Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đăng tải dự thảo Thông tư quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học để lấy ý kiến rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định.
Dự thảo Thông tư được xây dựng để thay thế Thông tư số 15/2018/TT-BGDĐT ngày 27 tháng 7 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tổ chức hoạt động, sử dụng thư điện tử và trang thông tin điện tử của các cơ sở giáo dục đại học, các trường cao đẳng sư phạm; Thông tư số 30/2023/TT-BGDĐT ngày 29 tháng 12 năm 2023 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo trực tuyến đối với giáo dục đại học.
Dự thảo Thông tư này quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, bao gồm nguyên tắc, nội dung và điều kiện bảo đảm việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ có liên quan trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ phục vụ người học tại cơ sở giáo dục đại học.
Nguyên tắc và nội dung ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học
Theo dự thảo Thông tư, ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học là việc sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ liên quan để hỗ trợ, nâng cao hiệu quả các hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ trong cơ sở giáo dục đại học.
Dự thảo cũng giải thích rõ các thuật ngữ về hệ thống quản trị số, hệ thống quản lý học tập; học liệu số; trợ lý ảo; mô hình giáo dục đại học số và liên thông hệ thống.
Điều 4 dự thảo Thông tư quy định việc ứng dụng công nghệ trong cơ sở giáo dục đại học tuân thủ các nguyên tắc sau:
Thứ nhất, bảo đảm quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, gắn với kiểm soát, minh bạch và trách nhiệm giải trình, tuân thủ quy định của pháp luật.
Thứ hai, lấy người học làm trung tâm; ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng học tập, trải nghiệm và sự phát triển toàn diện của người học, bảo đảm tiếp cận bình đẳng và bao trùm.
Thứ ba, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học.
Thứ tư, gắn với việc phát triển, quản lý và khai thác dữ liệu hiệu quả, phục vụ quản trị, điều hành, phân tích, dự báo và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục đại học.
Thứ năm, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu; sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, tuân thủ các nguyên tắc đạo đức và bảo đảm liêm chính học thuật.
Cũng theo dự thảo, việc ứng dụng công nghệ phải được thực hiện toàn diện trong các hoạt động của cơ sở giáo dục đại học; trong đó, dự thảo Thông tư quy định cụ thể một số nhóm hoạt động chủ yếu sau:
Hoạt động đào tạo bao gồm tổ chức giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá và phát triển, khai thác học liệu; Hoạt động nghiên cứu khoa học bao gồm tổ chức, quản lý và triển khai nghiên cứu, công bố và chia sẻ kết quả nghiên cứu.
Cùng với đó là hoạt động quản trị cơ sở giáo dục đại học bao gồm quản lý, điều hành, bảo đảm chất lượng; thu thập, quản lý, tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản trị, điều hành, phân tích, dự báo và ra quyết định; Hoạt động cung cấp dịch vụ và hỗ trợ người học bao gồm dịch vụ đào tạo, hành chính, tư vấn, hướng nghiệp và các dịch vụ hỗ trợ khác.
Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo phải bảo đảm hỗ trợ, không thay thế vai trò của giảng viên
Điều 6 dự thảo Thông tư quy định về ứng dụng công nghệ trong hoạt động đào tạo nêu rõ, cơ sở giáo dục đại học chủ động ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động đào tạo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của quá trình đào tạo; bảo đảm quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, tuân thủ quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định phương thức đào tạo và hoạt động đào tạo được ứng dụng công nghệ. Đồng thời, nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ trong đào tạo phải bảo đảm chất lượng chuẩn đầu ra, tính xác thực, minh bạch và kiểm soát chất lượng học liệu, nội dung giảng dạy và hoạt động đào tạo; định kỳ đánh giá hiệu quả và công khai thông tin về hình thức, phương thức tổ chức đào tạo ứng dụng công nghệ.
Đặc biệt, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo phải bảo đảm hỗ trợ, không thay thế vai trò của giảng viên; minh bạch, có thể giải trình; không làm sai lệch kết quả học tập; tuân thủ liêm chính học thuật và có cơ chế kiểm soát, giám sát.
Ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá người học
Điều 7 dự thảo Thông tư đề xuất về việc ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá người học trong giáo dục đại học như sau:
Cơ sở giáo dục đại học chủ động ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong kiểm tra, đánh giá người học bảo đảm tính chính xác, khách quan, minh bạch và công bằng; phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo, bảo đảm quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, tuân thủ quy định của pháp luật.
Việc ứng dụng công nghệ được thực hiện phù hợp thông qua các phương thức gồm: Kiểm tra, đánh giá trực tiếp có hỗ trợ công nghệ; Kiểm tra, đánh giá trực tuyến; Kiểm tra, đánh giá kết hợp trực tiếp và trực tuyến; Đánh giá quá trình học tập trên hệ thống số dựa trên dữ liệu và phân tích học tập; Các phương thức khác có ứng dụng công nghệ phù hợp.
Các hoạt động được ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá người học gồm: Xây dựng, quản lý ngân hàng câu hỏi, đề thi; Tổ chức kiểm tra, đánh giá và chấm điểm; Giám sát quá trình kiểm tra, đánh giá; Phân tích kết quả học tập và đánh giá năng lực người học; Lưu trữ, quản lý và khai thác dữ liệu đánh giá.
Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá phải bảo đảm đảm tính toàn vẹn, khả năng truy vết và lưu trữ dữ liệu đánh giá theo quy định; công khai quy định, tiêu chí đánh giá và có cơ chế giải trình, phúc tra kết quả.
Bảo đảm liêm chính học thuật khi ứng dụng công nghệ
Dự thảo Thông tư quy định cơ sở giáo dục đại học chủ động ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong các hoạt động nghiên cứu khoa học, bao gồm quản lý và triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ; thu thập, xử lý, phân tích dữ liệu; mô phỏng, thử nghiệm và phát triển sản phẩm; công bố, chia sẻ và hợp tác nghiên cứu; quản lý, lưu trữ và khai thác dữ liệu, kết quả nghiên cứu.
Song song với đó, khi sử dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu khoa học phải bảo đảm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu; minh bạch, có thể kiểm chứng; không làm thay đổi bản chất khoa học của nghiên cứu; tuân thủ quy định về liêm chính học thuật và được kiểm soát, giám sát; đồng thời có cơ chế phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi gian lận, sai lệch dữ liệu hoặc lạm dụng công nghệ; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Điều 10 dự thảo Thông tư nhấn mạnh về bảo đảm liêm chính học thuật khi ứng dụng công nghệ. Theo đó, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; phản ánh đúng năng lực của người học, kết quả nghiên cứu; công nghệ và trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không làm thay đổi bản chất hoạt động học thuật; bảo đảm khả năng kiểm chứng, giải trình và không làm sai lệch kết quả.
Đồng thời, dự thảo Thông tư cũng nêu rõ các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số và quy định trách nhiệm của các bên liên quan.
Ngoài ra, dự thảo Thông tư cũng quy định cụ thể về việc ứng dụng công nghệ trong quản trị cơ sở giáo dục đại học, cung cấp dịch vụ và hỗ trợ người học, phát triển cơ sở dữ liệu giáo dục đại học.
Cùng với đó là điều kiện đảm bảo ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học bao gồm phát triển năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo; phát triển hạ tầng số; quản trị dữ liệu và an ninh mạng; thể chế cho ứng dụng công nghệ; bảo đảm nguồn lực triển khai ứng dụng công nghệ.
Thời gian lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư đến hết ngày 14/5.
Xem chi tiết dự thảo Thông tư Tại đây.
