Chính phủ ban hành Nghị định số 233/2026/NĐ-CP quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với đơn vị sự nghiệp công lập và viên chức có hiệu lực từ 01/7/2026.
Một trong số những điểm được phía các cơ sở giáo dục quan tâm là quy định mới đã bổ sung trường hợp đặc biệt đối với những đơn vị có thành tích thực sự nổi trội. Nếu đơn vị được cấp có thẩm quyền công nhận “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”, tạo chuyển biến tích cực, hoàn thành vượt kế hoạch và mang lại hiệu quả thiết thực, thì có thể quyết định tỷ lệ “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” cao hơn 20%, nhưng tối đa không quá 25%.
Bên cạnh đó, mức xếp loại chất lượng của người đứng đầu không cao hơn mức xếp loại chất lượng của đơn vị. Đối với đơn vị giáo dục, nếu cơ sở giáo dục được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, hiệu trưởng không được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Thúc đẩy cá nhân và tập thể cùng phấn đấu
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Ngọc Huỳnh - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Sông Công (phường Sông Công, tỉnh Thái Nguyên) cho rằng: “Việc quy định tối đa 25% viên chức được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” trong trường hợp đơn vị được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” có ý nghĩa trong việc tránh đánh giá dàn trải, đồng thời bảo đảm những cá nhân thực sự xuất sắc được ghi nhận và tạo động lực phấn đấu cho đội ngũ.
Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm những cơ chế linh hoạt để ghi nhận kết quả phấn đấu của giáo viên. Do khống chế tỷ lệ nên một số giáo viên không được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”, dù kết quả có kết quả nổi bật. Có thể nghiên cứu cơ chế khống chế mức thưởng, gắn với quỹ chi tiêu nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập. Chẳng hạn, nếu có nhiều viên chức đạt thành tích xuất sắc thì mức thưởng bình quân có thể giảm, nhưng đổi lại sẽ có thêm nhiều viên chức được ghi nhận”.
Về quy định người đứng đầu không được xếp loại cao hơn mức xếp loại của đơn vị, thầy Huỳnh khẳng định điều này phù hợp. Quy định trên cũng đặt ra yêu cầu người đứng đầu phải nâng cao hơn nữa trách nhiệm trong công tác quản lý, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Mặc dù vậy, khi đánh giá cũng cần xem xét đầy đủ điều kiện thực tế. Việc xếp loại nên tách bạch, quy đúng trách nhiệm, tránh để người đứng đầu phải chịu trách nhiệm cho những yếu tố nằm ngoài phạm vi kiểm soát.
Cùng chia sẻ về nội dung này, thầy Nông Thế Huân - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đồng Văn (xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang) nhận định, tỷ lệ viên chức được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” được nâng lên tối đa 25% khi đơn vị được xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ", tức tăng không quá 5% nhưng vẫn là động lực để đội ngũ phấn đấu vì thành tích chung.
Việc được nâng tỷ lệ không phải áp dụng mặc nhiên mà gắn với kết quả xếp loại của đơn vị. Chỉ khi cơ sở được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” mới có cơ sở để nâng tỷ lệ viên chức được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”, nếu đơn vị chỉ đạt “Hoàn thành tốt nhiệm vụ” thì tỷ lệ vẫn được giữ ở mức 20%.
Liên quan đến quy định mức xếp loại chất lượng của người đứng đầu không cao hơn mức xếp loại chất lượng của đơn vị, thầy Nông Thế Huân bày tỏ: "Quy định này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với trách nhiệm của hiệu trưởng trong công tác quản lý, điều hành. Tuy vậy, cũng cần đánh giá dựa trên thực tế và có sự linh hoạt trong những trường hợp hành vi vi phạm của cá nhân nằm ngoài khả năng kiểm soát của người đứng đầu.
Ví dụ, nhà trường đã thực hiện đầy đủ công tác tuyên truyền, quán triệt và nhắc nhở cán bộ, viên chức nhưng cá nhân vẫn có hành vi vi phạm bên ngoài phạm vi trường học, nếu vì thế mà ảnh hưởng đến kết quả xếp loại của cả tập thể và người đứng đầu cũng sẽ rất thiệt thòi".
Dưới góc nhìn của cô Khương Thị Thoa - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ) việc cho phép nâng tỷ lệ viên chức được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” lên tối đa 25% khi đơn vị được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” sẽ tạo thêm động lực để đội ngũ phấn đấu.
Thực tế, tại một số trường, thành tích của đội ngũ tương đối đồng đều, nhiều viên chức cùng có kết quả nổi bật nên việc lựa chọn trong một tỷ lệ giới hạn có thể gặp khó khăn. Do đó, có thể nghiên cứu nâng tỷ lệ lên khoảng 30-35% để tạo thêm dư địa ghi nhận những viên chức thực sự có thành tích xuất sắc.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh sắp xếp các cơ sở giáo dục, cần quan tâm đến sự đồng đều giữa các phân hiệu khi đánh giá, tránh áp dụng máy móc một tiêu chí cho những đơn vị có điều kiện hoạt động khác nhau. Vì vậy, cần có hướng dẫn cụ thể hơn về tiêu chí đánh giá, bảo đảm yêu cầu tương ứng với từng vị trí việc làm.
Vẫn còn một số băn khoăn với việc xếp loại đơn vị sự nghiệp công lập
Ngoài ra, Nghị định quy định, tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” không vượt quá 20% trong tổng số đơn vị được xếp loại “Hoàn thành tốt nhiệm vụ” trong phạm vi quản lý của cấp có thẩm quyền công nhận đánh giá, xếp loại chất lượng.
Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập có thành tích xuất sắc, nổi trội, tạo sự chuyển biến tích cực, hoàn thành vượt kế hoạch các công việc được giao, mang lại giá trị, hiệu quả thiết thực thì cấp có thẩm quyền quyết định tỷ lệ đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cao hơn quy định tại điểm a khoản này nhưng không vượt quá 25% tổng số đơn vị được xếp loại “Hoàn thành tốt nhiệm vụ”.
Thầy Nguyễn Ngọc Huỳnh cho hay, mức độ thuận lợi và nguồn lực của các trường không giống nhau. Có những trường hoạt động tại khu vực thuận lợi, có nhiều điều kiện hỗ trợ để triển khai nhiệm vụ, trong khi những trường ở địa bàn khó khăn phải đối mặt với nhiều hạn chế. Do đó, khi đánh giá cần xem xét đặc thù của từng địa phương, từng trường để việc ghi nhận sát với thực tế.
Theo quan điểm của thầy Nông Thế Huân, giới hạn tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” cũng đặt ra những vấn đề nhất định ở các địa bàn có ít cơ sở giáo dục.
Chẳng hạn, tại xã Đồng Văn trước đây có 13 cơ sở giáo dục, sau sắp xếp còn 5 trường. Nếu áp dụng tỷ lệ 20%, về cơ bản chỉ có 1 trường được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”. Trong trường hợp có từ 2, 3 trường trở lên cùng có thành tích nổi bật, việc lựa chọn sẽ phải được cân nhắc vô cùng kỹ lưỡng.
Đồng thời, cũng tính đến sự khác biệt về điều kiện hoạt động giữa các trường vùng thuận lợi và vùng khó khăn. Nếu chỉ dựa trên những tiêu chí thành tích chung mà không tính đến điều kiện địa bàn thì các trường ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt những trường ở khu vực biên giới, sẽ gặp bất lợi so với các đơn vị có điều kiện thuận lợi hơn.
Nêu lên một số băn khoăn về tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập được xếp loại “Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”, cô Khương Thị Thoa cho rằng cần làm rõ phạm vi tính tỷ lệ sau khi thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục.
Trước đây, nếu xét riêng 8 trường tiểu học trên địa bàn thì tỷ lệ 20% được tính trên tổng số các trường trong cùng nhóm. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp, số lượng trường học còn 3 đơn vị. Khi đó, cần xác định rõ các trường sẽ được tính tỷ lệ riêng trong nhóm cơ sở giáo dục hay được xếp chung với các đơn vị sự nghiệp công lập khác thuộc phạm vi quản lý của Ủy ban nhân dân xã.
