Những năm gần đây, bức tranh đời sống của đội ngũ nhà giáo đã có nhiều gam màu sáng. Từ việc hoàn thiện hành lang pháp lý với Luật Nhà giáo đến nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ được ban hành và điều chỉnh, vị thế và thu nhập của giáo viên từng bước được nâng lên.
Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Trong đó, giáo dục và đào tạo tiếp tục được xác định "là quốc sách hàng đầu", "quyết định tương lai dân tộc", với mục tiêu nâng cao đời sống và vị thế thông qua các chính sách đặc thù, vượt trội.
Dù vẫn còn những trăn trở, song có thể ghi nhận một thực tế: đời sống vật chất và tinh thần của giáo viên đã cải thiện rõ rệt, mức độ hài lòng tăng lên, và những tiếng than vãn từng phổ biến trên diễn đàn công luận đã thưa dần.
Nhà giáo được quan tâm, trọng vọng nhiều hơn
Nếu như trước đây, các quy định liên quan đến nhà giáo nằm rải rác ở nhiều văn bản khác nhau thì nay, việc ban hành Luật Nhà giáo được xem là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên xác lập một đạo luật chuyên ngành dành riêng cho đội ngũ này. Luật không chỉ quy định rõ vị trí, vai trò, tiêu chuẩn nghề nghiệp mà còn đề cập trực diện đến chính sách tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn nghề nghiệp.
Đây là bước tiến lớn về thể chế, thể hiện sự ghi nhận chính thức của Nhà nước đối với nghề dạy học – một nghề đặc thù, có ảnh hưởng sâu rộng đến chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Khi địa vị pháp lý được xác lập rõ ràng, nhà giáo có cơ sở vững chắc hơn để yên tâm công tác và cống hiến.
Dù các chính sách ưu đãi, đặc thù cho nhà giáo theo Luật Nhà giáo mới dừng lại ở mức dự thảo, tuy nhiên Luật Nhà giáo đã có hiệu lực từ 01/01/2026, nên dù các Nghị định về lương nhà giáo dù có ban hành chậm nhưng người viết cho rằng thu nhập nhà giáo sẽ sớm được cải thiện.
Bởi, gần đây Chính phủ đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp các cơ quan khẩn trương hoàn thiện Nghị định quy định về phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo tại Nghị quyết số 23/NQ-CP phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 01 năm 2026.
Trong những năm gần đây, mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng; nhiều địa phương chủ động cân đối ngân sách để chi thu nhập tăng thêm cho giáo viên; một số chính sách phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thâm niên, phụ cấp khu vực, phụ cấp thu hút… tiếp tục được duy trì hoặc điều chỉnh theo hướng có lợi cho người lao động.
Đặc biệt, với đội ngũ giáo viên công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, các chính sách hỗ trợ về nhà ở công vụ, phụ cấp thu hút, hỗ trợ đi lại, hỗ trợ ban đầu khi nhận nhiệm vụ đã góp phần giảm bớt khó khăn. Thực tế khảo sát tại nhiều địa phương cho thấy, so với giai đoạn cách đây 5–7 năm, thu nhập bình quân của giáo viên đã tăng lên đáng kể, nhất là khi cộng gộp các khoản phụ cấp và thu nhập tăng thêm.
Không thể phủ nhận rằng, mức lương của giáo viên hiện nay vẫn chưa thể so sánh với một số ngành nghề có thu nhập cao. Tuy nhiên, nếu nhìn trong tổng thể khu vực công, mức sống của giáo viên đã có bước tiến rõ rệt, cải thiện so với trước đây.
Cùng với chính sách tiền lương, điều kiện làm việc của giáo viên cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Cơ sở vật chất trường lớp được đầu tư theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; trang thiết bị dạy học, phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thư viện, thiết bị công nghệ thông tin được tăng cường.
Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 dù đặt ra nhiều thách thức, nhưng cũng thúc đẩy quá trình bồi dưỡng, tập huấn giáo viên, giúp họ nâng cao năng lực chuyên môn, làm chủ phương pháp dạy học mới. Nhiều giáo viên thừa nhận rằng, dù áp lực ban đầu lớn, nhưng khi đã quen với cách tiếp cận mới, họ cảm thấy nghề nghiệp có thêm động lực sáng tạo, bớt đơn điệu.
Đáng chú ý, vấn đề bảo vệ danh dự, nhân phẩm và an toàn của giáo viên trước các hành vi xâm phạm cũng được quan tâm hơn. Các quy định xử lý hành vi xúc phạm nhà giáo được cụ thể hóa, tạo tâm lý yên tâm cho người đứng lớp.
Người trẻ lựa chọn nghề giáo với niềm tự hào
Khoảng 5–10 năm trước, không khó để bắt gặp những chia sẻ đầy trăn trở của giáo viên trên các diễn đàn mạng xã hội: thu nhập thấp, áp lực hồ sơ sổ sách, quá tải công việc, áp lực từ phụ huynh và dư luận. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, những tâm tư ấy đã có phần dịu lại.
Điều này không có nghĩa mọi khó khăn đã biến mất. Nhưng khi đời sống vật chất được cải thiện, khi chính sách ngày càng rõ ràng, minh bạch, giáo viên có xu hướng nhìn nhận vấn đề tích cực hơn.
Một bộ phận giáo viên trẻ thậm chí thể hiện sự tự hào rõ rệt khi lựa chọn nghề dạy học. Họ chủ động học tập nâng cao trình độ, tham gia các khóa bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, đổi mới phương pháp giảng dạy. Tâm thế “làm cho xong việc” dần được thay thế bằng tinh thần “làm nghề một cách chuyên nghiệp”.
Thời gian qua, ngành giáo dục đã có nhiều động thái nhằm tinh giản hồ sơ sổ sách, giảm bớt các loại báo cáo mang tính hình thức. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, sử dụng phần mềm quản lý điểm, sổ điểm điện tử, học bạ điện tử… đã góp phần tiết kiệm thời gian cho giáo viên.
Bên cạnh đó, xã hội ngày càng có cái nhìn cảm thông hơn với nghề giáo. Những câu chuyện đẹp về thầy cô tận tụy, sáng tạo được lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông. Hình ảnh nhà giáo vì thế cũng được củng cố theo hướng tích cực.
Ở nhiều địa phương, chính quyền và ngành giáo dục chủ động tổ chức đối thoại với giáo viên, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Cơ chế phản hồi hai chiều được thiết lập giúp giảm bớt cảm giác “bị áp đặt” từ phía cơ quan quản lý.
Sự hài lòng của giáo viên không chỉ đo bằng tiền lương. Nó còn đến từ sự tôn trọng của xã hội, sự ghi nhận của học sinh, phụ huynh, và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Không ít giáo viên chia sẻ rằng, họ cảm thấy “nhẹ lòng” hơn so với trước đây. Những câu chuyện “bỏ nghề” từng gây xôn xao dư luận đã giảm dần. Tỷ lệ giáo viên xin thôi việc, chuyển việc ở một số địa phương đã ổn định trở lại sau giai đoạn biến động.
Bên cạnh đó, chính sách tiền thưởng theo Nghị định 73 của Chính phủ là một phần không nhỏ để động viên giáo viên nỗ lực, phấn đấu để hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên.
Nếu các trường tự chủ cân đối ngân sách thu chi hợp lý, giáo viên còn được hưởng thu nhập tăng thêm, nên có trường giáo viên nhận đến trên 20 triệu đồng dịp Tết Nguyên đán, một con số mà trước đây có nằm mơ cũng không dám nghĩ đến.
Với những chính sách, chuyển biến tích cực từ ngành giáo dục, ngành sư phạm cũng đã hết cảnh “chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm”, việc điểm trúng tuyển vào các trường sư phạm luôn cao chứng tỏ vai trò, vị thế nhà giáo ngày càng được nâng cao, thu hút nhiều người giỏi vào ngành sư phạm.
Chính vì những lý do đó, đến thời điểm này theo đánh giá của người viết, số lượng giáo viên xin nghỉ việc, bỏ việc đã giảm đáng kể, giáo viên hài lòng với cuộc sống của mình hơn dù giáo viên mới ra trường thu nhập vẫn còn thấp nhưng họ cũng hài lòng với cuộc sống hiện tại hơn,
Mong chính sách lương nhà giáo xếp cao nhất theo Luật Nhà giáo sớm thực thi
Một trong những điểm được quan tâm nhiều trong Luật Nhà giáo là định hướng tiền lương của nhà giáo được xếp ở mức cao trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp. Đây được xem là sự khẳng định vị thế đặc thù của nghề dạy học.
Tuy nhiên, để quy định này đi vào cuộc sống, cần có các văn bản hướng dẫn chi tiết và lộ trình thực hiện phù hợp với khả năng ngân sách. Giáo viên cả nước đang đặt nhiều kỳ vọng vào việc chính sách này sớm được cụ thể hóa, để sự cải thiện về đời sống không chỉ dừng ở mức “tăng dần” mà có thể tạo ra bước nhảy thực chất.
Việc xếp lương nhà giáo ở mức cao không chỉ nâng cao thu nhập, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng về sự tôn vinh nghề nghiệp. Khi thu nhập tương xứng với yêu cầu công việc và trách nhiệm xã hội, giáo viên sẽ có thêm động lực gắn bó lâu dài với nghề.
Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt, nếu không có chính sách đủ hấp dẫn, ngành giáo dục khó thu hút sinh viên giỏi vào các trường sư phạm. Do đó, chính sách lương mang tính đột phá không chỉ là giải pháp an sinh mà còn là chiến lược phát triển nguồn nhân lực bền vững.
Dù vẫn còn những băn khoăn về tiến độ, song nhìn tổng thể, có thể thấy xu hướng chung là tích cực. Từ việc hoàn thiện thể chế, tăng lương cơ sở, bổ sung phụ cấp, cải thiện điều kiện làm việc, đến việc khẳng định vị thế nhà giáo trong luật chuyên ngành – tất cả cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc chăm lo cho đội ngũ này.
Trong hành trình đổi mới giáo dục, nhà giáo là nhân tố trung tâm. Khi họ yên tâm về đời sống, vững vàng về vị thế, được tôn trọng và bảo vệ, thì chất lượng giáo dục mới có nền tảng bền vững. Và khi chính sách lương theo tinh thần của Luật Nhà giáo chính thức được triển khai đầy đủ, có thể tin rằng bức tranh đời sống giáo viên sẽ còn nhiều gam màu sáng hơn nữa, không chỉ là sự hài lòng, mà là niềm tự hào thực sự về một nghề cao quý trong xã hội hiện đại.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
