Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 105/NQ-CP ngày 08/4/2026 ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW ngày 12/11/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới. Trong đó nêu rõ về sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập ở địa phương đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp và trường dạy nghề.
Cụ thể, Nghị quyết nêu rõ, mỗi tỉnh/thành phố có tối đa không quá 03 trường dạy nghề để đào tạo lao động lành nghề phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư ở địa phương (không tính các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên), trong đó:
Đối với các trường trung cấp nghề, duy trì các trường dạy nghề tự đảm bảo chi thường xuyên trở lên, các trường còn lại thực hiện sắp xếp, hợp nhất, sáp nhập với trường cao đẳng;
Đối với trường cao đẳng - mỗi tỉnh thành phố có tối đa không quá 03 trường có khả năng đào tạo liên thông, thực hành (không tính các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên), các trường còn lại thực hiện sắp xếp, hợp nhất, sáp nhập với cơ sở giáo dục đại học.
Lãnh đạo một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho rằng, việc sắp xếp lại hệ thống giáo dục nghề nghiệp công lập ở địa phương là chủ trương rất đúng đắn và cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, song vẫn đặt ra không ít thách thức.
Các địa phương cần triển khai một cách linh hoạt, có lộ trình và chính sách hỗ trợ phù hợp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Thạc sĩ Nguyễn Quang Khải - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Tiền Giang cho rằng, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 105/NQ-CP là bước đi cần thiết để tái cấu trúc hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Chính sách này góp phần giảm tình trạng dàn trải, tập trung nguồn lực để hình thành các cơ sở đào tạo chất lượng cao. Đồng thời, chủ trương này cũng khuyến khích các trường đẩy mạnh tự chủ tài chính, qua đó nâng cao năng lực quản trị và cạnh tranh. Bên cạnh đó, việc sáp nhập, liên thông giữa các cấp đào tạo cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn để người học có cơ hội tiếp tục học lên trình độ cao hơn.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện có thể phát sinh khó khăn như dôi dư nhân sự, ảnh hưởng tâm lý đội ngũ... Trước thực tiễn đó, các địa phương cần triển khai quy định này một cách linh hoạt, có lộ trình và chính sách hỗ trợ phù hợp.
Cũng theo thầy Khải, việc quy định mỗi tỉnh/thành chỉ duy trì tối đa 03 trường dạy nghề công lập (không tính các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên) mang lại cả lợi ích và thách thức rõ rệt.
Về lợi ích, chính sách này góp phần tập trung nguồn lực đầu tư (tài chính, cơ sở vật chất, đội ngũ), khắc phục tình trạng dàn trải, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo. Các cơ sở được giữ lại có điều kiện phát triển thành đơn vị nòng cốt, đủ năng lực đào tạo liên thông và gắn kết với nhu cầu của doanh nghiệp. Đồng thời, chủ trương này cũng thúc đẩy tự chủ và cạnh tranh, buộc các cơ sở đào tạo phải đổi mới để tồn tại và phát triển.
Bên cạnh đó, việc sáp nhập các trường trung cấp vào trường cao đẳng và trường cao đẳng vào cơ sở giáo dục đại học (theo định hướng từ Kết luận 210-KL/TW) cũng mở ra nhiều cơ hội. Trước hết, hình thành chuỗi đào tạo liên thông liền mạch, giúp người học dễ dàng chuyển tiếp từ trung cấp lên cao đẳng, sau đó tiếp tục lên đại học mà không bị gián đoạn chương trình. Qua đó, khuyến khích học tập suốt đời và nâng cao trình độ tay nghề.
Ngoài ra, các cơ sở sau sáp nhập có điều kiện chia sẻ nguồn lực như giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, qua đó nâng cao chất lượng giảng dạy cả về lý thuyết và thực hành. Sinh viên khối giáo dục nghề nghiệp cũng có thêm cơ hội tiếp cận môi trường học thuật ở trình độ cao hơn.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng có thể đặt ra không ít thách thức. Việc giảm số lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thể ảnh hưởng đến cơ hội tiếp cận của người học, đặc biệt tại các địa bàn rộng hoặc vùng khó khăn. Quá trình sáp nhập cũng dễ phát sinh tình trạng dôi dư nhân sự, gây xáo trộn tổ chức. Nếu thực hiện thiếu linh hoạt, nguy cơ quá tải tại các cơ sở còn lại hoặc sáp nhập mang tính hình thức, chưa cải thiện thực chất chất lượng đào tạo là điều có thể xảy ra.
Thông tin thêm, thầy Khải cho biết, theo đề án của Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Cao đẳng Tiền Giang chuẩn bị tiếp nhận 3 trường trung cấp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang cũ (gồm Trường Trung cấp Cái Bè, Trường Trung cấp Cai Lậy và Trường Trung cấp Gò Công) sáp nhập vào.
Để đảm bảo ổn định hoạt động khi tiếp nhận 3 trường trung cấp sáp nhập vào, hiện Trường Cao đẳng Tiền Giang đang chuẩn bị đồng bộ theo định hướng của Kết luận 210-KL/TW.
Cụ thể, thực hiện rà soát chương trình, tiến độ học tập để không làm gián đoạn việc học của học sinh sinh viên; Xây dựng lộ trình liên thông rõ ràng, công nhận kết quả học tập của người học; Bảo đảm quyền lợi về học phí, học bổng và điều kiện học tập. Sắp xếp, ổn định đội ngũ giảng viên, hạn chế xáo trộn lớn; Tận dụng cơ sở vật chất hiện có, kết hợp nâng cấp thiết bị cần thiết; Đồng bộ hệ thống quản lý, dữ liệu đào tạo và quy chế học vụ; Tăng cường truyền thông minh bạch để tạo sự đồng thuận; Đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp nhằm đảm bảo đầu ra cho người học.
Để đảm bảo cho công tác đào tạo sau khi sáp nhập, sắp xếp được diễn ra thuận lợi, hiệu quả, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Tiền Giang đề xuất, mỗi địa phương cần xây dựng lộ trình sắp xếp theo từng bước, tránh gây xáo trộn đột ngột.
Hơn nữa, các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Trung ương và địa phương) cần giúp những trường nghề thuộc diện sáp nhập sớm chuyển đổi đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp , sớm ổn định chương trình, đội ngũ và địa điểm học trong giai đoạn chuyển tiếp; Hỗ trợ các trường chuẩn hóa, liên thông chương trình đào tạo và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý; Tăng cường gắn kết doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra cho người học ngay khi sáp nhập. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ những trường thuộc diện sáp nhập xử lý nhân sự dôi dư; bố trí thêm nguồn lực tài chính để các trường sớm ổn định hoạt động - nếu đang gặp khó khăn.
Đồng tình với quan điểm trên, Thạc sĩ Nguyễn Phan Anh Quốc – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ - Năng lượng Khánh Hòa cho hay, chủ trương sắp xếp hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp là phù hợp với định hướng chung hiện nay, góp phần giữ lại những cơ sở đào tạo hiệu quả, đồng thời sáp nhập hoặc giải thể các đơn vị không đáp ứng điều kiện, không có đủ năng lực. Qua đó, nguồn lực đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp tất yếu sẽ được tập trung, không còn bị dàn trải, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực cho địa phương.
Theo thầy Quốc, quy định mỗi địa phương duy trì tối đa 03 trường cao đẳng (không tính các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên) là hợp lý và vừa đủ. Tuy nhiên, việc triển khai cần dựa trên khảo sát thực tế về điều kiện địa lý, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu nhân lực của từng địa phương, từ đó sắp xếp các cơ sở đào tạo phù hợp với lĩnh vực trọng điểm. Đồng thời, cần lưu ý không phải ngành nghề nào cũng có thể sáp nhập với nhau, điển hình như lĩnh vực y dược khó có thể gộp chung với khối kỹ thuật do đặc thù chuyên môn và yêu cầu quản lý khác biệt.
Bên cạnh đó, thầy Quốc cũng cho rằng, không nên bố trí các trường trung học nghề tại khu vực đã có trường cao đẳng, bởi điều này có thể gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến công tác tuyển sinh của các cơ sở đào tạo.
Tránh hiểu nhầm về mục tiêu và bản chất của chính sách
Cùng bàn về vấn đề này, Thạc sĩ Trần Phương – Hiệu trưởng Trường Trung cấp Việt Giao cho rằng, chủ trương sắp xếp hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp là đi đúng hướng, song cần được hiểu đúng bản chất.
Theo đó, đây không đơn thuần là việc “giảm đầu mối” theo cách cơ học, mà là quá trình tái cấu trúc mạng lưới giáo dục nghề nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực và gắn chặt hơn với nhu cầu nhân lực của từng địa phương. Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách này có thể góp phần hình thành hệ thống đào tạo nghề mạnh, nâng cao năng lực thực hành và khả năng liên thông; ngược lại, nếu thực hiện thiếu đồng bộ, có thể gây xáo trộn về nhân sự, chương trình, thương hiệu nhà trường cũng như tâm lý người học.
Theo thầy Phương, chính sách này hướng đến việc cơ cấu lại khu vực công lập và tạo động lực cho tự chủ, chứ không phải giới hạn tuyệt đối cơ hội học nghề tại mỗi địa phương. Việc nhận thức đúng điều này là rất quan trọng nhằm tránh tạo tâm lý rằng mỗi tỉnh, thành phố sau sắp xếp chỉ còn tối đa 03 cơ sở để lựa chọn học nghề.
Phân tích sâu hơn, thầy Phương cho rằng, lợi ích của chính sách thể hiện rõ ở việc tập trung nguồn lực. Khi không còn phân tán vào quá nhiều đầu mối nhỏ, địa phương có điều kiện để tập trung ngân sách, đội ngũ, cơ sở vật chất và các ngành nghề mũi nhọn vào một số cơ sở đủ năng lực làm nòng cốt. Đồng thời, Nghị quyết số 105/NQ-CP cũng nhấn mạnh việc duy trì các trường cao đẳng có khả năng đào tạo liên thông và đào tạo thực hành, phù hợp với quy hoạch mạng lưới giáo dục nghề nghiệp đã được phê duyệt từ năm 2023 cũng như định hướng giai đoạn 2025–2030 hình thành các trường chất lượng cao, trung tâm vùng, trung tâm quốc gia. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình “nhiều trường nhưng mỏng lực” sang “ít đầu mối nhưng mạnh hơn”.
Ở góc độ tích cực, việc sắp xếp lần này diễn ra trong bối cảnh quản lý tương đối đồng bộ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện quản lý nhà nước đối với cả giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và giáo dục thường xuyên. Nếu quá trình sáp nhập được triển khai hiệu quả, người học có thể tiếp cận lộ trình học tập rõ ràng, rút ngắn thời gian, từ phân luồng sau trung học cơ sở lên trung cấp, cao đẳng và tiếp tục học lên đại học trong cùng lĩnh vực mà không phải bắt đầu lại từ đầu.
Bên cạnh đó, theo thầy Phương, việc làm này cũng mang lại nhiều thuận lợi trong chia sẻ hạ tầng và bảo đảm chất lượng. Khi một trường cao đẳng được tích hợp một cách hợp lý vào cơ sở giáo dục đại học, sinh viên có thể tiếp cận tốt hơn với phòng thí nghiệm, hệ thống kiểm định, cơ sở dữ liệu số, học liệu và các công nghệ mô phỏng. Ngược lại, các cơ sở giáo dục đại học cũng được bổ sung năng lực thực hành, đào tạo theo dự án, đào tạo ngắn hạn và tăng cường liên kết doanh nghiệp – những thế mạnh vốn có của khối giáo dục nghề nghiệp.
Tuy nhiên, theo thầy Phương, những cơ hội này chỉ trở thành hiện thực khi vẫn giữ được “bản chất” của giáo dục nghề nghiệp. Nếu quá trình sáp nhập khiến các cơ sở đào tạo nghề bị cuốn theo hướng hàn lâm, xem nhẹ vấn đề về xưởng thực hành, mối liên kết với doanh nghiệp và đào tạo tại nơi làm việc, nguy cơ hình thành những đơn vị “lớn về quy mô nhưng yếu về chức năng nghề” là hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, nguyên tắc “không sáp nhập cơ học” cần được quán triệt trong thực tiễn triển khai, không chỉ dừng lại ở định hướng.
Để quá trình sắp xếp đạt hiệu quả, thầy Phương cho rằng, không nên dựa thuần túy vào chỉ tiêu số lượng, mà cần xuất phát từ nhu cầu nhân lực của từng địa phương. Việc xác định quy mô và cơ cấu đào tạo phải gắn với yêu cầu của thị trường lao động, xu hướng phát triển kinh tế - xã hội, cũng như đặc thù ngành nghề của từng khu vực. Chỉ khi nắm rõ địa phương đang cần nghề gì, thiếu kỹ năng nào và doanh nghiệp đang chuyển dịch theo hướng nào, việc sắp xếp hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp mới thực sự chính xác và bền vững.
