Ngày 24/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Văn bản hợp nhất Số: 04/VBHN-BGDĐT hợp nhất Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT và Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm. [1]
Dưới đây, xin được nêu những quy định về dạy thêm trong văn bản hợp nhất mà giáo viên quan tâm.
Thứ nhất, khái niệm cụ thể, chi tiết về dạy thêm, học thêm
Dạy thêm, học thêm là hoạt động dạy học phụ thêm ngoài thời lượng quy định trong kế hoạch giáo dục đối với các môn học, hoạt động giáo dục (sau đây gọi chung là môn học) trong Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Các hoạt động giáo dục về văn hóa, nghệ thuật, thể thao; tăng cường năng lực ngoại ngữ, giáo dục STEM/STEAM, giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống và các nội dung giáo dục khác theo quy định nhằm giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu của học sinh mà không thuộc nội dung chương trình các môn học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này và được thực hiện theo các quy định khác của pháp luật.
Có thể thấy lần điều chỉnh này, quy định mới về dạy thêm, học thêm đã thể hiện cách tiếp cận rõ ràng, khoa học và phù hợp với thực tiễn giáo dục hiện nay, khi phân định rành mạch giữa hoạt động dạy học phụ trợ trong chương trình chính khóa với các hoạt động phát triển toàn diện ngoài chương trình. Việc xác định cụ thể phạm vi điều chỉnh không chỉ giúp chấn chỉnh tình trạng dạy thêm tràn lan, mà còn tạo hành lang pháp lý minh bạch để các hoạt động giáo dục khác giúp đảm bảo giáo dục toàn diện cho học sinh.
Quy định này cũng đảm bảo không gian linh hoạt để nhà trường và xã hội tổ chức các hoạt động như nghệ thuật, thể thao, STEM/STEAM, ngoại ngữ hay kỹ năng sống – những lĩnh vực thiết yếu trong giáo dục hiện đại – mà không bị “đồng nhất” với dạy thêm học thêm. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần định hướng giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh một cách toàn diện, thay vì chỉ tập trung vào kiến thức học thuật thuần túy.
Thứ hai, tiếp tục cấm nhà trường, tổ chức, cá nhân không được dùng bất cứ hình thức nào để ép buộc học sinh học thêm
Văn bản hợp nhất 04 tiếp tục xác định việc dạy thêm, học thêm chỉ được tổ chức khi học sinh, học viên (sau đây gọi chung là học sinh) có nhu cầu học thêm, tự nguyện học thêm và được cha mẹ hoặc người giám hộ (sau đây gọi chung là cha mẹ học sinh) đồng ý. Nhà trường, tổ chức, cá nhân tổ chức dạy thêm, học thêm không được dùng bất cứ hình thức nào để ép buộc học sinh học thêm.
Bên cạnh đó thời lượng, thời gian, địa điểm và hình thức tổ chức dạy thêm, học thêm phải phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi, bảo đảm sức khỏe của học sinh; tuân thủ quy định của pháp luật về thời giờ làm việc, giờ làm thêm và các quy định của pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ tại khu vực có lớp dạy thêm, học thêm.
Tuy đã đặt ra những nguyên tắc cần thiết nhằm bảo đảm sức khỏe và sự an toàn cho học sinh, song quy định này hiện vẫn mang tính định hướng chung chung, chưa được cụ thể hóa thành các tiêu chí rõ ràng, dễ áp dụng trong thực tiễn. Các nội dung như thời lượng mỗi buổi học thêm, khung thời gian tổ chức, địa điểm phù hợp hay hình thức tổ chức cụ thể vẫn chưa có hướng dẫn chi tiết, dẫn đến cách hiểu và triển khai có thể khác nhau giữa các địa phương, cơ sở giáo dục. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tình trạng dạy thêm quá tải, chưa thực sự bảo đảm yêu cầu về tâm sinh lý lứa tuổi và sức khỏe học sinh như mục tiêu đã đề ra. Vì vậy, rất cần có những quy định cụ thể, định lượng rõ ràng hơn để tạo sự thống nhất và khả thi trong quá trình thực hiện.
Người viết cho rằng nên có quy định cụ thể, chi tiết về thời gian, thời lượng tối đa dạy thêm, học thêm đối với từng cấp học, môn học cụ thể và thời lượng tối đa giáo viên được dạy thêm để đảm bảo giữa dạy học và thời gian làm việc, thời gian làm thêm, thời gian nghỉ ngơi,…
Thứ ba, tiếp tục cấm dạy thêm học sinh tiểu học, cấm dạy thêm học sinh chính khóa có thu tiền
Văn bản hợp nhất tiếp tục quy định việc cấm dạy thêm văn hóa đối với học sinh tiểu học và học sinh chính khóa.
Không tổ chức dạy thêm đối với học sinh tiểu học, trừ các trường hợp: bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kĩ năng sống.
Giáo viên đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh đối với học sinh mà giáo viên đó đang được nhà trường phân công dạy học theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Quy định cấm dạy thêm đối với học sinh tiểu học và không cho phép giáo viên dạy thêm có thu tiền đối với chính học sinh mình đang giảng dạy tiếp tục thể hiện quyết tâm lập lại kỷ cương trong hoạt động dạy học. Chính sách này không chỉ góp phần giảm áp lực học tập sớm cho học sinh tiểu học, bảo đảm các em có thời gian phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, mà còn hướng đến việc xây dựng môi trường giáo dục công bằng, minh bạch, hạn chế tình trạng “ép học thêm” dưới nhiều hình thức. Đồng thời, việc vẫn cho phép các hoạt động bồi dưỡng nghệ thuật, thể thao, kỹ năng sống cho thấy cách tiếp cận linh hoạt, nhân văn, vừa siết chặt những lệch lạc trong dạy thêm học thêm, vừa khuyến khích phát triển năng lực, sở trường của học sinh một cách lành mạnh và đúng định hướng.
Thứ tư, tiếp tục dạy thêm trong nhà trường không thu phí
Tại Văn bản hợp nhất 04 tiếp tục quy định việc dạy thêm trong nhà trường không thu phí học sinh.
Việc dạy thêm, học thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh và chỉ dành cho các đối tượng học sinh đăng kí học thêm theo từng môn học như sau: Học sinh có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt; Học sinh được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi; Học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng kí ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Bên cạnh đó, tiếp tục giữ nguyên quy định không xếp giờ dạy thêm xen kẽ với thời khóa biểu và không dạy thêm trước các nội dung so với việc dạy học theo phân phối chương trình môn học trong kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Tuy nhiên, nội dung này theo tìm hiểu của người viết vẫn còn cơ sở giáo dục thực hiện chưa nghiêm.
Bên cạnh đó, quy định mới về thời lượng dạy thêm trong nhà trường: Mỗi môn học được tổ chức dạy thêm không quá 02 (hai) tiết/tuần. Trường hợp học sinh thuộc đối tượng đăng kí học thêm theo quy định tại khoản 1 Điều này có nhu cầu học thêm vượt quá 02 (hai) tiết/tuần, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh thời lượng tổ chức dạy thêm theo đề nghị của Hiệu trưởng hoặc Giám đốc hoặc người đứng đầu nhà trường (sau đây gọi chung là Hiệu trưởng).
Điều này theo đánh giá của nhiều người là hợp lý, tuy nhiên cũng nên có quy định về thời lượng dạy thêm ngoài nhà trường mỗi môn cũng không nên quá 02 tiết (trừ trường hợp đặc biệt phải xin phép hiệu trưởng và được giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân xã phường đồng ý).
Thứ năm, nhiều quy định mới sửa đổi về dạy thêm ngoài nhà trường
Theo Văn bản hợp nhất 04 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều quy định về dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường được cập nhật, điều chỉnh so với trước đây.
Như tiếp tục công khai, cập nhật thường xuyên trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại nơi cơ sở dạy thêm đặt trụ sở về các môn học được tổ chức dạy thêm; thời lượng dạy thêm đối với từng môn học theo từng khối lớp; địa điểm, hình thức, thời gian tổ chức dạy thêm, học thêm; danh sách người dạy thêm và mức thu tiền học thêm trước khi tuyển sinh các lớp dạy thêm, học thêm để bảo đảm sự tham gia giám sát của học sinh, gia đình và cộng đồng xã hội (theo Mẫu số 02 tại Phụ lục kèm theo Thông tư này).
Quy định giáo viên đang dạy học tại các nhà trường khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải bảo đảm tuân thủ quy tắc ứng xử của nhà giáo theo quy định, có trách nhiệm báo cáo với Hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức dạy thêm, mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm, thời gian tham gia dạy thêm trước khi bắt đầu và cập nhật kịp thời khi có thay đổi đối với các nội dung đã báo cáo, bảo đảm minh bạch, phòng ngừa xung đột lợi ích trong hoạt động dạy thêm.
Tuy nhiên, quy định cụ thể về mức thu tiền, thời gian, thời lượng dạy thêm bên ngoài nhà trường chưa được cụ thể hóa, dẫn đến tình trạng quá tải đối với giáo viên, học sinh trong việc dạy thêm, học thêm.
Có thể khẳng định, những quy định mới về dạy thêm, học thêm đã cho thấy quyết tâm của ngành giáo dục trong việc đưa hoạt động này trở về đúng bản chất hỗ trợ học tập, đồng thời bảo vệ học sinh trước những áp lực không cần thiết và xây dựng môi trường giáo dục công bằng hơn.
Tuy nhiên, để các quy định thực sự đi vào cuộc sống, bên cạnh việc ban hành chủ trương đúng đắn, theo người viết cần tiếp tục cụ thể hóa các tiêu chí về thời gian, nội dung, hình thức tổ chức và trách nhiệm quản lý của từng cấp; tăng cường thanh tra, kiểm tra thường xuyên; đồng thời ứng dụng công nghệ trong đăng ký, giám sát để mọi hoạt động dạy thêm, học thêm đều được công khai, minh bạch. Khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý, việc dạy thêm, học thêm mới thực sự đi vào nền nếp, đúng quy định và phục vụ đúng lợi ích của người học.
Bên cạnh đó, việc công khai thông tin các cơ sở dạy thêm và giáo viên vi phạm là giải pháp cần thiết để tăng tính răn đe và minh bạch trong quản lý. Khi thông tin được công bố rõ ràng, kịp thời, không chỉ giúp phụ huynh và học sinh có cơ sở lựa chọn, mà còn tạo áp lực để các cá nhân, tổ chức tuân thủ nghiêm túc quy định. Đi cùng với đó, cần áp dụng các hình thức xử lý đủ mạnh, nhất quán và công bằng, tránh tình trạng “nhắc nhở cho qua” như hiện nay. Chỉ khi vi phạm được phát hiện, xử lý nghiêm và công khai, thì các quy định về dạy thêm, học thêm mới thực sự phát huy hiệu lực, góp phần đưa hoạt động này vào nền nếp, đúng mục tiêu giáo dục.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-thong-tu-quy-dinh-ve-day-them-hoc-them-119260428091222776.htm
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
