Chiều 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã báo cáo, làm rõ một số vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước quan tâm liên quan đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội, công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các nhiệm vụ, giải quyết vấn đề trọng tâm trong thời gian tới.
Trong 10 tháng, đã chi khoảng 578 nghìn tỷ đồng từ nguồn chi thường xuyên cho y tế, giáo dục và đảm bảo an sinh xã hội
Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã trình bày báo cáo giải trình về một số vấn đề cử tri, nhân dân và đại biểu Quốc hội quan tâm tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Liên quan đến công tác điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Chính phủ xác định kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền, củng cố vững chắc nền tảng vĩ mô làm cơ sở thúc đẩy tăng trưởng cao, bền vững, ổn định và nâng cao đời sống của Nhân dân.
Thứ hai, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng, thúc đẩy mạnh mẽ các động lực, lĩnh vực phát triển.
Cùng với kết quả tăng trưởng cao, Chính phủ đã tích cực triển khai thực hiện các chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân. Trong 10 tháng, đã chi khoảng 578 nghìn tỷ đồng từ nguồn chi thường xuyên cho y tế, giáo dục và đảm bảo an sinh xã hội, đạt 72% dự toán năm 2026. Thu nhập người lao động tăng, từ 01/7/2026, lương cơ sở tăng 8%, phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%. Mở rộng phạm vi áp dụng và quy định cụ thể phụ cấp đối với nhân viên y tế từ 30-80%; thúc đẩy triển khai chính sách khám sức khỏe.
Mở rộng đối tượng hưởng và nâng phụ cấp đối với giáo viên; hiện một số địa phương đã thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông và Chính phủ xác định mục tiêu phấn đấu triển khai trên phạm vi toàn quốc từ năm 2028-2029, sớm 01 năm so với kế hoạch; có chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền; đẩy mạnh tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; tăng cường đầu tư cơ sở, trang thiết bị cho y tế, giáo dục.
Nhìn chung, tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ, tích cực, khá toàn diện trên các lĩnh vực. Bên cạnh kết quả đạt được là cơ bản, Chính phủ thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những thách thức, khó khăn, tồn tại như ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội. Thời gian tới, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo, quyết tâm phấn đấu tăng trưởng cả năm 2026 đạt trên 10%, kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%, tạo nền tảng cho thực hiện kế hoạch năm 2027 và cả giai đoạn 2026 - 2030.
Ngày 07/11/2026, Quốc hội đã thông qua Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, trong đó xác định 45 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội chủ yếu, trong đó phấn đấu tăng trưởng kinh tế 10%, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% và đề ra 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trên các lĩnh vực. Trên cơ sở Kết luận 106-KL/TW, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ sẽ khẩn trương ban hành Nghị quyết về kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước năm 2027, trong đó xác định rõ các nhiệm vụ cụ thể gắn với thời hạn hoàn thành và cơ quan thực hiện. Sau đây, tôi xin nhấn mạnh một số nhiệm vụ trọng tâm:
Để đạt các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có tăng trưởng 10% cần huy động nguồn lực rất lớn; tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 cần huy động khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách Nhà nước là khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 27-29%.
Để huy động đủ nguồn lực, năm 2027, Chính phủ tập trung chỉ đạo: (1) Phấn đấu tăng thu ngân sách Nhà nước khoảng 9,1%; tiết kiệm ngay 5% chi đầu tư công và 10% chi thường xuyên; (2) Phát hành các loại hình trái phiếu; vay ODA; (3) Huy động nguồn vốn tín dụng; tăng đầu tư từ các doanh nghiệp nhà nước; đẩy mạnh thu hút đầu tư tư nhân, vốn đầu tư FDI; phát triển thị trường vốn trung và dài hạn hiện đại, khuyến khích phát triển trái phiếu doanh nghiệp. Thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định.
Để đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế, Chính phủ tập trung chỉ đạo xây dựng kịch bản tăng trưởng, giao nhiệm vụ, tiến độ cụ thể, chi tiết cho Bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước; ưu tiên trọng tâm phát triển 03 lĩnh vực chủ yếu của nền kinh tế gắn với tạo đột phá trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cụ thể:
(i) Ưu tiên công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, các ngành, lĩnh vực mới như năng lượng, vật liệu, điện tử, bán dẫn.
(ii) Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, phát thải thấp; liên kết sản xuất với chế biến sâu, tiêu thụ, xuất khẩu.
(iii) Phát triển mạnh du lịch, logistics; kích cầu tiêu dùng; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; cắt giảm khâu trung gian và chi phí lưu thông;
(iv) Thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong quản trị nhà nước, dịch vụ công, nâng cao năng lực điều hành của chính quyền địa phương; đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu, liên kết Nhà nước - doanh nghiệp - viện/trường, đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thành động lực chủ yếu cho tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và thúc đẩy các ngành kinh tế mới.
Bên cạnh thúc đẩy tăng trưởng, Chính phủ xác định nhiệm vụ ưu tiên là tiếp tục củng cố vững chắc nền tảng vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Chính phủ tập trung chỉ đạo:
(1) Điều hành linh hoạt, chủ động, sát thực tiễn chính sách thuế, lãi suất, tỉ giá cùng các chính sách vĩ mô khác;
(2) Bảo đảm nguồn cung xăng, dầu, điện; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ các ngành, lĩnh vực để tiết giảm chi phí trung gian; bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu; công khai, minh bạch giá; xử lý nghiêm vi phạm;
(3) Chủ động xây dựng các kịch bản điều hành; giao chỉ tiêu kiểm soát chỉ số CPI cho các địa phương.
Trên quan điểm lấy con người làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển, Chính phủ xác định phát triển kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm an sinh, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, để mọi người dân được thụ hưởng thành quả phát triển. Theo đó sẽ tập trung chỉ đạo triển khai hiệu quả Chương trình hành động thực hiện các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội về phát triển văn hóa, giáo dục, đào tạo, y tế; chủ động phòng, chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển hạ tầng nông thôn; triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất.
Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ
Phát biểu tại phiên chất vấn, Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) đề cập: “Báo cáo của hai bộ cho thấy một nghịch lý: Chính sách đã có, nguồn lực đã bố trí nhưng việc vẫn chậm do một phần từ quá trình phối hợp giữa các cơ quan.
Gần 16 tháng sau Nghị quyết 57, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi 18 nhiệm vụ công nghiệp chiến lược, chưa nhiệm vụ nào được ký hợp đồng. 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ, việc định giá tài sản trí tuệ, thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo phương pháp đối tác công tư còn hạn chế.
Đây đều là các nhiệm vụ mang tính liên ngành. Kính đề nghị Thủ tướng cho biết giải pháp để tháo gỡ các điểm nghẽn nhằm khơi thông nguồn lực đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra”.
Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn về những điểm nghẽn trong triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng cho biết, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã giải trình nhiều nội dung liên quan.
Đây là lĩnh vực mới và khó, sau một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, các bộ, ngành Trung ương vẫn còn lúng túng trong quá trình thực hiện; các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, thách thức.
Ban Chỉ đạo 57 đã xác định rõ các nhóm nhiệm vụ quan trọng cần tập trung triển khai. Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia phiên bản 1.0. Đây là nền tảng để các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện khung kiến trúc của mình, làm cơ sở xác định các quyết định đầu tư, từ đó triển khai đầu tư phần cứng, phần mềm và mua sắm trang thiết bị.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Khung dữ liệu tổng thể, yêu cầu các bộ, ngành xây dựng khung dữ liệu chuyên ngành, làm cơ sở tiến hành số hóa và cung cấp dữ liệu. Chính phủ đang quyết tâm hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, việc hoàn thiện dữ liệu phải bảo đảm các yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, kết nối và liên thông, đòi hỏi phải số hóa khối lượng lớn dữ liệu, xác định những dữ liệu ưu tiên phục vụ công tác quản lý, điều hành, đồng thời bố trí nhân lực, kinh phí và thời gian thực hiện. Một số lĩnh vực, trong đó có dữ liệu đất đai, có thể cần thêm thời gian để hoàn thiện.
Đối với việc phát triển công nghệ và sản phẩm chiến lược, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc thẩm định, thông qua các chương trình đầu tư. Đến nay, khoảng 18 công nghệ và sản phẩm đã được ưu tiên tập trung. Các bộ, ngành đang triển khai đặt hàng nghiên cứu, kết nối cơ quan nhà nước với viện, trường đại học và doanh nghiệp.
Theo Thủ tướng, các bộ, ngành cần xác định những công nghệ, sản phẩm chiến lược thuộc lĩnh vực quản lý của mình để ưu tiên đầu tư. Điển hình như trong lĩnh vực y tế là vaccine, thuốc chữa bệnh; trong lĩnh vực nông nghiệp là công nghệ gen, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và một số lĩnh vực ưu tiên khác.
Thủ tướng cũng cho biết, về cơ bản, các quy định pháp luật liên quan đã được ban hành. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai trong lĩnh vực mới còn nhiều thách thức, đòi hỏi tiếp tục đánh giá, nhận diện những vướng mắc để đồng thời hoàn thiện quy định pháp luật và tổ chức thực hiện.
Làm rõ các chính sách cụ thể nhằm thu hút quỹ đầu tư quốc tế
Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) đề nghị Thủ tướng làm rõ các chính sách cụ thể nhằm thu hút quỹ đầu tư quốc tế, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn, ổn định, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy các quan hệ đối tác chiến lược và mở rộng hợp tác tài chính quốc tế.
Trong khi đó, Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ lo ngại về nguy cơ lạm phát, áp lực tỷ giá và bẫy nợ khi huy động nguồn vốn lớn cho đầu tư công. Đại biểu Phan Duy Anh đặt vấn đề về giải pháp, lộ trình huy động khoảng 30 triệu tỷ đồng vốn ngoài ngân sách nhà nước, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Trả lời chất vấn của các đại biểu, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ đã xác định mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cho cả nhiệm kỳ và từng năm, trong đó có mục tiêu tăng trưởng gắn với yêu cầu huy động nguồn lực tương ứng. Những nội dung này đều đã được báo cáo Trung ương và Quốc hội.
Theo Thủ tướng, đối với nguồn vốn đầu tư của khu vực FDI, khu vực đầu tư gián tiếp nước ngoài cũng như huy động nguồn lực của các nhà đầu tư tư nhân, việc đầu tiên và quan trọng nhất, cũng là một nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá trong Nghị quyết Đại hội, đó là phải hoàn thiện thể chế.
Thủ tướng nhấn mạnh phải xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch, phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, tạo lòng tin để người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài yên tâm đầu tư, kinh doanh. Đây cũng là điểm quan trọng nhất mà Chính phủ, theo chỉ đạo tại các nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị cũng như nghị quyết của Quốc hội, sẽ tập trung triển khai, cụ thể hóa các nhóm nhiệm vụ về xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành các luật và nghị quyết đã được thông qua.
Những nội dung về xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật tại kỳ họp lần này cũng nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đại hội, Trung ương và cấp có thẩm quyền. “Điểm đầu tiên chúng tôi xin nhấn mạnh là phải hoàn thiện thể chế, tạo một thể chế công khai, minh bạch, dễ thực hiện, củng cố lòng tin” - Thủ tướng nói.
Cùng với hoàn thiện thể chế, người đứng đầu Chính phủ khẳng định phải tiếp tục kiên định duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, kiểm soát các cân đối lớn của nền kinh tế.
Theo Thủ tướng, nhà đầu tư không thể yên tâm nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch, không rõ ràng, khó thực hiện. Tương tự, nếu không giữ được ổn định kinh tế vĩ mô sẽ làm xói mòn lòng tin, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực cho phát triển.
Đối với các quỹ đầu tư quốc tế và nguồn vốn trung, dài hạn, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tập trung xây dựng các công cụ tài chính để thu hút đầu tư, thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Đặc biệt, việc triển khai hai trung tâm tài chính tại thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Cùng với đó, Chính phủ sẽ tăng cường các công cụ kiểm tra, giám sát để bảo đảm dòng vốn được sử dụng đúng mục tiêu đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Không thể để cán bộ tiếp tục đùn đẩy, né tránh trách nhiệm
Một trong những nội dung đáng chú ý tại phiên chất vấn là câu hỏi của Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) về giải pháp khắc phục tình trạng cán bộ, công chức e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, nhất là trong những lĩnh vực mới, khó và nhạy cảm như đầu tư công, đấu thầu, đất đai, tài sản công và chuyển đổi số.
Trả lời đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng thẳng thắn nhìn nhận, mặc dù Trung ương đã có nghị quyết về phát huy tính tiên phong, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Chính phủ đã ban hành các chương trình, kế hoạch, quy định liên quan, nhưng thực tế vẫn còn một bộ phận cán bộ ở cả Trung ương và địa phương sợ trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh, không dám đương đầu với những vấn đề mới, vấn đề khó.
Để khắc phục tình trạng này, Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, các ngành, đặc biệt là chính quyền cấp tỉnh và cấp xã.
Chính phủ cũng đang rà soát toàn bộ việc phân cấp, phân quyền cho địa phương, xác định rõ nhiệm vụ nào địa phương có thể thực hiện, nhiệm vụ nào cần điều chỉnh, đồng thời bảo đảm nguồn lực để chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ được giao.
Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác đánh giá cán bộ, lấy tiến độ, kết quả và chất lượng công việc làm căn cứ xem xét trách nhiệm. Đối với những vị trí đã được quy định rõ chức trách, nhiệm vụ nhưng không hoàn thành công việc, phải xem xét đánh giá để điều chuyển, thay thế, bổ sung kịp thời.
“Tất cả những ai ở vị trí công việc đã rõ chức trách, nhiệm vụ rồi thì phải triển khai thực hiện, chứ không thể đùn đẩy, né tránh được” - Thủ tướng nhấn mạnh và nêu rõ, việc đánh giá cán bộ phải được tiến hành thẳng thắn, trách nhiệm, khách quan, công tâm và công bằng.
Qua phiên chất vấn, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt là hoàn thiện thể chế, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, phát huy trách nhiệm của đội ngũ cán bộ và chính quyền địa phương; qua đó tạo nền tảng thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
