Gần đây, sự việc một cô giáo chủ nhiệm tại Trường trung học cơ sở Trần Phú (TPHCM) thông báo mời họp phụ huynh với "sáng kiến" lạ lùng thu hút nhiều sự quan tâm. Theo tin nhắn của cô giáo, chỗ ngồi của phụ huynh sẽ là chỗ ngồi của con các tuần sau Ngay sau khi nhận được thông tin, lãnh đạo nhà trường đã có nhắc nhở giáo viên chủ nhiệm của lớp này. Lãnh đạo trường khẳng định: "Trường sẽ tổ chức họp để rút kinh nghiệm chung cho toàn thể giáo viên của trường, để tránh trường hợp giáo viên có những cách sáng tạo riêng nhưng không đúng quy định". [1]
Bài học cho giáo viên chủ nhiệm
Sự việc cũng là bài học cho nhiều giáo viên chủ nhiệm. Có thể, khởi đầu của ý tưởng này là cô giáo mong muốn phụ huynh đi họp đầy đủ, đúng giờ. Nhưng cách thông báo chưa khéo léo đã vô tình gây áp lực cho phụ huynh; đồng thời còn bộc lộ lỗ hổng trong tư duy quản lý lớp học và hạn chế về kỹ năng sư phạm.
Tại Điều 4 Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT quy định về nhiệm vụ giáo viên, giáo viên chủ nhiệm nêu, giáo viên chủ nhiệm trường trung học có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ,... để tổ chức các hoạt động giáo dục và hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện của học sinh lớp chủ nhiệm. Điều 9 Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT quy định trong năm học, giáo viên chủ nhiệm họp cha mẹ học sinh vào đầu năm, giữa năm và kết thúc năm học.
Theo thầy giáo Lương Phát Đạt - giáo viên chủ nhiệm lớp 12A10 Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trung Trực - Bến Lức (tỉnh Tây Ninh), mỗi năm giáo viên chủ nhiệm họp cha mẹ học sinh 3 lần. Phiên họp đầu năm thông tin kế hoạch giáo dục của trường của lớp và bầu Ban đại diện cha mẹ học sinh. Họp định kỳ cuối học kỳ I, giáo viên chủ nhiệm báo cáo kết quả học tập của các em và phương hướng học kỳ II. Phiên họp cuối năm, giáo viên chủ nhiệm báo cáo kết quả học tập của các em và kế hoạch sinh hoạt hè đối với học sinh lớp 10, 11 hoặc kế hoạch ôn thi tốt nghiệp với học sinh lớp 12.
Theo Điều 8 của Thông tư 55, cha mẹ học sinh có trách nhiệm phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên bộ môn của lớp để chăm sóc, quản lý, động viên học sinh tích cực, tự giác học tập, rèn luyện đạo đức, tuân thủ quy định của điều lệ và nội quy nhà trường.
Ngoài ra, có thể họp bất thường nếu có ít nhất 50% cha mẹ học sinh lớp yêu cầu. Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm cũng có thể mời từng phụ huynh họp riêng, để tìm giải pháp giúp học sinh tiến bộ hơn. Do đó, giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh luôn cần đồng hành trên tinh thần hợp tác, chia sẻ và tôn trọng.
Sự bất cập từ một “sáng kiến” chưa phù hợp của giáo viên
Tuy nhiên, nhiều cuộc họp đang dần thay đổi theo những chiều hướng phức tạp, lệch chuẩn giáo dục. Nhiều nơi đã biến thành buổi “đọc bản luận tội” những học sinh chưa đạt yêu cầu; hoặc chỉ “vinh danh bảng vàng” những học sinh giỏi. Điều đó khiến cho nhiều phụ huynh cảm thấy mặc cảm, ngại đi họp. Cũng có nơi biến buổi họp thành “đại hội thu tiền” với nhiều cuộc vận động, gây áp lực không nhỏ cho phụ huynh. Và khi đó, những giá trị về giáo dục dễ bị lu mờ trước các khoản đóng góp.
Câu chuyện của phụ huynh một lớp Trường Trung học cơ sở Trần Phú nêu trên cho thấy, phụ huynh còn bị cuốn vào áp lực khác, bởi ý tưởng “phụ huynh ngồi đâu, con ngồi đó” của cô chủ nhiệm. Họp phụ huynh - một hoạt động sư phạm thân thiện, cởi mở đã bị biến thành một cuộc giao dịch, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực.
Thứ nhất, ý tưởng trên tạo ra áp lực không đáng có cho phụ huynh. Có thể mong muốn phụ huynh đi họp đầy đủ nên cô giáo vô tình tạo ra cuộc giao dịch thiếu sư phạm. Cô giáo đã biến cuộc họp thành cuộc “chạy đua” giành giật chỗ. Có phụ huynh quá lo lắng nên đến trước hàng giờ chờ đợi mệt mỏi.
Theo cô giáo Trần Thị Lệ Hằng - giáo viên chủ nhiệm lớp 12A10 Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trãi (tỉnh Tây Ninh), việc đi họp là nhu cầu của phụ huynh, họ rất muốn biết tình hình học tập của con mình. Chỉ một vài phụ huynh vắng họp thường với lý do chính đáng. Những phụ huynh đó sẽ được giáo viên trao đổi vào buổi khác. Tất cả đều trên tinh thần hợp tác, yêu thương học sinh.
Thứ hai, mục tiêu của ý tưởng thiếu tính khoa học sư phạm. Với kinh nghiệm nhiều năm chủ nhiệm, cô Lệ Hằng cho biết khi sắp xếp sơ đồ lớp, phải dựa trên nhiều yếu tố như chiều cao, thị lực (cận thị), khả năng tiếp thu và sự tương tác với các thành viên trong tổ,... Như vậy mới tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho các em.
Hiện nay, một số giáo viên cứ mỗi 2 hoặc 4 tuần thì đổi sơ đồ chỗ ngồi của lớp 1 lần. Thầy Lương Phát Đạt cho rằng đây là cách làm hay, được học sinh ủng hộ. Cách này giúp các em đều được ngồi chỗ tốt và có cơ hội trao đổi học tập với nhiều bạn trong lớp. Tuy nhiên cũng cần ưu tiên cho những em cận thị hay tầm vóc hạn chế.
Thứ ba, việc làm gây mất công bằng trong giáo dục. Tùy hoàn cảnh mỗi gia đình, có phụ huynh bận rộn, không thể đến sớm nên mặc nhiên con mình ngồi cuối lớp. Điều này là phản giáo dục, khiến học sinh bị thiệt thòi, dù lỗi không phải ở các em hay phụ huynh.
Để buổi họp phụ huynh thiết thực thân thiện cần có sự thay đổi từ nhiều phía.
Thứ nhất, Ban giám hiệu cần ban hành quy chuẩn tổ chức họp một cách thống nhất, nghiêm cấm các sáng kiến cá nhân tùy tiện; đồng thời giám sát kỹ hơn các thông báo mang tính chất “đặc thù” của từng lớp.
Thứ hai, giáo viên chủ nhiệm nên thay đổi từ “thông báo” sang “đối thoại”. Giáo viên có thể ứng dụng công nghệ để họp các nội dung hành chính, dành thời gian để bàn giải pháp giáo dục. Một lớp học khoảng 40 học sinh, với năng lực học tập khác nhau thì việc thống nhất cách quản lý giữa nhà trường và gia đình học sinh là rất cần thiết.
Thứ ba, phụ huynh cần xem buổi họp là cơ hội để hiểu con mình hơn, không nên đi “giành” quyền lợi cho con mình. Khi nào, nhà trường và phụ huynh lắng nghe, trao đổi chân thành trên tinh thần đồng hành, hỗ trợ và trao nhau niềm tin thì việc mới giáo dục toàn diện học sinh.
Tóm lại, giáo dục hiện đại đang hướng đến “trường học hạnh phúc”. Một trong những tiêu chí quan trọng của nó là xây dựng văn hóa nhà trường. Một chi tiết nhỏ như sơ đồ lớp cũng phải thể hiện sự công tâm và tinh tế của giáo viên chủ nhiệm. Chỗ ngồi của học sinh phải dựa trên đôi mắt và tầm vóc của từng em, không thể từ cuộc chạy đua của bố mẹ. Trường học hạnh phúc phải bắt nguồn trên nền tảng của khoa học sư phạm, tình yêu thương và niềm tin của xã hội.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://giaoduc.net.vn/thcs-tran-phu-phai-di-hop-som-ca-tieng-de-lay-cho-ngoi-tot-cho-con-phu-huynh-buc-xuc-post257423.gd
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
