Trong bối cảnh toàn ngành giáo dục nỗ lực nâng cao chất lượng đội ngũ, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc vẫn gặp không ít khó khăn trong việc bảo đảm đủ giáo viên do đặc thù địa hình phức tạp và điều kiện dạy học còn hạn chế. Tại tỉnh Sơn La, dù còn thách thức, ngành giáo dục địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định lực đội ngũ giáo viên.
Hướng tới năm học 2026-2027, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La khẳng định tiếp tục rà soát nhu cầu, sắp xếp lại giáo viên và đề xuất bổ sung biên chế, qua đó bảo đảm hoạt động dạy học ổn định, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn.
Hiện toàn tỉnh còn thiếu 3.678 biên chế giáo viên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Văn Chiến - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho biết, hiện toàn tỉnh còn thiếu 3.678 biên chế giáo viên theo định mức của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cụ thể, bậc mầm non thiếu 1.712 giáo viên, bậc tiểu học thiếu 1.842 giáo viên, bậc trung học cơ sở thiếu 969 giáo viên và bậc trung học phổ thông thiếu 155 giáo viên.
Hiện nay, tình trạng thiếu giáo viên tập trung chủ yếu ở bậc mầm non và giáo viên dạy các môn văn hóa ở bậc tiểu học. Đáng chú ý, phần lớn số giáo viên còn thiếu nằm ở các xã vùng khó khăn của tỉnh do việc tuyển dụng gặp nhiều trở ngại. Không chỉ riêng tỉnh Sơn La, nhiều địa phương trên cả nước đang thiếu giáo viên môn tiếng Anh và Tin học ở cấp tiểu học và trung học phổ thông.
So với năm học trước, tình trạng thiếu giáo viên trên địa bàn tỉnh cơ bản không có nhiều biến động do quy mô lớp học và số lượng học sinh không tăng đột biến. Tuy nhiên, dự kiến năm học 2026-2027, toàn ngành giáo dục Sơn La sẽ có khoảng 376.876 học sinh, tăng khoảng 5.961 học sinh so với năm học trước (370.915 học sinh).
“Với đặc thù là tỉnh miền núi, Sơn La có địa hình chia cắt nên giao thông đi lại vô cùng khó khăn. Bên cạnh đó, học sinh chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống phân tán theo tập quán canh tác nên việc dồn ghép các điểm trường về khu trung tâm gặp nhiều trở ngại. Do vậy, ngành giáo dục địa phương gặp không ít khó khăn trong việc bố trí, phân công giáo viên giảng dạy tại các điểm trường.
Ngoài ra, tại nhiều địa bàn khó khăn, số lượng điểm trường lẻ ở bậc mầm non và tiểu học còn nhiều. Do đó, ở một số nơi, mỗi giáo viên phải phụ trách từ 1 đến 2 điểm trường hoặc trực tiếp giảng dạy các lớp ghép. Hơn nữa, đối với các môn học như Tin học và tiếng Anh, do thiếu giáo viên, các trường vẫn phải bố trí dạy liên trường. Trong khi đó, khoảng cách di chuyển giữa các điểm trường trung bình từ 5-10 km, tạo thêm áp lực cho giáo viên.
Trong bối cảnh đó, khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La đã chủ động rà soát, sắp xếp và điều tiết đội ngũ giáo viên ở các cấp học nhằm đảm bảo thực hiện chương trình theo đúng quy định. Nhờ đó, đến thời điểm hiện nay, đội ngũ giáo viên cơ bản vẫn đáp ứng yêu cầu giảng dạy.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng thiếu giáo viên ở một số cấp học và môn học phần nào ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức dạy học tại các cơ sở giáo dục. Cụ thể, nhiều giáo viên phải dạy vượt định mức giờ quy định, dẫn đến thời gian nghỉ ngơi bị hạn chế. Đồng thời, giáo viên sẽ gặp khó khăn khi đầu tư thời gian cho chuyên môn, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực”, ông Chiến thông tin.
Thực tế này cũng được ghi nhận tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn. Theo thầy Bạc Cầm Phén - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Co Mạ (xã Co Mạ, tỉnh Sơn La), hiện nhà trường đang thiếu giáo viên ở 4 môn gồm tiếng Anh, Địa lý, Sinh học và Giáo dục Quốc phòng và An ninh. Trong đó, đối với môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh, nhà trường chưa có giáo viên nào đảm nhận. Với các môn còn lại, mỗi môn chỉ có 1 giáo viên phụ trách giảng dạy cho hơn 600 học sinh. Thực trạng này kéo dài khiến khối lượng công việc của giáo viên tăng cao, đồng thời ảnh hưởng đến việc sắp xếp thời khóa biểu và chất lượng dạy học của nhà trường.
Do vậy, để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, nhà trường đang triển khai nhiều giải pháp khác nhau. Trong đó, nhà trường đã ký hợp đồng với 2 giáo viên và được ngành giáo dục tỉnh điều động thêm 1 giáo viên theo diện biệt phái. Nhờ các giải pháp này, hoạt động dạy học của nhà trường vẫn cơ bản được duy trì.
Thầy Phén cho biết, trong thời gian tới, đặc biệt là năm học 2026-2027, nhà trường sẽ tiếp tục rà soát tình hình thiếu giáo viên và báo cáo cấp trên để được điều phối, bổ sung. Trong trường hợp chưa được phân bổ đủ giáo viên, nhà trường sẽ chủ động tìm nguồn và ký hợp đồng với giáo viên nhằm đảm bảo việc dạy học không bị gián đoạn.
“Bên cạnh đó, tôi cho rằng việc tuyển dụng và giữ chân giáo viên tại địa bàn tỉnh vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ điều kiện giao thông đi lại chưa thuận tiện, cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt, đặc biệt là nhà công vụ còn thiếu.
Do đó, các cơ quan có thẩm quyền cần xem xét ban hành thêm các chính sách hỗ trợ dài hạn, ổn định trong khoảng 5-10 năm để giáo viên yên tâm công tác. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần có cơ chế ưu tiên, linh hoạt trong tuyển dụng đối với những địa bàn đặc thù, vùng sâu, vùng xa nhằm kịp thời bổ sung đội ngũ giáo viên còn thiếu.
Bên cạnh chính sách về thu hút, theo tôi cần quan tâm hơn đến chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp cho giáo viên. Khi các yếu tố này được đảm bảo, việc giữ chân giáo viên sẽ bền vững hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương”, thầy Phén bày tỏ.
Đồng quan điểm trên, thầy Nguyễn Duy Dũng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở, Trung học phổ thông Quỳnh Nhai (xã Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La) cho biết, hiện nay nhà trường đang gặp khó khăn về đội ngũ giáo viên ở một số bộ môn, đặc biệt là các môn như Giáo dục thể chất, Vật lý và Hóa học. Trong đó, có những môn học chỉ có 1 giáo viên phụ trách giảng dạy cho toàn bộ học sinh nhà trường. Với quy mô hơn 600 học sinh, việc một giáo viên đảm nhiệm toàn bộ số tiết của cả trường khiến khối lượng công việc rất lớn, dễ dẫn đến quá tải, đồng thời ảnh hưởng đến việc sắp xếp thời khóa biểu và chất lượng giảng dạy.
Để giảm áp lực cho giáo viên, nhà trường đã chủ động triển khai giải pháp mời giáo viên từ các trường lân cận về thỉnh giảng. Giải pháp này góp phần chia sẻ số tiết dạy, giúp các môn học vẫn được triển khai đầy đủ theo chương trình. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời, phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ các đơn vị khác nên chưa đảm bảo tính ổn định lâu dài.
“Tình trạng thiếu giáo viên tại nhà trường đã kéo dài trong nhiều năm. Mặc dù nhà trường được giao cơ bản đủ số lượng biên chế, nhưng trên thực tế vẫn thiếu giáo viên trực tiếp đứng lớp ở một số môn học do nguồn tuyển ở một số môn còn hạn chế. Để đảm bảo hoạt động dạy học, cán bộ quản lý như phó hiệu trưởng cũng tham gia giảng dạy, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.
Do đó, trong năm học 2026-2027, nhà trường sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu, báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo từ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La để có phương án bổ sung giáo viên phù hợp. Trước mắt, theo tôi phương án khả thi nhất là tiếp tục mời giáo viên thỉnh giảng nhằm đảm bảo việc dạy học không bị gián đoạn”, thầy Dũng nêu quan điểm.
Dự kiến tuyển dụng 794 biên chế giáo viên cho năm học 2026-2027
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho biết, Sở đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm khắc phục tình trạng thiếu giáo viên. Cụ thể, Sở thực hiện biệt phái, điều động giáo viên hỗ trợ, phân công dạy liên trường từ những cơ sở còn đủ nhân lực sang các đơn vị đang thiếu, đồng thời ký hợp đồng thỉnh giảng khi cần thiết.
Bên cạnh đó, Sở tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong dạy học như tổ chức lớp học trực tuyến, lớp học ảo, qua đó góp phần giảm áp lực thiếu giáo viên ở một số môn học và địa bàn.
“Để chuẩn bị cho năm học 2026-2027, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục rà soát, tổng hợp và đề xuất nhu cầu tuyển dụng trong phạm vi chỉ tiêu biên chế đã được giao. Theo đó, ngành dự kiến tuyển dụng 794 biên chế giáo viên, đồng thời đề xuất Sở Nội vụ báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh cho phép hợp đồng 794 giáo viên trong thời gian chờ tuyển dụng.
Song song với đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh chủ động phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh đề xuất Bộ Nội vụ bổ sung 1.350 biên chế giáo viên trong năm 2026. Sau khi được giao bổ sung, ngành sẽ tiếp tục triển khai tuyển dụng nhằm kịp thời đáp ứng nhu cầu giáo viên cho các cơ sở giáo dục còn thiếu.
Tuy nhiên, nguồn ứng viên tham gia dự tuyển tại các vùng khó khăn vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu do điều kiện kinh tế, giao thông đi lại còn nhiều trở ngại, trong khi thu nhập và chế độ đãi ngộ chưa thực sự tương xứng”, ông Chiến thông tin.
Ông Chiến cho biết thêm, hiện nay, tỷ lệ giáo viên nghỉ việc trên địa bàn tỉnh ở mức thấp. Phần lớn trường hợp nghỉ là do giáo viên ở vùng thuận lợi xin chuyển công tác để phù hợp với điều kiện gia đình. Theo đó, trong năm học 2025-2026, toàn tỉnh có khoảng 45 giáo viên chuyển công tác và 35 giáo viên xin nghỉ việc.
Từ thực tế này, ông Chiến cho rằng cần có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao điều kiện làm việc và giữ chân đội ngũ giáo viên.
Thứ nhất, các cơ quan quản lý giáo dục cần chú trọng cải thiện điều kiện sinh hoạt cho giáo viên, bao gồm việc bố trí nhà ở, nâng cấp cơ sở vật chất trường học và hỗ trợ tổ chức học bán trú cho học sinh, qua đó góp phần giảm bớt áp lực cho giáo viên.
Thứ hai, các cơ quan quản lý cũng cần xây dựng chính sách giữ chân đội ngũ giáo viên lâu năm, bên cạnh việc thu hút giáo viên mới, nhằm tạo động lực để giáo viên yên tâm công tác và gắn bó lâu dài với nghề.
