Việc yêu cầu giáo viên dạy bù trước và sau khi nghỉ lễ đã trở thành vấn đề khiến nhiều giáo viên tâm tư mỗi dịp nghỉ lễ dài ngày. Không khó hiểu khi việc tổ chức dạy bù giữa giáo viên và ban giám hiệu nhà trường đang có góc nhìn rất khác nhau.
Ban giám hiệu cho rằng tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ là giải pháp cần thiết để đảm bảo thực hiện đúng tiến độ chương trình năm học, dễ kiểm tra việc thực hiện chương trình của giáo viên. Trong khi đó, giáo viên lại nhìn thấy sự bất hợp lý rằng: “Nghịch lý giáo viên nghỉ lễ phải dạy bù, ban giám hiệu trực trường có thu nhập”, “Trái khoáy chuyện giáo viên nghỉ lễ, nghỉ phép… rồi phải dạy bù”...
Thực tế, không ít cơ sở giáo dục hiện nay đã và đang tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ, ngay đơn vị người viết công tác cũng vậy. Vấn đề đặt ra là có nên tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ? Để trả lời câu hỏi này, người viết nhìn nhận tác động tích cực, ảnh hưởng gây tâm tư khi tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ đến nhà trường, giáo viên, học sinh.
Tác động tích cực thứ nhất: Hoàn thành nội dung chương trình đúng kế hoạch năm học. Mục tiêu rõ ràng của việc tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ là đảm bảo tiến độ chương trình năm học. Dạy bù trước khi nghỉ lễ giúp “trả nợ chương trình” sớm, tránh tình trạng dồn ép vào thời điểm kiểm tra định kì, giúp học sinh có thời gian ôn tập, nội dung kiểm tra đúng quy định của chương trình.
Tác động tích cực thứ hai: Nhà trường dễ kiểm tra, quản lý tiến độ thực hiện chương trình của giáo viên; giáo viên dễ lên lịch báo giảng, ký sổ đầu bài chính xác, thực hiện đúng quy định nội dung chương trình đã được phê duyệt theo kế hoạch năm học trước đó.
Ví dụ, giáo viên dạy môn có phân phối 2 tiết/tuần, việc dạy bù để đảm bảo 2 tiết/tuần sẽ giúp giáo viên dễ nhớ tiết chương trình mình phải thực hiện, tuần 25 thì đang thực hiện tiết 49 và 50; nhà trường chỉ cần nhìn vào phân phối chuyên môn, tuần đang thực hiện là biết ngay giáo viên nào đang thực hiện đúng tiến độ chương trình, tuần 25 mà giáo viên đang thực hiện tiết 48, 49 là chưa thực hiện đúng tiến độ, kịp thời nhắc nhở giáo viên lên kế hoạch dạy bù.
Bên cạnh tác động tích cực cũng có những ảnh hưởng gây tâm tư tới giáo viên, học sinh. Thứ nhất, dạy bù trước khi nghỉ lễ dễ tạo tâm lý trăn trở. Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương 11 ngày lễ, tết chính thức trong năm bao gồm: Tết Dương lịch (1 ngày), Tết Âm lịch (5 ngày), Giỗ tổ Hùng Vương (1 ngày), Giải phóng miền Nam (1 ngày), Quốc tế Lao động (1 ngày), và Quốc khánh (2 ngày) [1]; Nhiều giáo viên cho rằng, việc tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ khiến một số giáo viên cảm thấy mình không được nghỉ đúng nghĩa; nghỉ lễ là quyền lợi sao bắt dạy bù?
Thứ hai, chất lượng dạy và học trong tiết dạy bù khó đạt kết quả cao. Với tâm lý không thoải mái như trên giáo viên khó mà dạy tốt, dẫn đến dạy qua loa cho xong chuyện. Với học sinh, sẽ có tâm lý “học bù”, “học cho xong”, nên thái độ, động cơ học tập cũng không được tích cực. Việc dạy, học qua loa cho xong tiết học bù dẫn đến hệ quả chất lượng tiết dạy đó khó được như diễn ra trong thời gian bình thường.
Có nhiều giáo viên chia sẻ, tiết học sau thầy cô phải giảng lại nội dung quan trọng trong tiết dạy bù để học sinh đảm bảo nền tảng theo học bài mới; học sinh lại phải ôn tập bài cũ nhiều hơn.
Theo người viết, việc tổ chức dạy bù trước kỳ nghỉ lễ là điều cần thiết, nhưng nếu triển khai thiếu linh hoạt, tổ chức không tốt, nó dễ trở thành gánh nặng hơn là giải pháp. Khi giáo viên không còn cảm hứng đứng lớp, thì dù có “đủ tiết”, mục tiêu giáo dục cũng khó mà trọn vẹn. Từ thực tế, người viết đề xuất một số giải pháp để dạy bù vẫn đảm bảo chất lượng mà đơn vị người viết đã thực hiện như sau:
Thứ nhất, lấy ý kiến của giáo viên ngay từ đầu năm học, có đồng ý tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ không. Nếu giáo viên thống nhất ý kiến cao thì nhà trường có kế hoạch tổ chức dạy bù trước khi nghỉ lễ trong kế hoạch năm học, tổ chuyên môn, giáo viên lên kế hoạch cụ thể theo kế hoạch nhà trường, đảm bảo tính thống nhất từ trên xuống dưới.
Thứ hai, tổ chức dạy bù phải linh hoạt, không dồn ép vào thời gian cận ngày lễ. Ví dụ năm học 2026-2027, nghỉ lễ ngày Giỗ tổ, ngày 30/4/2026 và ngày 01/5/2026 vào cùng một tuần, nếu tổ chức dạy bù trong cùng một tuần sẽ gây áp lực cho cả thầy lẫn trò, cần tổ chức dạy bù cho phù hợp hơn, có thể dạy bù vào 2 tuần trước và tuần sau, mỗi tuần bù một ngày..
Thứ ba, nhà trường cần tăng cường kiểm tra, giám sát tiết dạy bù để đảm bảo chất lượng tiết dạy; giáo viên phải thực hiện lên lớp như bình thường để đảm bảo học sinh có thái độ học tập tốt.
Nội dung tiết dạy bù là nhiệm vụ của mỗi giáo viên phải thực hiện trong năm học, chỉ là khác nhau thời điểm thực hiện. Dạy bù là một việc cần làm và nếu được tổ chức tốt, giáo viên đồng thuận cao mới có tác dụng tích cực cho cả thầy và trò.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Lao-dong-Tien-luong/Bo-Luat-lao-dong-2019-333670.aspx
