Đến thời điểm hiện tại, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã công bố phương án tuyển sinh năm 2026, trong đó có những thay đổi đáng kể so với năm 2025.
Theo đó, một số cơ sở giáo dục đại học dự kiến loại bỏ những tổ hợp môn truyền thống như A00 (Toán - Vật lý - Hóa học), A01 (Toán - Vật lý - Tiếng Anh), C00 (Ngữ văn - Lịch sử - Địa lý). Một số khác lại giảm tỷ lệ xét tuyển bằng học bạ độc lập hoặc tăng tỷ lệ xét tuyển bằng phương thức kết hợp.
Điều này đã đặt ra thách thức không nhỏ cho học sinh lớp 12 trong giai đoạn nước rút, nhất là khi các em đã chọn tổ hợp môn lựa chọn ngay từ lớp 10.
Nhiều thí sinh phải gấp rút thay đổi chiến lược ôn tập
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho phép học sinh được lựa chọn tổ hợp môn học ngay từ lớp 10, hầu hết học sinh sẽ dành phần lớn thời gian xuyên suốt 3 năm học để theo đuổi lựa chọn đó. Việc một số trường đại học loại bỏ tổ hợp xét tuyển truyền thống khi chỉ còn vài tháng là sẽ diễn ra kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đã gây không ít khó khăn cho học sinh khi các em phải nhanh chóng xây dựng lại kế hoạch ôn tập mới từ đầu học kỳ 2 của lớp 12.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, em Tường Vy - học sinh lớp 12A3, Trường Trung học phổ thông Bãi Cháy (phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh) cho biết, em đã định hướng theo học tổ hợp A01 (Toán - Vật lý - Tiếng Anh) từ lớp 10. Dựa trên năng lực học tập của mình, Vy cho rằng bản thân học tốt hai môn Toán và Vật lý, đồng thời đã cố gắng cải thiện môn Tiếng Anh để xét tuyển vào Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Tuy nhiên, trước thông tin trường sẽ bỏ xét tuyển tổ hợp A01, trừ tuyển sinh đại học chính quy liên kết đào tạo với nước ngoài, em cảm thấy bối rối và rất lo lắng.
“Em vẫn đang nỗ lực hết sức để hoàn thành chương trình phổ thông và cải thiện điểm số môn Tiếng Anh, nhưng thông tin tổ hợp bị loại khỏi danh sách xét tuyển ở ngôi trườn mà em mong muốn khiến em cảm thấy hoang mang.
Chúng em đã theo học tổ hợp từ đầu chương trình trung học phổ thông, việc chuyển hướng học tổ hợp khác hay lựa chọn trường khác đều rất khó khăn và ảnh hưởng đến tâm lý ôn thi của chúng em”, Vy bày tỏ.
Tương tự với Vy, học sinh Ngọc Đạt - lớp 12A Trường Trung học phổ thông An Nhơn Tây (xã An Nhơn Tây, Thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ sự tiếc nuối và lo lắng trước việc nhiều trường đại học bỏ xét tuyển tổ hợp A00.
Đạt chia sẻ, em đã lên kế hoạch ôn luyện song song giữa tổ hợp D01 (Toán - Ngữ Văn -Tiếng Anh) và các môn Vật lý, Hóa học để có thể sử dụng cả tổ hợp A00 (Toán - Vật lý - Hóa học) khi cần thiết nhằm nâng cao khả năng đỗ vào trường và ngành mà em mong muốn. Khi nhiều trường thông báo không xét tuyển tổ hợp A00 (trong đó có trường mà em dự kiến xét tuyển là Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh), việc này ảnh hưởng nhiều tới kế hoạch của em.
“Em khá lo lắng vì thông tin này ảnh hưởng tới kế hoạch học tập từ đầu của em. Trước đó em vẫn nghĩ mình có thể xét tuyển bằng đa dạng tổ hợp khác nhau, hiện tại dự kiến số lượng nguyện vọng của em bị giảm mất hơn một nửa. Đáng lẽ, cơ sở giáo dục đại học nên thông báo sớm và rõ ràng, cụ thể để học sinh như chúng em có phương hướng điều chỉnh kịp thời”, Đạt chia sẻ.
Dưới sự hỗ trợ và giúp đỡ của thầy cô, gia đình cũng như việc tự đánh giá năng lực, sở thích của bản thân, Đạt quyết định thay đổi chiến lược ôn tập, đặt trọng tâm vào tổ hợp Toán - Ngữ văn - Tiếng Anh và quyết tâm đặt nguyện vọng vào ngành Báo chí của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh).
Giáo viên tích cực ôn tập cho học sinh trong giai đoạn nước rút
Về phía các cơ sở giáo dục trung học phổ thông, nhà trường vẫn tích cực hỗ trợ học sinh theo sát chương trình, kế hoạch ôn tập và đẩy mạnh công tác tư vấn tuyển sinh.
Cô Lê Thu Hà - giáo viên môn Tiếng Anh, Trường Trung học phổ thông Bãi Cháy (phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh) cho biết, hiện tại các em học sinh trong trường đang tích cực ôn tập chuẩn bị cho kì thi sắp tới. Đa số học sinh đã ôn tập đúng tổ hợp định sử dụng để xét tuyển, do đó không bị ảnh hưởng nhiều khi nhận thông tin tuyển sinh đại học.
Tuy nhiên, vẫn có một số em trong trường hiện đang học tổ hợp Toán - Vật lý - Tiếng Anh (A01) đã phải thay đổi sang học tổ hợp Toán - Ngữ Văn - Tiếng Anh (D01). Mặc dù Ngữ Văn là một trong số các môn học bắt buộc ngay từ đầu nhưng học sinh, phụ huynh cũng như giáo viên đều phải đầu tư thêm thời gian cho việc chuyển hướng này. Cô Lê Thu Hà cho biết, nhà trường cùng các thầy cô giáo đã ghi nhận và hỗ trợ các em trong việc bổ sung kiến thức và điều chỉnh nguyện vọng sao cho hợp lý.
“Nếu các em đổi từ Vật lý sang Ngữ văn thì chắc chắn phải đầu tư học thêm Ngữ văn. Đây là môn học cần kỹ năng (đọc hiểu, nghị luận, diễn đạt), không thể “nước đến chân mới nhảy” như một số dạng bài tự nhiên học theo chuyên đề.
Các em khối tự nhiên trước đó thường ít luyện viết, chủ yếu làm đề để rèn tư duy logic, nên nếu không học thêm sẽ rất đuối khi vào phòng thi. Việc học thêm không chỉ để nắm kiến thức mà còn để luyện cách làm bài, bố cục bài, tư duy và quản lý thời gian”, cô Lê Thu Hà đánh giá.
Nữ giáo viên cũng chia sẻ thêm, việc một số trường đại học công bố phương thức xét tuyển có thay đổi lớn so với năm trước liền kề vào thời điểm chỉ còn vài tháng diễn ra kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông dễ khiến học sinh rơi vào trạng thái lo lắng, hoang mang, khó xây dựng kế hoạch học tập và ôn thi phù hợp.
Một số học sinh có thể vì điều này mà lựa chọn tổ hợp không khớp với năng lực, sai hướng ôn tập dẫn đến áp lực tâm lý và kết quả không như mong muốn. Ngoài ra, phụ huynh cũng bị động trong việc định hướng, đầu tư thời gian và tài chính cho các con. Thấu hiểu nỗi lo đó, giáo viên và nhà trường luôn sẵn sàng tham gia tư vấn, hỗ trợ và có phương án giúp đỡ các em sao cho phù hợp nhất.
“Các trường đại học nên công bố sớm phương án xét tuyển, thông tin một cách rõ ràng và ổn định, hạn chế thay đổi vào sát thời điểm thi. Nếu buộc phải điều chỉnh, trường cần cập nhật kịp thời, giải thích cụ thể để học sinh có thời gian thích nghi. Làm được như vậy sẽ giúp các em chủ động hơn, giảm áp lực tâm lý và tập trung tốt vào việc học”, cô Lê Thu Hà nêu ý kiến.
Trong giai đoạn nước rút của học kỳ 2 năm học 2025-2026, cô Hà muốn nhắn nhủ với các em học sinh lớp 12 rằng: “Tuy bối cảnh tuyển sinh có thể gây áp lực cho một số em nhưng đây là khó khăn chung, các em hãy coi đó là cơ hội để đánh giá lại bản thân và lựa chọn con đường phù hợp. Mỗi em sẽ có cách học khác nhau tùy vào ý thức, thái độ học tập của mỗi người. Học sinh có thể tìm tòi thêm thông tin trên mạng để tự học, nâng cao tinh thần tự chủ và đừng ngần ngại thắc mắc với thầy cô để được giải đáp, hỗ trợ kịp thời”.
Trong khi đó, cô Phạm Thị Dung Hạnh - giáo viên môn Lịch sử Trường Trung học phổ thông Ngô Sĩ Liên (phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh) cho hay, công tác chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông của nhà trường đang được triển khai theo đúng kế hoạch và lộ trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tập trung vào cả chuyên môn, tổ chức và hỗ trợ tâm lý cho học sinh.
Về chuyên môn, nhà trường đã xây dựng kế hoạch ôn tập cho học sinh lớp 12 theo hướng bám sát cấu trúc đề thi của mọi năm và chương trình hiện hành. Các tổ/nhóm chuyên môn rà soát nội dung kiến thức trọng tâm, tổ chức ôn tập phân hóa theo đối tượng học sinh. Đồng thời, các thầy cô thường xuyên kiểm tra kết hợp với những đợt thi thử để học sinh làm quen với hình thức và áp lực phòng thi. Từ đó, giáo viên sẽ điều chỉnh phương pháp ôn tập sao cho phù hợp.
Về tổ chức và quản lý, ban giám hiệu nhà trường luôn chỉ đạo sát sao công tác ôn thi, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận. Nhà trường lưu ý công tác phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và gia đình học sinh nhằm theo dõi tình hình học tập và tâm lý các em. Trường cũng đảm bảo về cơ sở vật chất như phòng học và trang thiết bị, cơ bản đáp ứng yêu cầu phục vụ cho việc ôn tập.
Đối với công tác tư vấn tâm lý cho học sinh, nữ giáo viên cho biết nhà trường luôn chú trọng công tác tư vấn, động viên tinh thần, giúp các em giảm áp lực, giữ ổn định tâm thế trước kỳ thi quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm sẽ thường xuyên nhắc nhở và xây dựng kế hoạch học tập hiệu quả cho các em.
Theo cô Hạnh, khó khăn lớn nhất đối với giáo viên nằm ở việc trình độ học sinh không đồng đều, nhiều em sẽ cần thêm thời gian hơn hoặc phương pháp học tập đặc biệt. Dưới áp lực thi cử lớn, không tránh khỏi học sinh sẽ lo lắng và căng thẳng. Khối lượng công việc của giáo viên trong giai đoạn cao điểm sẽ theo đó tăng lên khá nhiều.
"Tuy còn tồn tại một số khó khăn nhất định như vậy nhưng với tinh thần trách nhiệm và sự nỗ lực của tập thể sư phạm cùng sự quan tâm, chỉ đạo của nhà trường, công tác chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đang được triển khai nghiêm túc, chủ động và quyết tâm đạt kết quả tốt nhất", cô Hạnh bày tỏ.
Dưới áp lực thay đổi tổ hợp xét tuyển của một số trường đại học, cô Phạm Thị Dung Hạnh cho rằng, các em học sinh và phụ huynh đã chuyển hướng chiến lược lựa chọn tổ hợp xét tuyển thay vì chỉ "đứng yên" với các tổ hợp truyền thống.
Nhiều em lựa chọn điều chỉnh sang các tổ hợp có môn chung bắt buộc (Toán hoặc Ngữ văn) như C01, C03, C04, D01, D14,... phù hợp với yêu cầu mới và ngành học mong muốn của các em. Việc chọn những tổ hợp có ngoại ngữ (như Tiếng Anh) được xem là một hướng đi hữu ích để mở rộng cơ hội xét tuyển, đặc biệt khi các trường ngày càng ưu tiên tổ hợp có ngoại ngữ.
Đồng thời, nhiều em đã đa dạng hóa phương thức xét tuyển, tìm hiểu thêm về các phương thức khác như xét tuyển theo điểm thi đánh giá năng lực, xét tuyển học bạ, xét chứng chỉ quốc tế (IELTS, TOEFL,...), các kỳ thi chuyên biệt hay phỏng vấn.
Một số em học sinh đang xem xét lại ngành nghề và trường để lựa chọn sao cho phù hợp, đồng thời chủ động điều chỉnh lại kế hoạch học tập ở lớp, tăng cường học các môn trọng điểm trong tổ hợp mới.
Chia sẻ về phương án hỗ trợ của nhà trường, cô Hạnh cho biết: "Nhà trường hiện nay đã triển khai nhiều phương án hỗ trợ để giúp học sinh lớp 12 định hướng lựa chọn ngành nghề và trường đại học trong tương lai, nhằm giúp các em có định hướng rõ ràng, phù hợp năng lực, sở trường và nhu cầu xã hội. Các hoạt động này được tổ chức xuyên suốt trong năm học, không chỉ ở giai đoạn cao điểm trước kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông".
Trường đã tổ chức các buổi tư vấn, trải nghiệm hướng nghiệp định kỳ trong tiết học hoặc các buổi sinh hoạt chuyên đề. Giáo viên sẽ chia sẻ về cách xác định sở thích, năng lực bản thân và liên hệ với các nhóm ngành nghề trong tương lai. Không chỉ vậy, trường còn mời cựu sinh viên thành công đến trao đổi trực tiếp với học sinh, giải đáp thắc mắc về ngành học, thị trường lao động và cơ hội nghề nghiệp.
Nhà trường đã phối hợp với các trường đại học, cao đẳng, đơn vị giáo dục tổ chức các buổi hội thảo, ngày hội tư vấn tuyển sinh ngay tại trường. Tại đây, các em được tiếp cận thông tin đầy đủ về ngành đào tạo, điều kiện xét tuyển và cơ hội việc làm của từng lĩnh vực, giúp học sinh so sánh nhiều ngành nghề và hình thức tuyển sinh khác nhau để có lựa chọn phù hợp với năng lực và điểm mạnh của mình.
Giáo viên trong trường còn tư vấn các ngành học phù hợp cho học sinh dựa trên một số bài trắc nghiệm nghề nghiệp, đánh giá năng lực, sở thích cá nhân. Điểm mạnh và điểm yếu của mỗi em trở thành cơ sở để giáo viên tư vấn cá nhân hóa theo từng nhóm năng lực và có định hướng phù hợp hơn như: tiếp tục học lên đại học, cao đẳng, học nghề hoặc kết hợp học tập – thực hành.
Điều quan trọng nhất là nhà trường luôn cập nhật thông tin tuyển sinh mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở đào tạo trên cả nước. Các kênh truyền thông của trường thường xuyên chia sẻ thông tin tư vấn tuyển sinh – giúp học sinh dễ dàng theo dõi và trao đổi thêm khi cần.
Đặc biệt, thầy cô trong trường thường nhấn mạnh rằng việc chọn ngành nên bắt đầu từ sở thích và năng lực, sau đó mới đến chọn trường, thay vì ngược lại, để đảm bảo học sinh học đúng sở trường và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng.
