Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư Quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh các trình độ của giáo dục đại học và số lượng tuyển sinh trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non.
Trong đó, điểm mới đáng chú ý của dự thảo là quy định xác định số lượng tuyển sinh theo nhóm ngành và ngành đào tạo.
Cụ thể, Điều 3 của dự thảo nêu rõ, số lượng tuyển sinh được xác định và thực hiện cho từng năm, theo từng ngành, nhóm ngành, trình độ và phương thức đào tạo tại trụ sở chính và từng phân hiệu, bảo đảm phù hợp với năng lực của cơ sở đào tạo, nhu cầu thị trường lao động, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và từng vùng, địa phương. Các trường hợp phải xác định số lượng theo ngành bao gồm: Các ngành thuộc nhóm ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe, pháp luật; Các ngành đào tạo trình độ trình độ tiến sĩ; Các ngành hoặc chương trình đào tạo mở mới trong năm tuyển sinh.
Hiện, theo Điều 5 tại Thông tư số 10/2023/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 03/2022/TT-BGDĐT ngày 18/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và chỉ tiêu tuyển sinh cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non có nêu quy định giảng viên trong xác định chỉ tiêu trình độ đại học, trình độ cao đẳng với tổng số giảng viên quy đổi theo lĩnh vực đào tạo (trừ đào tạo trình độ đại học các ngành thuộc nhóm ngành đào tạo giáo viên và đào tạo trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non quy đổi theo ngành đào tạo) để xác định chỉ tiêu tuyển sinh của cơ sở đào tạo, bao gồm giảng viên toàn thời gian quy đổi và giảng viên thỉnh giảng quy đổi tương ứng của lĩnh vực đào tạo đó hoặc của ngành đào tạo đó.
Giúp bám sát đặc thù chuyên môn để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nhóm ngành pháp luật
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Phương – nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Huế cho biết, Luật Giáo dục đại học 2025 đã đề cập rõ định hướng siết chặt hơn hoạt động đào tạo và tuyển sinh đối với ba lĩnh vực gồm sư phạm, sức khỏe và pháp luật.
Cụ thể, Luật Giáo dục đại học 2025 quy định, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc phê duyệt các chương trình đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ các ngành đào tạo giáo viên, lĩnh vực sức khỏe trên cơ sở phối hợp với Bộ Y tế, lĩnh vực pháp luật trên cơ sở phối hợp với Bộ Tư pháp; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện các trách nhiệm quy định ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào các ngành đào tạo giáo viên, các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe trên cơ sở phối hợp với Bộ Y tế, các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực pháp luật trên cơ sở phối hợp với Bộ Tư pháp; Chương trình đào tạo thuộc các ngành đào tạo giáo viên, lĩnh vực sức khỏe, pháp luật; chương trình đào tạo thuộc các ngành, lĩnh vực khác do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.
Xuất phát từ vai trò đặc thù và tầm quan trọng của ba lĩnh vực này, thầy Phương cho rằng, yêu cầu tăng cường quản lý trong việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh để bảo đảm chất lượng đào tạo là cần thiết. Do đó, định hướng tuyển sinh theo ngành được đánh giá là rất phù hợp.
Riêng với nhóm ngành pháp luật, việc xác định số lượng tuyển sinh theo từng ngành đào tạo giúp bám sát đặc thù chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng đầu vào và bảo đảm sự phù hợp với yêu cầu đào tạo. Trước đây, tuyển sinh theo lĩnh vực tạo thuận lợi cho một số cơ sở đào tạo khi mở ngành do phạm vi chuyên môn của đội ngũ giảng viên rộng, nhưng lại thiếu tính chuyên sâu. Vì vậy, quy định mới được kỳ vọng giúp bố trí đội ngũ giảng viên đúng chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đặc thù của từng ngành và nâng cao chất lượng đào tạo.
Theo thầy Phương, hiện nay việc mở ngành đào tạo Luật có dấu hiệu phát triển nhanh, trong khi một số cơ sở đào tạo chưa thực sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Thống kê cho thấy hiện có hơn 100 cơ sở đào tạo các ngành thuộc nhóm pháp luật, tuy nhiên chỉ khoảng 4 cơ sở đào tạo chuyên sâu về luật, phần lớn còn lại là cơ sở đào tạo đa ngành.
Thầy Phương nhấn mạnh, cần siết chặt tiêu chuẩn, điều kiện mở mã ngành đào tạo, đặc biệt đối với các nhóm ngành trọng yếu như pháp luật, tránh tình trạng mở ngành tràn lan. Trong đó, công tác tuyển sinh là khâu then chốt cần được chú trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
Tổng thể, các đổi mới, cải cách trong giáo dục đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, giúp sinh viên sau tốt nghiệp không chỉ vững kiến thức mà còn đáp ứng tốt yêu cầu kỹ năng của thị trường lao động và xã hội.
Cùng trao đổi về nội dung trên, Thạc sĩ Cù Xuân Tiến – Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định, điểm mới của dự thảo là phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, bởi để bảo đảm chất lượng thì tất yếu cần siết chặt các quy định về tuyển sinh.
Hiện nay, đối với nhóm ngành pháp luật, thầy Tiến thông tin, nhà trường đang đào tạo 2 ngành gồm Luật và Luật Kinh tế với các chuyên ngành đào tạo chuyên sâu. Từ trước đến nay, hai ngành này đều được kiểm định chất lượng theo chương trình đào tạo riêng của từng ngành. Vì vậy, nếu quy định mới được ban hành, nhà trường đánh giá sẽ thuận lợi trong quá trình triển khai và không gặp nhiều khó khăn.
Cũng theo thầy Tiến, đối với riêng nhóm ngành pháp luật, điểm mới trong dự thảo sẽ giúp người học được tiếp cận đội ngũ giảng viên sát hơn với chuyên môn đào tạo, đồng thời bảo đảm tốt hơn các điều kiện về tổ chức giảng dạy, cơ sở vật chất cũng như môi trường thực tập, kiến tập, phù hợp với định hướng chung của ngành giáo dục hiện nay.
“Để bảo đảm chất lượng đào tạo, cần kiểm soát chặt chẽ từ chất lượng đầu vào, chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục đến điều kiện môi trường thực hành, thực tế. Qua đó, góp phần giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp có năng lực nghề nghiệp tốt hơn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn công việc”, thầy Tiến nói.
Giúp hạn chế việc mở đào tạo tràn lan khối ngành sức khỏe mà chưa sát với năng lực đào tạo thực tế
Đối với lĩnh vực khoa học sức khỏe, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Viết Nho – Hiệu trưởng Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, điểm mới trong dự thảo thể hiện rõ định hướng tăng cường quản lý của ngành Giáo dục nước ta đối với công tác tuyển sinh và mở ngành đào tạo, đặc biệt với những nhóm ngành đặc thù như lĩnh vực sức khỏe.
Theo thầy Nho, việc xác định số lượng tuyển sinh của mỗi ngành luôn gắn chặt với năng lực đội ngũ giảng viên, điều kiện cơ sở vật chất, điều kiện môi trường kiến tập, thực tập. Do đó, việc kiểm soát chất lượng đào tạo đối với những nhóm ngành đặc thù không chỉ dừng ở đầu ra mà cần được kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu đầu vào. Khi việc kiểm soát được thực hiện đồng bộ từ đầu vào, quá trình đào tạo đến chuẩn đầu ra, năng lực đào tạo thực chất của từng cơ sở sẽ được phản ánh rõ ràng, từ đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế. Việc làm này là phù hợp với chủ trương nâng cao chất lượng giáo dục đại học hiện nay của nước ta.
Cũng theo Hiệu trưởng Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng), trong nhóm ngành sức khỏe có nhiều ngành đào tạo với yêu cầu chuyên môn khác nhau như bác sĩ y khoa, bác sĩ răng hàm mặt, điều dưỡng, dược học… Vì vậy, việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh cần bám sát chuyên môn cụ thể của từng ngành, không thể sử dụng đội ngũ giảng viên của ngành này để tính cho ngành khác dù cùng thuộc lĩnh vực sức khỏe. Đơn cử như việc sử dụng giảng viên điều dưỡng để xác định chỉ tiêu tuyển sinh cho ngành bác sĩ y khoa là không phù hợp.
Thực tế, một số cơ sở đào tạo khi mở ngành chưa bảo đảm đủ đội ngũ giảng viên đúng chuyên môn sát với ngành vì chỉ cần có chuyên môn nằm trong cùng lĩnh vực là đã đủ điều kiện, dẫn đến quá trình đào tạo sau đó rơi vào tình trạng bị động về nguồn nhân lực giảng dạy, phụ thuộc nhiều vào giảng viên thỉnh giảng, gây khó khăn trong triển khai chương trình và bảo đảm chất lượng đào tạo.
Thầy Nho nhận định, nếu quy định trên được ban hành sẽ góp phần kiểm soát tình trạng mở đào tạo tràn lan, ồ ạt một số ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe tại một số cơ sở đào tạo đa ngành hiện nay. Đồng thời, quy định cũng giúp nâng cao chất lượng đầu vào của nhóm ngành sức khỏe, hạn chế tình trạng tăng chỉ tiêu tuyển sinh hoặc mở ngành mới khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và hệ thống cơ sở thực hành. Qua đó, các cơ sở đào tạo sẽ phải xác định quy mô tuyển sinh phù hợp với năng lực thực tế, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực y tế, đáp ứng yêu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh mới.
