Hiện tại, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã công bố kế hoạch tuyển sinh năm 2026. Trong đó, không ít trường quyết định bỏ xét tuyển một số tổ hợp truyền thống như C00, A00 hoặc giảm tỷ lệ xét tuyển học bạ độc lập.
Điều này ít nhiều tác động đến học sinh lớp 12 chuẩn bị tham gia xét tuyển đại học khi đã theo học tổ hợp môn lựa chọn từ lớp 10.
Học sinh cuối cấp bất lợi vì trường đại học bỏ tổ hợp xét tuyển truyền thống
Theo thông tin đăng tải trên website, năm 2026, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh thông báo dự kiến không dùng 2 tổ hợp truyền thống là A00 (Toán, Vật lý, Hóa học) và C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) để xét tuyển. Ngoài ra, trường còn dự kiến bỏ xét tuyển tổ hợp X01 (Toán, Ngữ văn, Giáo dục kinh tế và pháp luật).
Trong khi đó, Trường Đại học Chính trị (Bộ Quốc phòng) đã công bố các tổ hợp xét tuyển đại học hệ quân sự chính quy năm 2026 với 4 tổ hợp xét tuyển, gồm: C01 (Ngữ văn, Toán, Vật lý); C03 (Ngữ văn, Toán, Lịch sử); C04 (Ngữ văn, Toán, Địa lý); D01 (Ngữ văn, Toán, tiếng Anh). So với mùa tuyển sinh năm 2025, trường đã bỏ tổ hợp C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý), A00 (Toán, Vật lý, Hóa học).
Theo dự kiến phương án tuyển sinh đại học chính quy năm 2026, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) bỏ tổ hợp C00 khỏi tổ hợp xét tuyển ngành Đông phương học, chỉ xét tuyển 4 tổ hợp là D01, D14, D15, D04.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Anh Thư - học sinh lớp 12 Trường Trung học phổ thông Thanh Thủy (tỉnh Phú Thọ) bày tỏ sự lo lắng khi ngành Đông phương học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã không còn xét tuyển tổ hợp C00.
Thư cho biết, em đã theo học tổ hợp C00 từ đầu lớp 10 và chuyên tâm ôn tập các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý trong suốt 3 năm học để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. Vì vậy, khi biết thông tin nhiều trường đại học dự khiến bỏ xét tuyển tổ hợp này, Anh Thư cảm thấy rất hoang mang.
“Em cảm thấy con đường mình đã chọn đang bất ngờ bị thu hẹp lại. Không chỉ riêng em, nhiều bạn học cùng tổ hợp C00 cũng chung tâm trạng lo lắng, bởi nếu buộc phải chuyển sang các tổ hợp khác, chúng em gần như không có sự chuẩn bị từ trước.
Điều kiện học tập và cơ hội tiếp cận các chứng chỉ ngoại ngữ của chúng em cũng còn hạn chế, nên sẽ khó cạnh tranh với học sinh ở các thành phố lớn - nơi việc có IELTS hay các chứng chỉ quốc tế đã trở nên khá phổ biến”, nữ sinh Trường Trung học phổ thông Thanh Thủy cho hay.
Liên quan đến việc một số trường bỏ xét tuyển các tổ hợp truyền thống, thầy Trần Trọng Nghĩa - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho rằng điều này ít nhiều gây tâm lý hoang mang đối với học sinh cuối cấp, đặc biệt là những em đã lựa chọn và theo học ổn định các tổ hợp môn này ngay từ lớp 10.
Theo thầy Nghĩa, ngoài việc bỏ một số tổ hợp xét tuyển truyền thống, nhiều trường đại học, nhất là ở khu vực phía Bắc, còn có xu hướng không tiếp tục sử dụng phương thức xét tuyển bằng học bạ hoặc giảm tỷ lệ của phương thức này. Điều đó đồng nghĩa với việc học sinh sẽ phải chủ yếu dựa vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy để xét tuyển đại học.
Trong bối cảnh hiện nay, khi có quá nhiều tổ hợp xét tuyển, có thể các trường đại học phải cân nhắc điều chỉnh phương thức tuyển sinh để đảm bảo tối ưu nguồn lực. Dù vậy, việc thay đổi này rõ ràng gây bất lợi cho những học sinh đã theo học ổn định một tổ hợp suốt ba năm trung học phổ thông, nay buộc phải tính toán lại phương án xét tuyển, thậm chí chuyển hướng sang các tổ hợp khác trong điều kiện thời gian không còn nhiều. Điều này, chắc chắn tạo thêm áp lực trong quá trình định hướng ôn tập và lựa chọn ngành, chọn trường của học sinh lớp 12.
Đồng quan điểm, theo thầy Đoàn Thái Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng (Hải Phòng), trong bối cảnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho phép học sinh lựa chọn tổ hợp môn học ngay từ lớp 10 và học theo lựa chọn đó xuyên suốt các năm học, việc thay đổi tổ hợp xét tuyển từ phía các trường đại học rõ ràng gây không ít khó khăn, không chỉ cho học sinh mà còn cho giáo viên và nhà trường trong công tác tổ chức dạy học.
Từ thực tế tại Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng, thầy Sơn cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay xuất phát từ việc học sinh chỉ được quyền lựa chọn tổ hợp môn vào đầu mỗi năm học và không được thay đổi giữa chừng. Trong khi đó, các điều chỉnh về phương thức xét tuyển đại học lại xuất hiện vào thời điểm giữa năm học, khiến học sinh gặp áp lực trong việc định hướng ôn tập và đăng ký xét tuyển.
Vì vậy, nhà trường buộc phải tính toán những giải pháp linh hoạt để thích ứng với yêu cầu mới từ phía các cơ sở giáo dục đại học, đồng thời vẫn bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành của ngành giáo dục.
“Những thay đổi về tổ hợp xét tuyển hiện nay đến từ một số trường đại học. Do đó, đối với Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng, nhiệm vụ trọng tâm vẫn là tổ chức dạy học đúng và đủ theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018: học sinh đã đăng ký môn nào thì phải hoàn thành trọn vẹn chương trình của môn đó.
Trên cơ sở đó, nhà trường sẽ tiếp tục xây dựng các phương án hỗ trợ phù hợp, căn cứ vào kết quả khảo sát nhu cầu ôn tập và định hướng xét tuyển của học sinh.
Nhà trường cũng quán triệt toàn thể giáo viên thực hiện nghiêm túc việc giảng dạy theo đúng mục tiêu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, bảo đảm chất lượng dạy học nền tảng cho học sinh”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng cho hay.
Công tác hướng nghiệp được nhà trường chú trọng, triển khai sớm
Trước tình hình tổ hợp xét tuyển đại học có nhiều biến động, việc chủ động có những phương án chuẩn bị cũng như đẩy mạnh công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh đang được nhiều cơ sở giáo dục chú trọng.
Theo thầy Trần Trọng Nghĩa, Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng đã triển khai công tác hướng nghiệp từ khá sớm, ngay trước khi các thông tin thay đổi về tổ hợp xét tuyển được công bố rộng rãi.
“Nhà trường đã tổ chức các buổi tư vấn cho cả học sinh và phụ huynh khối 12, đồng thời mở rộng cho học sinh khối 11, nhằm nhấn mạnh xu hướng chung là xét tuyển học bạ sẽ ngày càng thu hẹp, học sinh cần tập trung vào năng lực thực chất.
Theo định hướng của nhà trường, các em phải chuẩn bị nghiêm túc cho một trong những phương án chính có thể sử dụng để xét tuyển đại học như: kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, kỳ thi đánh giá năng lực hoặc kỳ thi đánh giá tư duy. Mục tiêu của việc này là giúp học sinh hiểu rằng xét tuyển đại học trong thời gian tới sẽ đặt trọng tâm vào năng lực thực, thay vì dựa chủ yếu vào học bạ.
Về các giải pháp hỗ trợ học sinh thích ứng với những thay đổi trong tuyển sinh, nhà trường sẽ tiếp tục tăng cường công tác tư vấn, hướng dẫn để giúp học sinh điều chỉnh phương án xét tuyển, chuyển hướng sang các tổ hợp hoặc phương thức phù hợp hơn với năng lực và điều kiện thực tế của bản thân”, thầy Nghĩa nhấn mạnh.
Tuy nhiên, ở khía cạnh chuyên môn và tổ chức dạy học, thầy Nghĩa cho biết, Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trung hiện chưa có điều kiện để mở thêm các lớp phụ đạo hay tăng số tiết dạy ngoài quy định. Thay vào đó, nhà trường tập trung chỉ đạo các tổ chuyên môn nâng cao chất lượng giảng dạy, lựa chọn và truyền đạt kiến thức trọng tâm, phù hợp với yêu cầu của các kỳ thi.
Từ thực tiễn quản lý và tổ chức dạy học, Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng kiến nghị rằng nếu có sự điều chỉnh lớn về tổ hợp môn hay phương thức xét tuyển đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ban hành các văn bản hướng dẫn từ sớm, các cơ sở giáo dục đại học nên công bố phương án tuyển sinh ngay từ đầu năm học. Điều này sẽ giúp phụ huynh và học sinh có đủ thời gian chuẩn bị, định hướng và điều chỉnh kế hoạch học tập. Việc thay đổi quá sát thời điểm thi, khi học sinh đã đi được hơn nửa chặng đường của năm lớp 12, theo thầy Nghĩa là bất lợi cho cả học sinh, gia đình và nhà trường.
“Nếu các định hướng được công bố sớm, ngay từ đầu năm học, học sinh sẽ có trọn vẹn một năm để thích ứng, qua đó giảm thiểu xáo trộn và áp lực không đáng có trong giai đoạn then chốt trước kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét tuyển đại học”, thầy Nghĩa bày tỏ.
Tương tự, các hoạt động tư vấn hướng nghiệp tại Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng cũng đã được triển khai bài bản từ sớm. Thầy Đoàn Thái Sơn cho biết, nhà trường phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp làm công tác tư vấn hướng nghiệp để hỗ trợ học sinh nhận diện sở thích, năng lực, từ đó lựa chọn ngành nghề phù hợp.
Trên cơ sở định hướng nghề nghiệp, học sinh sẽ tiếp tục cân nhắc lựa chọn các trường đại học cũng như những tổ hợp môn xét tuyển phù hợp với mục tiêu của bản thân. Công tác này không chỉ được thực hiện đối với học sinh lớp 12 mà đã được triển khai từ lớp 10 và tiếp tục duy trì xuyên suốt ở các khối lớp 11, 12.
Trước những biến động của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và xét tuyển đại học trong thời gian tới, thầy Sơn cho biết nhà trường sẽ đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp cho học sinh.
Trên cơ sở đó, trong giai đoạn ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, nhà trường sẽ tập trung tăng cường ôn luyện các môn mà học sinh đăng ký dự thi, phù hợp với định hướng đã xác định của từng em. Việc hỗ trợ học sinh vì vậy sẽ gắn chặt với mục tiêu thi cử cụ thể.
Cũng theo thầy Sơn, nhiều học sinh hiện nay đã có định hướng nghề nghiệp từ khá sớm, vì vậy sự ổn định của phương thức xét tuyển qua các năm là yếu tố rất quan trọng.
Các phương thức và tổ hợp xét tuyển vào đại học cần xây dựng theo một lộ trình dài hạn, có tính ổn định và dự báo được. Việc định hướng càng sớm sẽ càng giúp học sinh và phụ huynh chủ động trong việc lựa chọn môn học, ngành nghề và kế hoạch học tập, tránh những xáo trộn về tâm lý, đặc biệt ở giai đoạn nước rút của bậc trung học phổ thông.
“Nếu học sinh thực sự học tốt, có năng lực vững vàng, thì các em hoàn toàn có thể vượt qua kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng như kỳ thi đánh giá năng lực của các trường đại học.
Do đó, theo tôi, việc giảm hoặc bỏ xét tuyển bằng học bạ là hợp lý trong bối cảnh hiện nay, bởi không chỉ góp phần bảo đảm tính công bằng, mà còn hạn chế những yếu tố tiêu cực có thể phát sinh trong quá trình dạy học, hướng đến mục tiêu học thật - thi thật”, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hồng Bàng nói thêm.
