Thế giới đang đối diện với những biến động lớn về khí hậu và môi trường. Việt Nam – một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu cũng đang chịu áp lực lớn về ô nhiễm, suy thoái tài nguyên và biến đổi môi trường sống. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng lối sống đẹp – sống xanh không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn.

Thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay – những người đại diện cho trí tuệ, sáng tạo và hoài bão của đất nước chính là lực lượng quyết định tương lai kỷ nguyên phát triển xanh của dân tộc. Bởi vậy, giáo dục thế hệ trẻ hướng tới lối sống đẹp – sống xanh là nhiệm vụ cấp thiết, vừa nuôi dưỡng tâm hồn nhân văn, vừa hình thành thói quen sống bền vững và phát triển lâu dài.

Lối sống đẹp được hiểu là sống có đạo đức, trách nhiệm, yêu thương và sẻ chia; còn lối sống xanh là lối sống thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực lên tự nhiên. Hai phẩm chất này không tách biệt mà bổ trợ cho nhau, tạo thành hệ giá trị của một công dân xanh – mẫu người lý tưởng trong thời đại phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, nhiều hành động nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn đã và đang được lan tỏa trong cộng đồng trẻ như: sử dụng bình nước cá nhân thay thế chai nhựa, phân loại rác, đi xe đạp, trồng cây, tham gia dọn rác, hành xử văn minh nơi công cộng… Những hành động đó chứng minh rằng lối sống đẹp và sống xanh đều bắt đầu từ những điều giản dị nhưng có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Một số giải pháp giáo dục thế hệ trẻ hướng tới lối sống đẹp – sống xanh

Trước hết cần đổi mới giáo dục môi trường trong nhà trường. Nhà trường là nơi để hình thành tư duy và thói quen cho thế hệ trẻ. Do đó, cần đẩy mạnh tích hợp kiến thức bảo vệ môi trường xanh vào chương trình học.

Nhiều quốc gia tiên tiến như Nhật Bản, Phần Lan đã đưa “Giáo dục môi trường” vào chương trình từ tiểu học. Việt Nam cũng đang triển khai chương trình giáo dục STEM/ STEAM và giáo dục vì phát triển bền vững, nhưng cần được thực hiện sâu rộng hơn.

Học sinh cần không chỉ học lý thuyết mà còn cần được tham gia dự án giảm rác thải nhựa, làm mô hình năng lượng tái tạo, thực hành “vườn sinh thái học đường”, khảo sát chất lượng môi trường nơi mình sống... Những trải nghiệm thực tế này sẽ tạo dấu ấn sâu sắc và hình thành thói quen lâu dài cho các em.

Thứ hai, xây dựng “trường học xanh” với các mô hình như: phân loại rác tại trường, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, lắp đặt pin năng lượng mặt trời, tạo mảng xanh trong sân trường. Những mô hình này nên được nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Thứ ba cần chú trọng vai trò gương mẫu và định hướng của gia đình. Gia đình là “ngôi trường đầu tiên” của trẻ. Cha mẹ cần làm gương sử dụng tiết kiệm điện nước, tái sử dụng vật dụng, ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường. Khuyến khích trẻ tham gia chăm cây, giữ gìn nhà cửa sạch đẹp. Nuôi dưỡng lối sống đẹp thông qua lòng nhân ái, tôn trọng, chia sẻ, cư xử văn minh. Khi trẻ được quan sát và thực hành từ nhỏ, lối sống xanh sẽ trở thành bản năng tự nhiên chứ không phải áp lực.

Thứ ba, truyền thông và mạng xã hội – “đòn bẩy” mạnh mẽ cho lối sống xanh. Giới trẻ ngày nay dành trung bình 2–4 giờ mỗi ngày trên mạng xã hội. Vì vậy, truyền thông đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Các chiến dịch như “Thử thách dọn rác” (Clean Up Challenge) đã lan tỏa ra toàn thế giới, thu hút hàng triệu người tham gia, trong đó có đông đảo thanh niên Việt Nam. Nhiều KOL, influencer truyền cảm hứng sống xanh như: mang túi vải, dùng ống hút tre, chia sẻ mẹo tái chế… đã trở thành trào lưu trong giới trẻ. Nhà nước và các tổ chức xã hội cần tận dụng sức mạnh này để tạo phong trào sâu rộng, đưa lối sống xanh trở thành xu hướng tích cực.

Thứ tư, khơi dậy tinh thần tình nguyện vì môi trường. Thanh niên tham gia các hoạt động Đoàn – Hội là lực lượng nòng cốt trong phong trào sống đẹp – sống xanh. Chiến dịch “Mùa hè xanh”, “Ngày Chủ nhật xanh”, “Chiến dịch làm sạch biển” đã giúp thu gom hàng trăm tấn rác mỗi năm.

Các câu lạc bộ “Green Team”, “Eco Warrior” tại nhiều trường học lan tỏa rất mạnh mẽ tư duy bảo vệ môi trường. Hoạt động tình nguyện không chỉ rèn luyện tinh thần trách nhiệm mà còn giúp thanh niên trải nghiệm, hiểu sâu và trân trọng thiên nhiên hơn.

Thứ năm, cần khuyến khích sáng tạo và khởi nghiệp xanh trong thanh niên. Trong thời đại kinh tế số và tăng trưởng xanh, sáng tạo của giới trẻ là nguồn lực quan trọng. Việc thúc đẩy sáng tạo xanh giúp thế hệ trẻ không chỉ sống xanh mà còn tạo ra thu nhập, đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế bền vững.

Thứ sáu, xây dựng cộng đồng xanh – gốc rễ để lối sống này phát triển bền vững. Cộng đồng là nơi trẻ trưởng thành và duy trì thói quen lâu dài. Do đó, cần xây dựng các “khu dân cư xanh”, đường phố sạch – đẹp – không rác. Phát triển các điểm thu gom tái chế, mô hình “đổi rác lấy quà”. Tổ chức lớp học cộng đồng về tái chế, compost, tiết kiệm năng lượng. Lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào sinh hoạt của tổ dân phố, đoàn thể. Một môi trường cộng đồng văn minh sẽ tạo thành nếp sống xanh bền vững cho các thế hệ sau.

Ý nghĩa của việc giáo dục thế hệ trẻ lối sống đẹp – sống xanh

Giáo dục thế hệ trẻ lối sống đẹp – sống xanh không chỉ là việc làm cho hiện tại mà còn là hành động “gieo mầm” cho tương lai. Đối với cá nhân, lối sống này hình thành nhân cách tốt, biết yêu thương và trân trọng cuộc sống. Từ đó, giúp học sinh có thói quen sống lành mạnh, tiết kiệm, khoa học và phát triển kỹ năng, tri thức để trở thành một công dân có trách nhiệm.

Đối với cộng đồng, lối sống này góp phần giảm rác thải, giảm ô nhiễm, xây dựng môi trường sống trong lành. Từ đó, lan tỏa tinh thần sống tử tế, nhân văn, đoàn kết, hình thành văn hóa ứng xử văn minh – nền tảng của một xã hội tiến bộ.

Đặc biệt, lối sống đẹp - sống xanh còn góp phần thực hiện hóa cam kết của Việt Nam trong mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế xanh, tạo động lực để đất nước phát triển bền vững, hiện đại và văn minh.

Sống đẹp không chỉ vì mình – mà còn vì cộng đồng, sống xanh không chỉ cho hôm nay – mà cho cả mai sau. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: một hành động tử tế, một lần từ chối túi nilon, một bình nước cá nhân, một cái cây được trồng lên, một bãi rác được dọn sạch, một ý tưởng nhỏ để bảo vệ môi trường... Mỗi hành động nhỏ sẽ tạo nên một thay đổi lớn. Mỗi bạn trẻ hôm nay chính là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh phát triển xanh của dân tộc.

Xây dựng kỷ nguyên phát triển xanh không phải nhiệm vụ của riêng ai mà là trách nhiệm chung của tất cả chúng ta – đặc biệt là thế hệ trẻ. Bằng việc giáo dục lối sống đẹp – sống xanh một cách toàn diện, chúng ta đang tạo nền móng vững chắc cho tương lai của đất nước.

Một Việt Nam xanh – sạch – đẹp, một dân tộc phát triển bền vững, một thế hệ trẻ tràn đầy trách nhiệm và nhân ái – đó chính là giấc mơ chung mà chúng ta đang từng ngày vun đắp.

Hãy sống đẹp để lan tỏa yêu thương. Hãy sống xanh để gìn giữ Trái đất. Hãy hành động hôm nay để tương lai mãi xanh!