Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, công tác duy trì sĩ số học sinh luôn được các trường học ở vùng cao đặc biệt quan tâm.
Tổ chức nhiều hoạt động giúp học sinh thêm gắn bó với trường lớp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Phạm Đức Hằng Phong - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Tả Lủng (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, mỗi dịp Tết đến Xuân về không chỉ là thời điểm nghỉ ngơi mà còn là dịp để nhà trường, thầy cô quan tâm, sẻ chia nhiều hơn với học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Năm 2026, bên cạnh việc chăm lo Tết cho học sinh, nhà trường còn tổ chức nhiều hoạt động chung dành cho cả giáo viên và học sinh. Nổi bật trong đó là các chương trình văn nghệ mừng Xuân, tuần lễ trải nghiệm Tết truyền thống gắn với phiên chợ Tết quê. Tại đây, học sinh được trực tiếp mang đến những sản phẩm do gia đình làm ra như gà đen, mèn mén, mật ong, rau rừng… để trưng bày, giới thiệu và bán cho thầy cô, du khách tham quan.
Bên cạnh đó, nhà trường còn triển khai các chương trình hỗ trợ, trao tặng quà Tết cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, qua đó mang không khí Xuân ấm áp lan tỏa đến từng bản làng, từng lớp học. Không chỉ góp phần san sẻ khó khăn về vật chất, những hoạt động này còn giúp học sinh thấm thía hơn giá trị của lao động, hiểu và trân trọng văn hóa bản địa, từ đó nuôi dưỡng niềm tự hào về quê hương mình.
Dù vậy, thực tế cho thấy điều kiện kinh tế - xã hội tại địa phương vẫn còn nhiều khó khăn. Theo thầy Phong, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, nhiều gia đình còn nghèo, phụ huynh học sinh phải đi làm ăn xa. Vì thế, Tết của giáo viên và học sinh nơi đây vẫn mang nhiều thiệt thòi so với vùng thuận lợi: ít hoạt động vui chơi, giải trí, thiếu các dịch vụ, sinh hoạt Tết diễn ra giản dị, chủ yếu theo nếp truyền thống. Tuy nhiên, trong khó khăn ấy, tinh thần gắn bó giữa thầy và trò, giữa nhà trường và cộng đồng địa phương lại càng được thể hiện rõ nét.
Ngoài ra, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, công tác duy trì sĩ số học sinh tiếp tục được nhà trường đặc biệt quan tâm. Nhìn chung, đa số học sinh quay trở lại lớp đúng thời gian quy định, nhanh chóng ổn định nề nếp học tập. Để tạo tâm thế vui tươi, hào hứng cho các em trong những ngày đầu năm mới, nhà trường tổ chức nhiều hoạt động khai xuân ý nghĩa như sinh hoạt dưới cờ đầu năm, giao lưu văn nghệ mừng Xuân, trò chơi dân gian, chúc Tết thầy cô và bạn bè,... Những hoạt động này không chỉ mang lại không khí phấn khởi mà còn giúp học sinh thêm gắn bó với trường lớp, tạo động lực tích cực để bước vào học kỳ mới.
Đối với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc chưa thể đến trường ngay sau Tết, nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch thăm hỏi, động viên; đồng thời phân công giáo viên phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, trưởng thôn, già làng và người dân để vận động các em ra lớp.
Đáng chú ý, khó khăn thường tập trung ở nhóm học sinh trong độ tuổi trung học cơ sở, khi một số em có xu hướng đi chơi xa sau Tết, theo phong tục địa phương dễ phát sinh nguy cơ tảo hôn hoặc bỏ học. Trước thực tế đó, nhà trường tăng cường công tác tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng, gặp gỡ gia đình, trao đổi cụ thể về những hệ lụy lâu dài nếu các em rời xa trường lớp. Nhờ các biện pháp đồng bộ này, nhà trường kịp thời nắm bắt hoàn cảnh của từng học sinh để có hình thức hỗ trợ phù hợp, kiên quyết không để xảy ra tình trạng học sinh bỏ học sau kỳ nghỉ Tết.
Từ thực tiễn nhiều năm công tác tại địa bàn còn nhiều khó khăn, đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường bày tỏ mong muốn trong thời gian tới, các cơ chế, chính sách dành cho giáo dục vùng cao sẽ tiếp tục được quan tâm, hoàn thiện và sớm đi vào thực tiễn. Những chính sách hỗ trợ kịp thời, sát với điều kiện thực tế không chỉ góp phần cải thiện đời sống giáo viên, học sinh mà còn tiếp thêm động lực để thầy cô yên tâm gắn bó lâu dài với nghề, đồng hành cùng học sinh và địa phương trong việc giữ vững, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục ở những vùng còn nhiều gian khó.
Bên cạnh đó, thầy Phùng Thế Tùng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nậm Chảy (xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai) cho biết, nhà trường phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh thống nhất tổ chức hoạt động tất niên và vui đón xuân mới cho toàn thể học sinh. Các hoạt động được tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế, nhằm tạo không khí phấn khởi, giúp học sinh nhanh chóng ổn định tâm lý, có thêm hứng thú và động lực quay trở lại trường sau kỳ nghỉ Tết kéo dài.
Thầy Tùng chia sẻ, các chính sách dành cho giáo viên và học sinh vùng khó hiện nay cơ bản đã được Nhà nước quan tâm, hỗ trợ kịp thời. Giáo viên từng bước ổn định đời sống, học sinh được học tập trong môi trường thuận lợi; đặc biệt, việc học sinh ở các xã biên giới được hưởng Nghị định số 339/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 quy định chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa và gạo cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền đã góp phần quan trọng trong việc ổn định tinh thần của người dân, duy trì sĩ số và nâng cao tỷ lệ chuyên cần.
Trong thời gian tới, nhà trường kỳ vọng các chính sách này tiếp tục được duy trì ổn định, đồng thời có thêm sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để các hoạt động giáo dục, chăm lo cho học sinh vùng cao được triển khai hiệu quả và bền vững hơn.
Quản lý các điểm trường lẻ gặp không ít thách thức
Song song với đó, trên thực tế, việc tổ chức các hoạt động đón Tết tại các trường học vùng cao vẫn tồn tại nhiều khác biệt và chưa đồng đều giữa các địa phương. Bên cạnh một số cơ sở giáo dục có điều kiện tương đối thuận lợi, đủ nguồn lực để tổ chức các hoạt động phong phú, vẫn còn không ít trường học phải đối mặt với nhiều khó khăn, từ cơ sở vật chất còn thiếu thốn đến kinh phí hạn hẹp.
Thầy Vũ Quang Huy - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Huổi Lếch (xã Mường Toong, tỉnh Điện Biên) cho biết, do điều kiện kinh phí hạn hẹp, năm nay nhà trường không có nhiều nguồn lực để tổ chức các hoạt động Tết cho học sinh.
Dù là trường học đóng trên địa bàn vùng cao, xa trung tâm, với nhiều điểm trường lẻ còn thiếu thốn, song do địa phương không thuộc diện xã biên giới mà là xã mới sáp nhập nên cả giáo viên và học sinh chưa được thụ hưởng các chế độ, chính sách đặc thù dành cho vùng biên giới.
“Trường có 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, sinh sống trên địa bàn vùng sâu, vùng xa với điều kiện kinh tế - xã hội thấp, đặc biệt khó khăn. Chính vì vậy, công tác vận động học sinh quay trở lại lớp sau kỳ nghỉ Tết luôn đối mặt với không ít thách thức.
Mặc dù trước kỳ nghỉ Tết, nhà trường đã thông báo cụ thể thời gian học sinh trở lại lớp, song thực tế những năm trước cho thấy thầy cô giáo và chính quyền địa phương vẫn khó chủ động xác định chính xác thời điểm học sinh ra lớp, khi không ít phụ huynh tiếp tục xin cho con em nghỉ thêm với quan niệm Tết chỉ có một lần trong năm. Điều này khiến việc duy trì nề nếp học tập và ổn định sĩ số sau Tết gặp nhiều khó khăn.
Để khắc phục tình trạng này, sau kỳ nghỉ Tết, để bảo đảm học sinh quay trở lại lớp đúng kế hoạch, giáo viên thường phải có mặt tại trường sớm từ 1-2 ngày để trực tiếp đến các bản làng, gặp các già làng, trưởng bản, người có uy tín ở các điểm trường để nắm bắt thời gian học sinh ra lớp và nguyện vọng của địa phương. Từ đó, thành lập các tổ vận động học sinh quay trở lại trường.
Ngoài ra, nhà trường hiện có 9 điểm trường, bao gồm 1 điểm trường chính và 8 điểm trường lẻ. Việc quản lý các điểm trường lẻ cũng gặp không ít thách thức, chủ yếu do phần lớn các tuyến đường di chuyển đều là đường đất, gây ảnh hưởng đến công tác vận hành, sự thuận tiện trong việc di chuyển của giáo viên và học sinh.
Vì vậy, mỗi lần đi kiểm tra các điểm trường lẻ, đặc biệt là những điểm xa, lãnh đạo và các thầy cô giáo của Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Huổi Lếch phải mất cả ngày. Một số điểm trường lẻ cách điểm trường chính lên đến 38 km khiến việc di chuyển và theo dõi hoạt động của các điểm này trở nên rất vất vả và tốn kém thời gian”, thầy Huy cho hay.
Từ thực tiễn công tác, nhà trường hy vọng đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh trên địa bàn được hưởng thêm các chế độ, chính sách hỗ trợ tương đương với vùng biên giới, nhằm giúp giáo viên yên tâm công tác và cải thiện điều kiện học tập cho học sinh như hỗ trợ bữa ăn trưa hay các chính sách an sinh khác.
Ngoài ra, nhà trường kỳ vọng trong thời gian tới sẽ được bổ sung đủ giáo viên theo định mức biên chế, bởi hiện đơn vị vẫn còn thiếu giáo viên, đặc biệt ở các môn như Âm nhạc, Công nghệ. Tình trạng này khiến nhiều giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ cùng lúc, tạo áp lực không nhỏ trong công tác giảng dạy và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
