Vừa qua, hai sự việc liên tiếp liên quan đến phát ngôn phản cảm trên mạng xã hội của một số sinh viên theo học ngành y khi đi thực tập tại bệnh viện đã dấy lên nhiều lo ngại trong dư luận về việc giáo dục y đức cho sinh viên trong một số trường đại học có đào tạo khối ngành sức khỏe hiện nay.
Trong đó, hai sinh viên y khoa của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đang trong thời gian đi thực tập tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội) nhưng khi livestream (phát trực tiếp) tại quầy lễ tân của bệnh viện đã chỉ tay vào màn hình và có hành vi chửi thề, nói sẽ "tiêm thuốc độc" cho một người đang tương tác trên livestream.
Theo thông tin được báo chí đăng tải ngày 31/7, Hội đồng kỷ luật của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã thống nhất đưa ra hình thức kỷ luật đình chỉ học tập 1 năm học và hạ điểm hạnh kiểm với 2 nữ sinh viên nói trên. [1]
Ngoài ra, một sinh viên theo học ngành hộ sinh Trường Đại học Y Hà Nội khi chia sẻ trên mạng xã hội cũng đã có những phát ngôn thiếu chuẩn mực, thiếu tôn trọng người bệnh và không phù hợp với đạo đức nghề y. Cụ thể, trong video được chia sẻ, sinh viên này nói: "Bệnh nhân mắng mình 'sinh viên y thì đi ra, biết cái gì đâu, nên tí mình sẽ xếp giường cho bác ở trong góc và lấy ven trật 3 lần".
Lo lắng về chất lượng giáo dục y đức cho sinh viên là dễ hiểu
Bày tỏ một số quan điểm với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về việc này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Văn Dũng - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, những lo ngại của dư luận về việc giáo dục y đức tại một số cơ sở giáo dục đại học hiện nay có thể đang bị xem nhẹ là có cơ sở, nếu như quá trình đào tạo chỉ coi y đức là những bài giảng thuyết lý khô khan.
"Đạo đức nghề nghiệp không thể chỉ học thuộc lòng hay đánh giá bằng một buổi phỏng vấn tuyển sinh ngắn gọn trong bối cảnh lượng thí sinh quá lớn. Tuy nhiên, nguyên nhân không hoàn toàn nằm ở việc xem nhẹ y đức, mà cốt lõi là các cơ sở giáo dục hiện nay còn thiếu phương pháp đào tạo thực chất.
Việc nâng cao y đức đòi hỏi phải được cụ thể hóa qua từng giai đoạn. Trong đó, khi tư vấn tuyển sinh cần công khai minh bạch các tiêu chuẩn khắt khe và áp lực nghề nghiệp để người học tự đánh giá sự phù hợp. Còn trong quá trình đào tạo thì phải lồng ghép y đức vào từng ca bệnh lâm sàng, thực hành tình huống (role-play), đồng thời rèn luyện cho sinh viên tư duy phản biện trước các xung đột đạo đức thực tế cũng như bảo mật thông tin hay ứng xử trên mạng xã hội", nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh cho hay.
Ngoài ra, Phó Giáo sư Đỗ Văn Dũng cũng nhận định, qua sự việc này, có nhiều khả năng sẽ tạo ra tâm lý thận trọng đối với các cơ sở y tế khi tiếp nhận sinh viên đến thực tập. Từ đó, các bệnh viện thực hành cũng phải siết chặt và chuẩn hóa lại quy trình quản lý của đơn vị mình.
Phó Giáo sư Đỗ Văn Dũng nhấn mạnh: "Khi bước vào môi trường thực hành lâm sàng, sinh viên thực tập cũng được coi là những thành viên trong "bộ máy" chăm sóc sức khỏe. Vì thế, để đảm bảo an toàn và không để xảy ra các sự việc tương tự, các bệnh viện thực hành cần phổ biến rõ ràng quy chế, bắt buộc sinh viên tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc ứng xử, bảo mật thông tin và đạo đức nghề nghiệp tương tự nhân viên y tế chính thức.
Đồng thời, cần tăng cường việc giám sát, nhắc nhở và chấn chỉnh kịp thời ngay tại thực địa để giúp sinh viên nhanh chóng thích nghi với tính chuyên nghiệp, đồng thời bảo vệ uy tín cho cơ sở y tế tiếp nhận sinh viên thực hành".
Cùng quan điểm khi trao đổi về vấn đề này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đậu Xuân Cảnh - Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam cho rằng, những phát ngôn thiếu chuẩn mực đó của các sinh viên ngành y phần nào làm "tổn thương" cho chính bệnh nhân, xã hội và bệnh viện nơi các em tham gia thực tập.
Nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam cũng đưa ra nhận định rằng, không phải trong quá trình học các sinh viên không được đào tạo y đức. Tuy nhiên để các sinh viên thấm nhuần y đức và phẩm chất "lương y như từ mẫu", có thể tại một số trường đại học, sinh viên vẫn chưa thực sự được truyền đạt thấu đáo và đúng cách.
Vì thế, theo Phó Giáo sư Đậu Xuân Cảnh, sự lo ngại và băn khoăn của dư luận về chất lượng đào tạo và nâng cao y đức cho sinh viên ngành y tại một số trường đại học hiện nay vẫn chưa được coi trọng là có cơ sở. Đặc biệt là hiện nay, rất nhiều trường đại học mở ngành đào tạo "xa rời" với sứ mệnh của nhà trường.
Bên cạnh đó, Phó Giáo sư Đậu Xuân Cảnh cũng cho rằng, những sự việc như vừa qua có thể khiến các cơ sở y tế chuyển sang trạng thái thận trọng và xem xét kỹ lưỡng hơn khi tiếp nhận sinh viên ngành y đến thực tập. Cũng có thể, trong các điều khoản trong hợp đồng tiếp nhận sinh viên thực tập sẽ được bổ sung và xem xét các điều kiện khắt khe hơn.
"Đối với các cơ sở y tế đang phải tự chủ hiện nay, bệnh nhân không đơn thuần là đối tượng để họ tiếp nhận và cứu chữa như trước, giờ đây bệnh nhân chính là khách hàng, là nguồn thu của nhiều đơn vị. Vì vậy, việc có những hình ảnh không chuẩn mực được phát tán trên mạng xã hội có gắn với hình ảnh của cơ sở y tế đó thì đều sẽ có ảnh hưởng nhất định.
Chính vì sự thận trọng đó của các bệnh viện, rất có thể dẫn đến việc một số bệnh viện sẽ hạn chế cho sinh viên thực tập tiếp xúc với người bệnh hơn so với trước đây, điều này không có lợi với các lứa sinh viên sau này khi đi thực hành thực tế.
Bên cạnh đó, thông qua sự việc như thế này nó còn khiến cho mối quan hệ giữa trường học và cơ sở y tế tiếp nhận sinh viên thực tập ít nhiều bị ảnh hưởng", nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam cho hay.
Nâng cao hơn nữa việc giáo dục, thấm nhuần y đức cho sinh viên là việc rất quan trọng
Theo Phó Giáo sư Đỗ Văn Dũng, sau các sự việc vừa qua thì các nhà trường cũng nên có những giải pháp để phối hợp đồng bộ giữa sinh viên thực tập, nhà trường và môi trường thực hành. Điều này là để hạn chế các hành vi tương tự xảy ra trên không gian mạng và nâng cao chất lượng giáo dục y đức cho sinh viên.
"Điều còn thiếu nhất trong các cơ sở đại học hiện nay là việc trang bị nền tảng năng lực giao tiếp, tâm lý ứng xử và văn hóa ứng xử trên không gian mạng một cách bài bản, giúp sinh viên phân định rõ ranh giới giữa góc nhìn cá nhân và trách nhiệm nghề nghiệp.
Về phía nhà trường, cần đưa các nội dung này vào giảng dạy chính thức và đổi mới phương pháp truyền đạt. Còn về phía bệnh viện, sự làm gương từ thái độ và hành vi của các thầy cô, bác sĩ "tiền bối" chính là bài học trực quan sinh động nhất để sinh viên soi chiếu.
Cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là sự tự giác của sinh viên. Các bạn trẻ cần nhận thức và hiểu rằng, chuẩn mực người thầy thuốc phải được bồi đắp mỗi ngày qua sự thấu cảm, lòng tự trọng và tính tiết chế, để từ đó chủ động tự bảo vệ hình ảnh chiếc áo blouse trắng từ những hành vi nhỏ nhất", nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ.
Cùng bàn về vấn đề này, ông Lê Như Tiến - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội) của Quốc hội nhấn mạnh rằng, những hành vi đó của sinh viên trên mạng xã hội là không thể chấp nhận được và nên có những hình thức xử lý đủ sức răn đe.
Bên cạnh đó, ông Tiến cũng cho rằng, ngoài hình thức xử phạt với hành vi vi phạm thì việc các trường đại học có đào tạo các ngành khối sức khỏe cần tăng cường hơn nữa việc nâng cao và thấm nhuần y đức và phẩm chất ngành y cho sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Cho dù sau này đi thực tập hay ra trường đi hành nghề thì các sinh viên này cũng cần phải là những con người "tài đức vẹn toàn". Có như vậy thì những sự việc tương tự như vừa qua mới thực sự chấm dứt triệt để.
"Việc nâng cao chất lượng giáo dục y đức, đạo đức nghề nghiệp cho sinh viên ngành y là rất quan trọng. Bởi lẽ, dù sinh viên đó có giỏi y thuật nhưng không có y đức thì cũng như không. Để làm tốt điều này, theo tôi trước hết các trường đại học có đào tạo khối ngành sức khỏe cần đổi mới phương pháp dạy và học, hướng tiếp cận của sinh viên. Làm sao song hành với việc dạy chuyên môn thì phải truyền đạt và cho sinh viên theo phương pháp có thể khiến các em cảm thấu được tinh thần và nuôi dưỡng phẩm chất "lương y như từ mẫu".
Bên cạnh đó, việc tăng cường giám sát, quản lý thường xuyên đặc biệt là với các sinh viên thực tập cũng cần được các trường đẩy mạnh hơn nữa. Ngoài vai trò của thầy cô thì cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong nhà trường thông qua các việc tuyên truyền sâu rộng các khẩu hiệu, làm nổi bật các mô hình cũng như cá nhân sinh viên có hành động thấm nhuần y đức.
Quan trọng nhất là việc các nhà trường cần rút ra kinh nghiệm về cách ứng xử, trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội cũng như vai trò của giáo dục đạo đức trong đào tạo nhân lực ngành y. Đồng thời, cũng nên bổ sung thêm các quy định trong lối ứng xử, phát ngôn trên các nền tảng mạng xã hội để các em có hành động chuẩn mực hơn", ông Lê Như Tiến nhấn mạnh.
Tư liệu tham khảo:
[1]. https://tuoitre.vn/2-sinh-vien-y-khoa-livestream-chui-the-trong-benh-vien-bi-dinh-chi-1-nam-hoc-100260728062929762.htm
