có trách nhiệm với quê hương, với cộng đồng và với những người còn khó khăn”.
Những việc làm bền bỉ ấy đã góp phần lan tỏa tinh thần nhân ái, trách nhiệm cộng đồng và trở thành một trong những nét đẹp nổi bật của gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô.
