Nâng cao hiệu quả phát triển công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp - HVDC

Nhằm tăng cường trao đổi học thuật và cập nhật những xu hướng công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực năng lượng, sáng ngày 15/5/2026, Trường Đại học Điện lực đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp – HVDC”.

Hội thảo do Trường Đại học Điện lực chủ trì, phối hợp cùng Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Quốc Tuấn (Giáo sư Đại học INSTN, Đại học Paris Saclay, Cộng hòa Pháp; Giám đốc nghiên cứu & Fellow scientist tại CEA, đồng thời là Giáo sư danh dự của nhà trường) và các đơn vị tổ chức.

Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý trao đổi về xu hướng phát triển, thách thức và giải pháp ứng dụng công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) tại Việt Nam và trên thế giới. Đồng thời, đây cũng là dịp chia sẻ các kết quả nghiên cứu mới, kinh nghiệm vận hành hệ thống điện và thúc đẩy hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu.

Thông qua hội thảo, giảng viên và người học của nhà trường sẽ có điều kiện tiếp cận với các công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học chuyên sâu.

Đây cũng là một trong những hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Đại học Điện lực (1966-2026) và 128 năm truyền thông đào tạo kỹ thuật (1898-2026). Góp phần khăng định vị thế và uy tín của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực năng lượng.

Tham dự hội thảo có sự hiện diện của Tiến sĩ Hoàng Ngọc Nhân - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ; Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Quốc Tuấn (Giáo sư Đại học INSTN, Đại học Paris Saclay, Cộng hòa Pháp; Giám đốc nghiên cứu & Fellow scientist tại CEA, đồng thời là Giáo sư danh dự của Nhà trường).

Hội thảo cũng có sự tham dự của đại diện các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức uy tín trong lĩnh vực năng lượng như: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia (NPT), Viện Năng lượng, Tổng Công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI), Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng Công ty Điện lực miền Nam, các Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 1, 2, 3, 4 (PECC1, PECC2, PECC3, PECC4) cùng đại diện các trường đại học như Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.

Về phía Trường Đại học Điện lực có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng nhà trường; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lê Cường - Phó Hiệu trưởng nhà trường cùng giảng viên, sinh viên nhà trường.

Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho biết: “Ngành điện Việt Nam đã phát triển dựa trên những công trình nguồn và lưới mang tính nền tảng. Đường dây 500 kV Bắc - Nam là một dấu mốc lịch sử, tạo nên trục liên kết hệ thống điện quốc gia và góp phần giải quyết bài toán thiếu điện theo vùng. Thành tựu đó cho thấy một chân lý rất rõ, ở mỗi giai đoạn phát triển, hạ tầng truyền tải luôn là điều kiện tiên quyết để giải phóng năng lực nguồn điện và bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội.

Ngày nay, hệ thống điện Việt Nam bước vào một giai đoạn phức tạp hơn nhiều. Nhu cầu điện tiếp tục tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số và điện khí hóa nền kinh tế. Cơ cấu nguồn điện chuyển dịch mạnh, với tỷ trọng ngày càng lớn của điện mặt trời, điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi, thủy điện tích năng, hệ thống lưu trữ năng lượng và các nguồn điện phát thải thấp. Các trung tâm phụ tải lớn, các vùng có tiềm năng năng lượng tái tạo và các khu vực cần bảo đảm an ninh cung cấp điện không phải lúc nào cũng trùng khớp về không gian.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là chỉ xây thêm bao nhiêu MW nguồn điện. Câu hỏi lớn hơn là: chúng ta truyền tải, điều khiển, cân bằng và khai thác các nguồn điện đó như thế nào để hệ thống vận hành an toàn, kinh tế và bền vững? Nếu lưới điện không đi trước một bước, nguồn điện sạch có thể bị giới hạn công suất; nếu năng lực truyền tải không đủ linh hoạt, an ninh cung cấp điện có thể chịu áp lực; nếu công nghệ điều khiển dòng công suất không theo kịp, chi phí vận hành toàn hệ thống sẽ tăng lên.

Vì vậy, tư duy phát triển lưới điện trong thời kỳ mới cần được nâng từ tư duy “đáp ứng nhu cầu truyền tải” lên tư duy “kiến tạo không gian phát triển nguồn điện, thị trường điện và chuyển dịch năng lượng”. Chính trong tư duy đó, HVDC cần được xem xét như một thành phần quan trọng của lưới điện tương lai”.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Châu, có thể khái quát vai trò tương lai của HVDC đối với Việt Nam trên năm phương diện.

Thứ nhất, HVDC có thể trở thành giải pháp truyền tải công suất lớn trên khoảng cách dài. Với một quốc gia có chiều dài địa lý lớn như Việt Nam, nhu cầu trao đổi công suất giữa các vùng miền sẽ ngày càng quan trọng. Những trung tâm nguồn điện lớn trong tương lai có thể nằm xa các trung tâm phụ tải; do đó, các tuyến truyền tải có khả năng mang công suất lớn, tổn thất hợp lý và kiểm soát dòng công suất tốt sẽ có ý nghĩa quyết định.

Thứ hai, HVDC là công nghệ then chốt để tích hợp năng lượng tái tạo quy mô lớn, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Các dự án điện gió ngoài khơi, nếu phát triển ở quy mô hàng GW, sẽ đặt ra yêu cầu truyền tải bằng cáp biển, cáp ngầm và các trạm chuyển đổi hiện đại. Trong nhiều trường hợp, HVDC, nhất là công nghệ VSC-HVDC, phù hợp hơn để kết nối nguồn xa bờ, hỗ trợ điện áp, giảm tác động của dao động công suất và đưa điện năng vào lưới đất liền một cách ổn định hơn.

Thứ ba, HVDC giúp nâng cao khả năng điều khiển và ổn định hệ thống. Trong lưới xoay chiều, dòng công suất phụ thuộc mạnh vào trở kháng đường dây, góc pha và trạng thái vận hành của hệ thống. HVDC cho phép điều khiển công suất theo đặt trị, phản ứng nhanh với biến động, góp phần giảm quá tải cục bộ, hỗ trợ khôi phục hệ thống và hạn chế lan truyền sự cố trong một số kịch bản vận hành.

Thứ tư, HVDC mở ra khả năng liên kết lưới điện khu vực và phát triển thị trường điện ở quy mô rộng hơn. Trong tương lai, Việt Nam có thể tăng cường trao đổi điện năng với các nước trong tiểu vùng Mê Kông, ASEAN và các thị trường lân cận. HVDC có lợi thế khi kết nối các hệ thống không đồng bộ hoặc cần kiểm soát chặt công suất trao đổi, qua đó hỗ trợ an ninh năng lượng và tối ưu chi phí vận hành toàn khu vực.

Thứ năm, HVDC góp phần sử dụng hiệu quả hành lang tuyến và giảm áp lực về mặt bằng. Trong bối cảnh quỹ đất, hành lang an toàn lưới điện và yêu cầu môi trường ngày càng khắt khe, khả năng truyền tải công suất lớn trên một hành lang phù hợp sẽ là lợi thế đáng kể. Với các tuyến cáp ngầm, cáp biển, hoặc các hành lang truyền tải đặc biệt, HVDC có thể là phương án cần được phân tích nghiêm túc ngay từ giai đoạn quy hoạch.

Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực mong rằng, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tại hội thảo hôm nay sẽ có những trao đổi thẳng thắn, thực chất và có giá trị, từ đó góp phần định hình hướng đi cho công nghệ HVDC trong hệ thống điện Việt Nam.

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia và trường đại học cũng trình bày nhiều nội dung liên quan đến dự án HVDC tại Việt Nam, HVDC cho trang trại điện gió ngoài khơi, tiêu chuẩn HVDC, mô phỏng thời gian thực, chiến lược điều khiển cho ứng dụng điện tử công suất và đào tạo nguồn nhân lực.

Tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Quốc Tuấn - Đại học Paris Saclay, Giám đốc nghiên cứu CEA (Pháp), Giáo sư danh dự Trường Đại học Điện lực đã có chia sẻ về vai trò của HVDC trong hệ thống điện hiện đại và năng lượng tái tạo. Theo Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Quốc Tuấn, công nghệ truyền tải điện một chiều đang trở thành một lĩnh vực phát triển bùng nổ trên thế giới. Sự phát triển thúc đẩy từ tiến bộ trong công nghệ điện tử, nhu cầu tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, đổi mới hệ thống lưới điện…

Tại Việt Nam, 1 đường dây HVDC có thể truyền tải tương đương 3 đường dây AC 500kV, tiết kiệm diện tích sử dụng đất, giảm tác động môi trường, tăng ổn định hệ thống, tích hợp được các nguồn năng lượng tái tạo…

Đây là lợi thế đáng chú ý trong bối cảnh phát triển xanh ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc của hạ tầng năng lượng. Việc giảm diện tích chiếm dụng đất, giảm áp lực lên hành lang truyền tải và hạn chế tác động tới cảnh quan giúp HVDC trở thành giải pháp phù hợp hơn với định hướng phát triển bền vững, đặc biệt khi Việt Nam thúc đẩy điện gió ngoài khơi và các nguồn năng lượng tái tạo quy mô lớn.

Không chỉ mang ý nghĩa về truyền tải điện, HVDC còn được đánh giá là công nghệ giúp hệ thống điện vận hành linh hoạt và thông minh hơn. Khả năng điều khiển dòng công suất chính xác, phản ứng nhanh với biến động phụ tải và hỗ trợ ổn định điện áp giúp công nghệ này phù hợp với xu thế phát triển lưới điện hiện đại, nơi nguồn điện tái tạo biến thiên ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.

Song, công nghệ HVDC đòi hỏi đầu tư lớn, tiêu chuẩn kỹ thuật cao, nguồn nhân lực chất lượng cao… Do vậy, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Trần Quốc Tuấn kỳ vọng sự tham gia vào đào tạo nhân lực của ngành điện, các cơ sở đào tạo như Trường Đại học Điện lực, Đại học Bách khoa Hà Nội…

Tiếp đó, tại hội thảo, Báo cáo của Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia về các dự án HVDC tại Việt Nam đã cho thấy những định hướng quan trọng trong quy hoạch và phát triển hệ thống truyền tải điện quốc gia. Bên cạnh đó, các tham luận từ các đơn vị tư vấn PECC2, PECC3 và PECC4 đã phân tích chuyên sâu về công nghệ HVDC, ổn định hệ thống điện, ứng dụng HVDC cho điện gió ngoài khơi cũng như các vấn đề dao động dưới đồng bộ trong hệ thống điện có kết nối HVDC.

Đại diện Công Ty Cổ Phần Tư Vấn Xây dựng Điện 3 đã có phần chia sẻ về Điện gió Thăng Long và nghiên cứu giải pháp HVDC. Dự án Thăng Long Wind có quy mô 3.400 MW, đây là dự án điện gió ngoài khơi lớn nhất Việt Nam.

Về vị trí, dự án được đặt tại khu vực ngoài khơi Mũi Kê Gà, Bình Thuận, cách bờ khoảng 50 km. Về đầu tư, dự án được chia thành 6 phân kỳ, gồm 5 giai đoạn công suất 600 MW và 1 giai đoạn công suất 400 MW. Dự án sử dụng tuabin Mitsubishi Vestas với công suất từ 9,5 MW đến 12 MW.

Đại diện Công Ty Cổ Phần Tư Vấn Xây dựng Điện 3 cũng trình bày giới thiệu về cấu Trúc Hệ Thống HVDC điện gió ngoài khơi; HVDC và công nghệ VSC - MMC; Khối Nguồn phát và Thu gom (WindSource & MBA_NangKhoi); Sơ đồ cấu trúc hệ thống; Khối Nguồn phát và Thu gom; Trạm biến áp Converter và Phase Reactor; Bộ biến đổi VSC_MMC_Converter…

Ngoài ra, các báo cáo của Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Đại học Điện lực cũng đã chia sẻ nhiều nghiên cứu chuyên sâu liên quan đến mô phỏng thời gian thực cho HVDC, chiến lược điều khiển điện tử công suất, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cho công nghệ HVDC.

Phát biểu bế mạc hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lê Cường - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực đánh giá cao các tham luận giá trị được trình bày tại hội thảo.

"Thông qua các nội dung trao đổi và thảo luận tại hội thảo, chúng ta có thể thấy rõ rằng công nghệ HVDC không chỉ là xu hướng tất yếu của hệ thống điện hiện đại mà còn là giải pháp quan trọng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển năng lượng bền vững, nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo quy mô lớn và tăng cường độ ổn định, an toàn của hệ thống điện quốc gia", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lê Cường chia sẻ.

​