Câu chuyện nghỉ lễ rồi dạy bù ở các trường phổ thông thường được phản ánh khá nhiều mỗi khi vào thời điểm nghỉ lễ. Thông thường, người lao động làm ở nhiều ngành nghề khác luôn mong dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) hoặc lễ dịp 30/4 và 1/5 sẽ có thời gian đi đó đây và nghỉ ngơi bên gia đình một cách trọn vẹn nhất.
Tuy nhiên, đối với nhiều thầy và trò ở các nhà trường phổ thông thì họ không mong muốn những ngày nghỉ lễ dài ngày. Bởi, càng nghỉ dài ngày, giáo viên và học sinh càng vất vả hơn vì phải học tăng tiết vào dịp trước hoặc sau ngày lễ.
Đặc biệt, thời điểm Giỗ Tổ Hùng Vương; 30/4; 1/5 thường gần thời điểm trường học đang chuẩn bị ôn tập và kiểm tra học kỳ nên không chỉ giáo viên mà học sinh luôn cảm thấy quá tải.
Nhiều giáo viên phải dạy lên đến gần 30 tiết/ tuần và có ngày học sinh được xếp đến 9 tiết học không phải là chuyện hiếm ở nhiều trường phổ thông. Bởi vậy, việc điều tiết dạy tăng tiết vào các dịp nghỉ lễ rất cần sự linh hoạt của ban giám hiệu nhà trường để tránh quá tải cho cả thầy và trò.
Vì sao giáo viên nghỉ lễ rồi lại dạy bù
Hiện nay, theo hướng dẫn tại Điều 112 Bộ luật Lao động quy định thì hằng năm, người lao động sẽ được nghỉ những ngày lễ, tết cụ thể như sau: Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch); Tết Âm lịch: 05 ngày;
Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch); Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch); Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau); Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch).
Trong khi đó, giáo viên cũng là người lao động làm công, ăn lương và thực hiện chế độ làm việc theo Luật Lao động nên cũng được nghỉ những ngày lễ, tết như bao nhiêu những người lao động ở các ngành nghề khác. Điều này đã được quy định rõ trong các văn bản pháp luật hiện hành.
Vào những ngày lễ, tết, người lao động được nghỉ làm việc, được hưởng nguyên lương và nếu phải đi làm, đi trực vào những ngày này sẽ được chi trả tiền làm thêm giờ. Việc chi trả tiền làm thêm giờ cũng được luật pháp quy định rất cụ thể.
Theo hướng dẫn tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm như sau:
“Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%; Vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%; Vào ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày”.
Ở không ít trường, những ngày lễ, như: giỗ tổ Hùng Vương hoặc ngày 30/4; 1/5, nhà trường vẫn phân công trực quản lí và trực hành chính (ban giám hiệu và một số nhân viên) và những người tham gia trực được nhà trường chi trả tiền làm thêm giờ như hướng dẫn của các văn bản hiện hành.
Chỉ có điều, riêng với giáo viên cũng nghỉ lễ đúng theo quy định nhưng nghỉ lại phải bù những tiết chưa dạy. Việc dạy bù này có thể thực hiện trước ngày nghỉ lễ hoặc sau ngày nghỉ lễ- tùy vào sự sắp xếp của từng trường.
Vì thế, những ngày được Luật Lao động cho nghỉ, như: Tết Dương lịch; Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương; Ngày Chiến thắng; Ngày Quốc tế lao động…đối với giáo viên từ lâu cũng như bao những ngày khác vì nghỉ mà như… không được nghỉ.
Chẳng hạn như năm nay, thời điểm Giỗ Tổ Hùng Vương, các trường nghỉ 03 ngày: từ ngày 25 đến hết ngày 27/4, nhằm ngày 09 đến 11/3 âm lịch. Đối với cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông mất 2 ngày dạy và học là thứ Bảy và thứ Hai.
Dịp nghỉ Ngày Chiến thắng; Ngày Quốc tế lao động sẽ nghỉ từ 30/ 4 đến hết ngày ngày 03/5 (từ thứ Năm cho đến hết ngày Chủ nhật) nên mất 3 ngày dạy và học.
Như vậy, trong 2 dịp nghỉ lễ này, thầy và trò mất 5 ngày dạy và học- tương đương khoảng 25 tiết học.
Vì thế, các nhà trường sẽ phải xếp thời khóa biểu cả các tuần trước và sau dịp lễ để bù cho các ngày lễ. Ngoài ra, giáo viên và học sinh dạy và học ở lớp 9 và lớp 12 đang trong giai đoạn tăng tiết nên số tiết ở dịp cuối tháng 4 và đầu tháng 5 luôn kín tuần.
Các địa phương cần có hướng dẫn lớp, nhà trường cần linh hoạt xếp lịch bù các ngày lễ
Hiện nay, đối với cấp tiểu học đang học 2 buổi/ ngày và học từ thứ Hai đến thứ Sáu; đối với cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông sẽ học 1 buổi và học từ thứ Hai đến thứ Bảy hằng tuần. Điều này có nghĩa lịch dạy và học bình thường đã được sắp xếp tương đối kín.
Khi nghỉ lễ, có nghĩa là ngày đó không dạy và học thì đương nhiên phải bù vào cuối tuần đối với cấp tiểu học. Riêng cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông phải xếp trái buổi vì từ thứ Hai đến thứ Bảy dành cho việc học chính khóa.
Trong khi đó, dịp lễ năm nay các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông nghỉ 5 ngày nên số tiết phải bù rất lớn. Việc phải tăng tiết, tăng buổi vào dịp trước và sau lễ quá nhiều dẫn đến hiệu quả dạy và học khó bằng dạy và học bình thường vì có ngày học sinh phải học đến 8- 9 tiết tại trường trong thời điểm ở nhiều nơi nắng nóng ở nhiều nơi.
Thực tế cho thấy, trong các ngành nghề hiện nay, ngành giáo dục có phần đặc thù hơn vì quy định định mức số tiết dạy của giáo viên/ tuần và mỗi năm học được quy định 35 tuần. Bên cạnh đó, các môn học cũng được quy định cụ thể số tiết trong từng học kỳ.
Điều này cũng đồng nghĩa từng năm học, giáo viên làm việc theo định mức công việc. Phải dạy đủ số tiết quy định và dạy hết số tiết ở các lớp mà mình được phân công giảng dạy. Vì thế, việc nghỉ lễ rồi dạy bù thành quen thuộc.
Vấn đề đặt ra là các ngày nghỉ lễ đã có sẵn trong luật và các hướng dẫn hiện hành. Ngành giáo dục các địa phương cần có tính toán, xây dựng kế hoạch để hướng dẫn các trường sớm trong từng năm học. Từ đó, giúp cho các nhà trường chủ động tăng tiết từ đầu học kỳ II nhằm giảm tải cho thầy và trò ở thời điểm cuối năm học.
Việc chủ động tăng tiết để bù vào những ngày nghỉ lễ không chỉ giúp cho giáo viên và học sinh đỡ áp lực vào dịp cuối năm học mà còn giảm đi những tâm tư của giáo viên.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
