Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi được thành lập ngày 28/12/1984 theo Quyết định số 327-QĐ/UB của Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Hưng (cũ), trên cơ sở kế thừa mô hình lớp Toán đặc biệt thành lập từ năm 1964. Trường có tiền thân là Trường phổ thông Năng khiếu tỉnh Hải Hưng (1984), sau đó lần lượt được đổi tên thành Trường Năng khiếu Hải Dương (1997), Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trãi (8/1997) và mang tên Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi từ tháng 6/2010 đến nay.
Trường có địa chỉ ở đường Nguyễn Văn Linh, phường Lê Thanh Nghị, thành phố Hải Phòng. Hiện thầy Lê Văn Lục là Bí thư Đảng ủy, hiệu trưởng nhà trường.
Thời gian qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam nhận được băn khoăn của bạn đọc xung quanh việc thực hiện quy định công khai theo Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT của Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi. Để có thông tin khách quan, chính xác đến bạn đọc, phóng viên đã tiến hành khảo sát, tìm hiểu và gửi câu hỏi đến nhà trường.
Bình quân thu nhập của giáo viên là 19 triệu đồng/tháng
Điểm b, khoản 1, Điều 5, Thông tư 09/2024/TT-BGDĐT quy định về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân yêu cầu cơ sở giáo dục cần công khai chi tiết các khoản chi phân theo: Chi tiền lương và thu nhập (lương, phụ cấp, lương tăng thêm và các khoản chi khác có tính chất như lương cho giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý, nhân viên,...); chi cơ sở vật chất và dịch vụ (chi mua sắm, duy tu sửa chữa, bảo dưỡng và vận hành cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuê mướn các dịch vụ phục vụ trực tiếp cho hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu, phát triển đội ngũ,...); chi hỗ trợ người học (học bổng, trợ cấp, hỗ trợ sinh hoạt, hoạt động phong trào, thi đua, khen thưởng,...); chi khác.
Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên năm 2026 của trường chỉ liệt kê chung chung các đầu mục, không có con số cụ thể của từng khoản này. Đáng chú ý, số dư các quỹ đến thời điểm ngày 31/12/2025 tại ngân hàng và kho bạc đều bằng 0.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Lê Văn Lục - Bí thư Đảng ủy, hiệu trưởng nhà trường khẳng định: Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi xác định công khai, minh bạch tài chính là trách nhiệm của nhà trường, đồng thời cũng là một yêu cầu rất quan trọng trong quản trị một cơ sở giáo dục công lập.
Trong Báo cáo thường niên năm 2026, nhà trường đã công khai tổng nguồn kinh phí và các nhóm nội dung chi. Năm 2025, tổng kinh phí thực hiện của trường là 62.870.498.370 đồng, trong đó ngân sách nhà nước là 61.742.713.370 đồng, học phí là 702.075.000 đồng, quỹ xe đạp là 119.710.000 đồng và quỹ vệ sinh là 306.000.000 đồng.
Đối với phần chi, nhà trường thực hiện theo dự toán được cấp có thẩm quyền giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và các quy định hiện hành. Nếu phân theo từng nhóm, số liệu cụ thể là:
Tiền lương, phụ cấp, các khoản đóng góp và các khoản có tính chất tiền lương: 31.522.539.361 đồng, chiếm 51%;
Cơ sở vật chất, thiết bị, sửa chữa, bảo dưỡng, công tác phí và dịch vụ: 3.761.750.285 đồng, chiếm 6%;
Hỗ trợ học sinh, học bổng, sinh hoạt phí: 12.751.105.426 đồng, chiếm 20%;
Giảng dạy, bồi dưỡng học sinh giỏi, mời chuyên gia, thuê xe đưa đón học sinh, tổ chức các kỳ thi: 8.787.003.420 đồng, chiếm 14%;
Chi khen thưởng theo Nghị quyết 22/2023/NQ-HĐND Quy định chế độ chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi, tỉnh Hải Dương (cũ) và chuyên gia tham gia giảng dạy đội tuyển học sinh giỏi quốc gia, khu vực và quốc tế: 5.163.000.000 đồng, chiếm 8%;
Chi phúc lợi: 600.000.000 đồng, chiếm 0.9%;
Các khoản chi khác: 285.099.878 đồng, chiếm 0.1%.
Khoản chi chiếm tỷ trọng cao nhất là tiền lương, phụ cấp, các khoản đóng góp và các khoản có tính chất tiền lương: 51%.
Thầy Lục nhấn mạnh, điều này cũng phản ánh đúng đặc điểm của một trường công lập: nguồn lực lớn nhất trước hết phải dành cho con người và bảo đảm hoạt động giáo dục được vận hành bình thường. Còn với một trường chuyên, bên cạnh các khoản chi thường xuyên, nhà trường phải có thêm nguồn lực cho những nhiệm vụ đặc thù như chế độ chính sách đối với giáo viên và học sinh chuyên, bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, tiền thưởng học sinh giỏi quốc gia, mời chuyên gia, thực hành thí nghiệm, nghiên cứu khoa học và tham gia các kỳ thi trong nước, quốc tế.
Về số dư các nguồn kinh phí bằng 0 tại thời điểm 31/12/2025, đây là số liệu đã được công khai trong báo cáo. Các nguồn ngân sách, học phí, quỹ xe đạp và quỹ vệ sinh đều có số dư 0 đồng (thời điểm kết thúc chi năm tài chính 2025 là 31/01/2026, tuy nhiên mọi khoản chi phát sinh trong tháng 1/2026 đều quyết toán trong năm 2025).
Số dư bằng 0 tại thời điểm cuối năm không có nghĩa là trường không có nguồn kinh phí hoặc không phát sinh thu, chi, mà có nghĩa là các nguồn kinh phí được giao, được thu đã được thực hiện theo dự toán và đúng mục đích trong năm.
Về thu nhập của giáo viên, hiệu trưởng nhà trường thông tin: Hiện nay mức thu nhập bình quân là 19.000.000 đồng/người/tháng, cao nhất 32.000.000 đồng, thấp nhất 7.000.000 đồng.
"Tôi cho rằng, nếu chỉ nhìn vào mức thu nhập hiện tại thì chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ cống hiến của giáo viên trường chuyên. Giáo viên ngoài giờ dạy chính khóa còn phải dành rất nhiều thời gian cho việc phát hiện học sinh năng khiếu, xây dựng đội tuyển, bồi dưỡng học sinh giỏi, nghiên cứu chuyên môn, hướng dẫn nghiên cứu khoa học và tham gia các hoạt động học thuật.
Vì vậy, tôi cho rằng chính sách đối với giáo viên trường chuyên cần được nhìn ở góc độ đầu tư cho nhân lực chất lượng cao. Nhà trường rất mong trong thời gian tới có cơ chế phù hợp hơn về tiền lương, phụ cấp và chế độ làm việc để có thể thu hút, giữ chân những giáo viên thực sự giỏi", Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi nói thêm.
Nguồn ngân sách được đầu tư như thế nào cho học sinh chuyên?
Theo báo cáo thường niên năm 2026, các khoản thu của trường bao gồm: ngân sách nhà nước, học phí, thu quỹ vệ sinh và quỹ xe đạp. Tổng kinh phí năm 2025 là: 62.870.498.370 đồng, trong đó, nguồn ngân sách là 61.742.713.370 đồng (chiếm 98,2% trong cơ cấu nguồn thu của trường).
Phóng viên cũng đặt câu hỏi, với mức đầu tư ngân sách lớn như vậy, nhà trường đã đầu tư những hạng mục nào để phục vụ đào tạo học sinh chuyên? Kinh phí đầu tư được ưu tiên cho những lĩnh vực nào: cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, thiết bị dạy học, công nghệ, thư viện, ký túc xá hay bồi dưỡng đội ngũ? Bình quân mỗi năm nhà trường chi bao nhiêu cho hoạt động chuyên môn và đào tạo học sinh chuyên?
Về vấn đề này, thầy Lục cho hay: "Cần phân biệt rõ giữa “tổng ngân sách của một đơn vị giáo dục công lập” và “kinh phí đầu tư trực tiếp cho học sinh chuyên”.
61,7 tỷ đồng là tổng nguồn ngân sách thực hiện các nhiệm vụ của nhà trường, trong đó có tiền lương, các khoản đóng góp, hoạt động thường xuyên, chuyên môn, cơ sở vật chất, chế độ chính sách theo Nghị quyết 46/2025/NQ-HĐND quy định cơ chế, chính sách trong đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi; tuyển chọn, sử dụng, đãi ngộ đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên trong lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia, khu vực, quốc tế thành phố Hải Phòng (trước đây là Nghị quyết 22/2023/NQ-HĐND) và các nhiệm vụ giáo dục khác. Không nên hiểu toàn bộ số tiền này là khoản tiền Nhà nước đầu tư riêng cho học sinh chuyên.
Nhưng rõ ràng, với một trường chuyên, việc sử dụng nguồn lực phải hướng mạnh vào nhiệm vụ cốt lõi là phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo học sinh năng khiếu.
Những năm qua, nhà trường tập trung đầu tư vào một số nhóm ưu tiên: Chế độ, chính sách cho giáo viên và học sinh trường chuyên theo Nghị quyết 46, phòng học bộ môn, phòng thực hành, thiết bị thí nghiệm, thư viện, công nghệ thông tin, nhà đa năng, cơ sở vật chất phục vụ các đội tuyển học sinh giỏi và ký túc xá cho học sinh ở xa.
Riêng năm học 2025-2026, nhà trường đã bổ sung thiết bị cho các phòng bộ môn, phòng thực hành, thư viện; sửa chữa nhà đa năng; thay cửa một số khu nhà; mua sắm thiết bị dạy học và hóa chất phục vụ kỳ thi học sinh giỏi quốc gia; đồng thời cải tạo cảnh quan nhà trường.
Nhà trường cũng dành nguồn lực cho con người, bởi đây mới là khoản đầu tư quan trọng nhất của trường chuyên.
"Chi cho một thiết bị hiện đại chỉ có ý nghĩa khi có giáo viên đủ năng lực khai thác thiết bị đó. Vì vậy, chúng tôi quan tâm đến đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ, mời chuyên gia, giao lưu chuyên môn và tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận các chương trình, phương pháp mới.
Kinh phí bình quân dành cho hoạt động chuyên môn và đào tạo học sinh chuyên hiện nay là 21.538.108.846 đồng/năm, trong đó trực tiếp cho bồi dưỡng học sinh giỏi là 11.000.000.000 đồng.
Năm học 2025-2026, trường có 1.150 học sinh, 36 lớp; đội ngũ gồm 105 giáo viên và hệ thống phòng học bộ môn, phòng thực hành, ký túc xá cùng nhiều hoạt động bồi dưỡng chuyên sâu. Do đó, một số khoản chi bình quân trên học sinh chắc chắn có sự khác biệt so với trường không chuyên. Nhưng tôi cho rằng không nên chỉ lấy phép chia ngân sách cho số học sinh rồi kết luận trường chuyên “tốn kém” hơn hay “hiệu quả” hơn.
Một phòng thí nghiệm tốt, một giáo viên giỏi, một chuyên gia được mời về trường hay một chương trình nghiên cứu khoa học có thể tạo ra giá trị rất lớn nhưng không thể đo ngay bằng một con số chi phí/học sinh. Điều quan trọng là phải xem nguồn lực đó tạo ra kết quả gì.
Vì vậy, nhà trường đang từng bước đánh giá hiệu quả đầu tư theo nhiều tiêu chí: kết quả học tập, năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ, STEM, công nghệ, khả năng hội nhập và quá trình phát triển của học sinh sau khi tốt nghiệp", thầy Lê Văn Lục nhấn mạnh.
Nhà trường làm gì để đạt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo nhân tài?
Theo Báo cáo thường niên năm 2026, một trong những mục tiêu của trường là “Trở thành Trung tâm đào tạo nhân tài hàng đầu cả nước, ngang tầm các trường chuyên uy tín trong khu vực Đông Nam Á.
Trở thành đơn vị dẫn đầu trong đào tạo giáo viên chuyên và chia sẻ kinh nghiệm giáo dục với các trường trong tỉnh”.
Để đạt được mục tiêu này, hiệu trưởng nhà trường khẳng định, nhà trường xác định đây là một mục tiêu dài hạn và không thể đạt được chỉ bằng việc tăng số lượng giải học sinh giỏi. Muốn trở thành một trung tâm đào tạo nhân tài thực sự thì phải thay đổi cả hệ sinh thái giáo dục của nhà trường.
Trường chuyên mạnh hay yếu trước hết phụ thuộc vào chất lượng giáo viên. Nhà trường phải xây dựng được đội ngũ giáo viên vừa giỏi chuyên môn, vừa có năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế.
Thứ hai là môi trường học thuật. Học sinh trường chuyên phải được tiếp xúc với những vấn đề vượt ra ngoài sách giáo khoa, được nghiên cứu, tranh luận, thực hành và giải quyết những bài toán thực tế.
Thứ ba là kết nối. Nhà trường sẽ tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia, các trường chuyên trong nước và các cơ sở giáo dục quốc tế.
Thứ tư là AI và chuyển đổi số. Nhà trường không muốn học sinh chỉ biết sử dụng AI như một công cụ tìm kiếm. Mục tiêu là giúp các em biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo nhưng đồng thời phải hiểu trách nhiệm, đạo đức và giới hạn của công nghệ.
Và cuối cùng là hội nhập quốc tế. Học sinh giỏi hôm nay không chỉ cần giải được một bài toán khó mà phải có khả năng giao tiếp, hợp tác và cạnh tranh trong môi trường quốc tế.
Thầy Lê Văn Lục cũng chia sẻ, thành tích học sinh giỏi của trường là một kết quả đáng trân trọng, nhưng đằng sau mỗi giải thưởng là cả một quá trình đầu tư lâu dài và sự nỗ lực của thầy và trò.
Riêng năm học 2025-2026, ngoài 98 giải học sinh giỏi quốc gia, trường còn đạt nhiều kết quả nổi bật ở các sân chơi học thuật khác. Có học sinh đạt Huy chương Vàng Olympic Hóa học châu Á tại Indonesia; một đề tài đạt giải Ba quốc gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật; học sinh đạt nhiều giải Olympic của các trường đại học và các kỳ thi khu vực. Điều đáng mừng là thành tích không chỉ tập trung ở một vài môn. Nhiều môn chuyên có kết quả tốt, cho thấy chất lượng đào tạo đang được duy trì tương đối đồng đều.
Tuy nhiên, hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh không muốn xây dựng trường chuyên chỉ để “sản xuất” giải thưởng. Một học sinh sau khi tốt nghiệp phải có năng lực tự học, nghiên cứu, ngoại ngữ, công nghệ, kỹ năng hợp tác và đặc biệt là có trách nhiệm với cộng đồng.
Vì vậy, trong thời gian tới, nhà trường sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc theo dõi học sinh sau tốt nghiệp. Nhà trường muốn biết các em học gì, làm gì, nghiên cứu ở đâu, đóng góp như thế nào cho địa phương và đất nước. Đó mới là thước đo dài hạn của một trường đào tạo nhân tài.
"Tôi đánh giá mô hình trường chuyên vẫn rất cần thiết trong hệ thống giáo dục, đặc biệt đối với nhiệm vụ phát hiện và đào tạo học sinh có năng lực nổi trội. Những gì đạt được cho thấy khi có sự quan tâm đầu tư đúng hướng, có đội ngũ tốt và có môi trường học tập phù hợp thì hiệu quả đào tạo học sinh năng khiếu là rất rõ.
Nhưng chúng tôi cũng không cho rằng mọi việc đã hoàn thiện. Khoảng cách lớn nhất hiện nay là yêu cầu phát triển của trường chuyên đang thay đổi rất nhanh. Nếu trước đây chúng ta quan tâm chủ yếu đến kiến thức và kết quả thi học sinh giỏi thì hiện nay học sinh cần thêm năng lực nghiên cứu, sáng tạo, ngoại ngữ, công nghệ, AI, kỹ năng hợp tác quốc tế. Vì vậy, nhà trường phải thay đổi. Tôi cho rằng trong thời gian tới, có ba thứ cần ưu tiên.
Một là con người. Phải có cơ chế tốt hơn để thu hút và giữ chân giáo viên giỏi. Hai là môi trường nghiên cứu và học thuật. Phòng thí nghiệm, thiết bị, học liệu số, công nghệ và các không gian nghiên cứu phải được đầu tư đồng bộ. Ba là mạng lưới kết nối. Trường chuyên không thể phát triển trong phạm vi một nhà trường. Phải kết nối với đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và các trường quốc tế.
Đồng thời, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát từng khoản đầu tư để bảo đảm đầu tư có trọng tâm, có đầu ra và đo được hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải.
Tôi cho rằng câu hỏi quan trọng nhất không phải là “một học sinh trường chuyên được đầu tư bao nhiêu tiền?”, mà là “với nguồn lực đó, chúng ta đào tạo được những con người như thế nào?”
Nếu một khoản đầu tư giúp một học sinh phát triển thành một nhà khoa học, một kỹ sư, một chuyên gia công nghệ, một nhà giáo giỏi hay một người có khả năng tạo ra giá trị cho xã hội, thì đó là một khoản đầu tư có ý nghĩa lâu dài.
Quan điểm của nhà trường là: đầu tư cho trường chuyên không phải chỉ để có thêm những tấm huy chương. Đó là đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, cho tương lai của thành phố và đất nước.
Đó cũng là lý do chúng tôi xác định mục tiêu phát triển nhà trường trong giai đoạn tới không chỉ là giữ vững thành tích học sinh giỏi, mà phải xây dựng một trường học thông minh, hiện đại, an toàn, hạnh phúc; nơi học sinh được phát triển năng lực đến mức cao nhất và giáo viên có điều kiện tốt nhất để cống hiến", Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi khẳng định.
