Thời gian qua, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam có loạt bài phản ánh về công tác tuyển sinh, đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh tại nhiều cơ sở giáo dục đại học ở cả 3 miền Bắc - Trung - Nam. Qua thống kê, Tạp chí thấy chương trình đào tạo giữa các trường có sự chênh lệch đáng kể về khối lượng tín chỉ. Có trường chỉ đào tạo khoảng 60-70 tín chỉ, nhưng cũng có trường đào tạo lên tới hơn 130 tín chỉ.
Bên cạnh đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học, trong đó có các trường địa phương và trường không chuyên về ngoại ngữ, tổ chức tuyển sinh, đào tạo văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh theo hình thức từ xa, trực tuyến. Một số đơn vị tuyển dụng cũng phản ánh năng lực sử dụng tiếng Anh thực tế của một bộ phận người có bằng cử nhân văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh chưa tương xứng với trình độ thể hiện trên văn bằng, nhất là các kỹ năng nghe, nói và biên, phiên dịch.
Từ những vấn đề trên, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã gửi nội dung phỏng vấn Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhằm làm rõ căn cứ để các trường xây dựng chương trình, công nhận và chuyển đổi tín chỉ; cơ chế quản lý, giám sát chất lượng đào tạo từ xa; yêu cầu đánh giá năng lực ngoại ngữ đầu vào, đầu ra và kế hoạch rà soát đối với hệ đào tạo này trong thời gian tới.
Ngày 10/11/2026, Vụ Giáo dục Đại học đã có văn bản trả lời Tạp chí về các nội dung trên.
Tự chủ đào tạo phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và bảo đảm chất lượng
Trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Vụ Giáo dục Đại học cho biết, Luật Giáo dục đại học và nghị định hướng dẫn Luật Giáo dục đại học quy định các cơ sở giáo dục đại học được quyền tự chủ xây dựng, thẩm định, ban hành chương trình đào tạo phù hợp với quy định về Khung trình độ quốc gia Việt Nam; tổ chức thực hiện, đánh giá chất lượng các chương trình đào tạo của giáo dục đại học.
Tuy nhiên, Vụ nhấn mạnh: “Quyền tự chủ không thể tự do tuyệt đối mà tự chủ phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và bảo đảm chất lượng, phải theo nguyên tắc khung bắt buộc được quy định tại các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo”.
Liên quan đến sự chênh lệch về số tín chỉ giữa các chương trình đào tạo văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh, Vụ Giáo dục Đại học dẫn quy định tại Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT ngày 18/3/2021 ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học.
Theo đó, Điều 13 quy định, kết quả học tập mà người học đã tích lũy từ một trình độ đào tạo khác, một ngành đào tạo hoặc một chương trình đào tạo khác, một khóa học khác hoặc từ một cơ sở đào tạo khác được cơ sở đào tạo xem xét công nhận, chuyển đổi sang tín chỉ của những học phần trong chương trình đào tạo theo học.
Trên cơ sở quy định này, việc công nhận, chuyển đổi tín chỉ đối với người học văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh được thực hiện tùy thuộc vào kết quả học tập đã tích lũy từ văn bằng thứ nhất.
Vụ Giáo dục Đại học cho biết: “Tùy thuộc vào kết quả học tập đã tích lũy từ văn bằng thứ nhất của người dự tuyển vào học chương trình đào tạo văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh mà các cơ sở giáo dục đại học xem xét công nhận, chuyển đổi sang tín chỉ của những học phần trong chương trình đào tạo theo học cho người học”.
Như vậy, việc công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ thuộc thẩm quyền xem xét của thủ trưởng cơ sở đào tạo, căn cứ kết quả học tập người học đã tích lũy và các quy định hiện hành.
Đối với xu hướng nhiều cơ sở giáo dục đại học tổ chức tuyển sinh, đào tạo văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh theo hình thức từ xa, trực tuyến, Vụ Giáo dục Đại học cho biết đây là việc thực hiện quyền tự chủ của trường theo quy định pháp luật.
Cụ thể, các cơ sở giáo dục đại học được quyền quyết định phương thức tổ chức và quản lý đào tạo đối với các trình độ, hình thức đào tạo theo Quy chế đào tạo hiện hành; được quyền quyết định đào tạo từ xa, liên kết đào tạo trình độ đại học theo hình thức vừa làm vừa học với cơ sở giáo dục trong nước đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Dù vậy, Vụ tiếp tục lưu ý quyền tự chủ phải tuân thủ nguyên tắc khung bắt buộc được quy định tại các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Để kiểm soát chất lượng đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai đồng bộ các cơ chế giám sát.
Thứ nhất, Bộ ban hành Quy chế đào tạo, trong đó quy định về chương trình đào tạo, phương thức tổ chức đào tạo, đề cương học phần - học liệu, yêu cầu kiểm tra đánh giá và những yêu cầu bảo đảm chất lượng.
Các cơ sở đào tạo bắt buộc phải công khai những điều kiện bảo đảm chất lượng như đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, đề cương chi tiết, quy trình xét miễn trừ theo Quy chế công khai đối với cơ sở giáo dục.
Thứ hai, Bộ xây dựng Hệ thống Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục đại học (HEMIS), yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học kê khai toàn bộ dữ liệu về tuyển sinh, quá trình học tập, bảng điểm, các quyết định miễn giảm tín chỉ và cấp phát văn bằng. Những dữ liệu này phải được cập nhật lên hệ thống quản lý dữ liệu tập trung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thứ ba, Bộ thường xuyên kiểm tra và xử lý vi phạm (nếu có). Trên cơ sở dữ liệu nhập học và các thông tin phản ánh, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn các cơ sở giáo dục đại học dự kiến kiểm tra, đưa vào Kế hoạch kiểm tra chung của Bộ.
Nội dung kiểm tra tập trung vào công tác tuyển sinh, tổ chức đào tạo, xét công nhận khối lượng kiến thức và cấp văn bằng 2 tại các trường.
Đánh giá thực chất năng lực ngoại ngữ, không chỉ dựa vào văn bằng
Liên quan đến phản ánh của một số đơn vị tuyển dụng về năng lực sử dụng tiếng Anh thực tế của người tốt nghiệp chương trình đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh, Vụ Giáo dục Đại học ghi nhận những ý kiến này, tiến hành rà soát tổng thể và báo cáo lãnh đạo Bộ.
Các phản ánh cụ thể cần được xem xét trên cơ sở đối chiếu với chương trình, quá trình tổ chức đào tạo và hồ sơ đánh giá chuẩn đầu ra của từng cơ sở đào tạo.
Theo đó, đối với đánh giá đầu ra, cơ sở đào tạo phải có minh chứng người học đạt chuẩn đầu ra đã công bố, trong đó có các kỹ năng thực hành tiếng theo yêu cầu của chương trình.
Việc sử dụng bài kiểm tra trực tiếp hoặc các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo đề cương môn học và khoa học đo lường về khảo thí, quy chế đào tạo.
Từ ngày 20/6/2026, Thông tư số 54/2026/TT-BGDĐT ngày 30/6/2026 quy định về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học đã quy định nguyên tắc đo lường, đánh giá chuẩn đầu ra mà các cơ sở đào tạo phải thực hiện.
Về việc sử dụng văn bằng, chứng chỉ hoặc kết quả đánh giá năng lực ngoại ngữ trong học tập, tuyển dụng và các hoạt động chuyên môn, Vụ Giáo dục Đại học cho biết việc này được thực hiện theo quy định áp dụng đối với từng trường hợp, gắn với yêu cầu của chương trình đào tạo hoặc vị trí việc làm.
Rà soát toàn quốc, xem xét ban hành hướng dẫn quản lý chất lượng
Về kế hoạch quản lý chất lượng đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh trong thời gian tới, Vụ Giáo dục Đại học cho biết đang xây dựng kế hoạch rà soát chuyên đề trên toàn quốc.
Căn cứ kết quả rà soát, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xem xét việc ban hành văn bản hướng dẫn tăng cường quản lý chất lượng đào tạo văn bằng thứ hai.
Theo đó, Bộ sẽ rà soát, kiểm tra sâu các nội dung trọng tâm gồm: điều kiện mở chương trình đào tạo/hình thức tổ chức đào tạo; chỉ tiêu tuyển sinh; việc quy định và thực hiện công nhận, miễn trừ khối lượng kiến thức; đề cương chi tiết học phần; hình thức đánh giá, thi kết thúc học phần, thi tốt nghiệp và việc lưu trữ hồ sơ minh chứng chuẩn đầu ra.
Quy mô tăng nhanh, yêu cầu đầu ra theo khung năng lực ngoại ngữ
Trước đó, ngày 4/11, tại cuộc họp về công tác quản lý đào tạo văn bằng thứ hai, đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh và chứng chỉ ngoại ngữ, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân yêu cầu tăng cường kiểm tra, chuẩn hóa chương trình đào tạo và bảo đảm chất lượng đầu ra đối với ngành học này.
Thứ trưởng yêu cầu Vụ Giáo dục Đại học sớm hoàn thiện, trình ban hành chuẩn chương trình đào tạo khối ngành ngôn ngữ, văn học và văn hóa nước ngoài, trong đó có ngành Ngôn ngữ Anh. Chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh phải tương đương với chương trình đào tạo chính quy.
Đối với chuẩn đầu ra bậc 5, tương đương trình độ C1, Thứ trưởng Lê Quân yêu cầu các cơ sở đào tạo có minh chứng đánh giá người học đạt trình độ này. Người học chỉ được cấp bằng cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh sau khi có chứng chỉ xác nhận đạt trình độ C1.
Báo cáo tại cuộc họp, Vụ Giáo dục đại học cho biết, theo dữ liệu trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về giáo dục đại học (HEMIS), số người học văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh theo hình thức chính quy và vừa làm vừa học tăng từ 10.613 người năm 2023 lên 17.113 người năm 2025, tăng 61,2%.
Trong cùng giai đoạn, quy mô đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh tăng 60,5%, từ 32.489 lên 52.129 người. Số cơ sở đào tạo có người học theo phương thức từ xa cũng tăng từ 20 lên 39 đơn vị.
Năm 2026, các cơ sở đào tạo đăng ký 38.224 chỉ tiêu đào tạo từ xa ngành Ngôn ngữ Anh; 5.810 chỉ tiêu văn bằng thứ hai chính quy và 6.534 chỉ tiêu văn bằng thứ hai vừa làm vừa học. Đáng chú ý, chỉ tiêu đăng ký đối với hệ văn bằng thứ hai vừa làm vừa học tăng 68,6% so với năm 2025.
