Ngành Kinh tế số là lĩnh vực đào tạo kết hợp giữa kinh tế học, quản trị và công nghệ số, tập trung nghiên cứu cách thức vận hành của nền kinh tế trong môi trường số hóa. Chương trình học thường trang bị cho sinh viên kiến thức về thương mại điện tử, phân tích dữ liệu, tài chính số, marketing số và các mô hình kinh doanh trên nền tảng công nghệ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, kinh tế số được xem là một trong những ngành học tiềm năng, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường cũng như tham gia vào các hoạt động kinh tế dựa trên nền tảng số.
Mức lương trong lĩnh vực kinh tế số có thể lên đến 100 triệu đồng/tháng
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Đàm Thanh Tú - Phó Trưởng khoa Khoa Kinh tế số, Học viện Chính sách và Phát triển cho biết, theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) tỷ trọng đóng góp của kinh tế số trong năm 2025 là 14,02% GDP, tương ứng khoảng 75 tỷ USD. Dự kiến đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm tỷ trọng 30% GDP. Điều này cho thấy kinh tế số đã trở thành một trụ cột tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Hơn nữa, quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên hầu hết các lĩnh vực, từ tài chính, thương mại điện tử, logistics đến quản trị công, làm thay đổi sâu sắc chuỗi giá trị và mô hình kinh doanh. Dữ liệu và công nghệ dần trở thành tư liệu sản xuất mới, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực có năng lực phân tích dữ liệu, vận hành nền tảng số, thiết kế mô hình kinh doanh và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Do đó, nhu cầu nhân lực ngành Kinh tế số ở Việt Nam khá lớn, mang tính dài hạn và tất yếu, không phải xu hướng ngắn hạn.
Theo thầy Tú, sinh viên sau khi tốt nghiệp ngành Kinh tế số có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau. Với nhóm công việc kinh doanh thương mại điện tử và nền tảng số có thể kể đến các vị trí như chuyên viên quản trị và vận hành sàn thương mại điện tử/Marketplace, chuyên viên Digital Marketing, chuyên viên quản trị website thương mại điện tử...
Nhóm công việc về quản trị và chuyển đổi số gồm: chuyên viên thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số trong tổ chức/doanh nghiệp; quản trị hệ thống ERP, CRM; tư vấn chiến lược số. Nhóm công việc phân tích dữ liệu gồm: chuyên viên phân tích dữ liệu kinh doanh; chuyên viên phân tích nghiệp vụ (Business Analyst); chuyên viên phân tích hành vi khách hàng, phân tích thị trường. Ngoài ra, còn nhóm công việc về tài chính số, ngân hàng số; khởi nghiệp; quản lý kinh tế số trong các cơ quan nhà nước.
Về mức thu nhập trong lĩnh vực kinh tế số có sự phân hóa theo kinh nghiệm và vị trí công việc. Cụ thể, sinh viên mới tốt nghiệp có thể nhận mức lương khoảng từ 10-20 triệu đồng/tháng, tùy theo vị trí và năng lực. Với nhân sự có từ 2-5 năm kinh nghiệm, thu nhập dao động trong khoảng 20-40 triệu đồng/tháng. Với các vị trí chuyên gia hoặc quản lý có thể đạt mức 40-100 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn.
Cơ hội thăng tiến cho người học sau khi ra trường cũng tương đối nhanh nhờ nhu cầu lớn từ doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là yêu cầu cao về khả năng thích ứng, tư duy công nghệ và tinh thần học hỏi của người lao động.
Cùng chia sẻ về ngành Kinh tế số, Tiến sĩ Lê Văn Sơn - Phó Trưởng khoa Khoa Kinh tế và Tài chính, Học viện Phụ nữ Việt Nam đánh giá, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu nguồn nhân lực của ngành học này rất lớn và có tính dài hạn. Các doanh nghiệp từ lĩnh vực công nghệ, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, thương mại điện tử, logistics, giáo dục, y tế… đều đang cần những nhân sự am hiểu kinh tế gắn với công nghệ và dữ liệu.
Sinh viên tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như: chuyên viên phân tích dữ liệu kinh doanh; chuyên viên phát triển sản phẩm số; quản trị nền tảng số, thương mại điện tử; chuyên viên chuyển đổi số trong doanh nghiệp; tư vấn chiến lược số, fintech, marketing số...
Về thu nhập, ngay từ vị trí khởi điểm, người lao động có thể nhận mức lương dao động từ 10-25 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn với những ứng viên có thế mạnh về dữ liệu, ngoại ngữ và công nghệ. Sau khoảng 3-5 năm làm việc, thu nhập của người lao động có thể tăng lên mức 25-40 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực như fintech, phân tích dữ liệu. Bên cạnh đó, cơ hội thăng tiến khá rộng mở, từ vị trí chuyên viên lên quản lý dự án số, giám đốc chuyển đổi số hoặc tự khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ.
Chia sẻ thêm về chương trình đào tạo, thầy Sơn cho biết, tại Học viện Phụ nữ Việt Nam, ngành Kinh tế số được xây dựng theo định hướng ứng dụng, gắn với thực tiễn. Theo đó, sinh viên được trang bị hệ thống kiến thức nền tảng về kinh tế vĩ mô, kinh tế vi mô, kinh tế số, tài chính số, tiền tệ và đầu tư.
Bên cạnh đó, chương trình chú trọng tích hợp công nghệ trong kinh tế và kinh doanh, với các nội dung như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và chuỗi khối (blockchain). Sinh viên đồng thời được rèn luyện kỹ năng phân tích dữ liệu kinh tế - kinh doanh bằng các công cụ hiện đại, phục vụ trực tiếp cho nhu cầu thị trường lao động.
Ngoài kiến thức chuyên môn, nhà trường cũng tập trung phát triển kỹ năng vận hành, xây dựng mô hình kinh doanh số, cùng kỹ năng mềm như làm việc nhóm, thuyết trình và tư duy phản biện, nhằm giúp sinh viên thích ứng tốt với môi trường làm việc trong bối cảnh chuyển đổi số.
Đặc biệt, chương trình được thiết kế theo hướng tăng cường trải nghiệm thực tiễn, với phương pháp học qua dự án (project-based learning), đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp và tạo điều kiện để sinh viên thực tập ngay trong quá trình học. Nhà trường thường xuyên mời các chuyên gia trong ngành tham gia giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm thực tế, qua đó, giúp sinh viên hiểu và có thể tham gia công việc ngay sau khi tốt nghiệp.
Những tố chất cần có để theo học ngành Kinh tế số
Dưới góc nhìn của người học, anh Trịnh Quang Phú, cựu sinh viên ngành Kinh tế số, Học viện Chính sách và Phát triển, hiện là chuyên viên kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dịch vụ và Thương mại Viettelpost (thuộc Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel, thành viên của Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội Viettel) cho biết, chương trình đào tạo tại nhà trường mang lại nền tảng tư duy vững chắc, hỗ trợ hiệu quả cho quá trình thích ứng và phát triển trong môi trường làm việc thực tế.
Trên giảng đường, sinh viên được trang bị những kiến thức nền tảng, mang tính cơ bản và cô đọng, giúp hình thành tư duy về kinh tế số, cách thức vận hành của doanh nghiệp cũng như vai trò của dữ liệu trong hoạt động kinh doanh.
Khi bước vào môi trường thực tế, để đáp ứng tốt yêu cầu của công việc, người học cần chủ động tìm hiểu và bổ sung thêm nhiều kiến thức, kỹ năng chuyên sâu. Chẳng hạn như lập trình website, vận hành, kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử cũng như cách triển khai, ứng dụng công cụ số trong hoạt động của doanh nghiệp.
Từ thực tế làm việc, anh Phú cho rằng, để tạo lợi thế cạnh tranh, sinh viên cần chủ động trải nghiệm sớm. Ngay từ năm nhất người học có thể tham gia câu lạc bộ, làm cộng tác viên hoặc tìm cơ hội thực tập, làm việc tại các phòng ban liên quan đến ngành học. Chỉ khi trực tiếp trải nghiệm, người học mới có thể hiểu rõ bản thân phù hợp với lĩnh vực nào, thay vì chỉ dừng lại ở việc hình dung lý thuyết. Trong quá trình làm việc, các kỹ năng cơ bản như giao tiếp, xử lý tình huống, quản lý công việc sẽ được cải thiện rõ rệt. Đây đều là những kỹ năng quan trọng, giúp người học tự tin hơn và tạo lợi thế cạnh tranh khi tham gia thị trường lao động.
"Nếu chỉ học lý thuyết mà thiếu trải nghiệm thực tế, sinh viên khi ra trường rất dễ rơi vào trạng thái "ngợp" và mất nhiều thời gian để thích nghi. Ngược lại, khi có sự chuẩn bị từ sớm, cơ hội tiếp cận việc làm và bắt nhịp với công việc sẽ đến nhanh hơn đáng kể", anh Phú bày tỏ.
Cũng theo cựu sinh viên Học viện Chính sách và Phát triển, người học cần nắm vững kiến thức nền tảng về kinh tế, kinh doanh, đồng thời hiểu rõ vai trò của công nghệ và dữ liệu trong hoạt động doanh nghiệp. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc hình thành tư duy dữ liệu, biết cách thu thập, phân tích, khai thác dữ liệu phục vụ ra quyết định được xem là lợi thế quan trọng trên thị trường lao động.
Nhà tuyển dụng luôn đánh giá cao những ứng viên đã có trải nghiệm thực tế thông qua thực tập, làm thêm hoặc tham gia các dự án. Đối với ngành Kinh tế số, việc trang bị nhiều kỹ năng như sử dụng công cụ phân tích dữ liệu, làm việc với Big Data ở mức cơ bản, hiểu về nền tảng công nghệ… sẽ giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận và thích nghi tốt hơn với công việc sau khi ra trường.
Trong khi đó, Phó Trưởng khoa, Khoa Kinh tế số, Học viện Chính sách và Phát triển cũng dành lời khuyên cho sinh viên, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh và liên tục tái định hình thị trường lao động như ở Việt Nam hiện nay, để theo học ngành này sinh viên cần hội tụ một số tố chất và năng lực cốt lõi sau.
Trước hết là tư duy logic và năng lực phân tích dữ liệu. Kinh tế số vận hành dựa trên dữ liệu như một tài nguyên đầu vào quan trọng. Do đó, các em cần có khả năng đọc hiểu, xử lý và diễn giải dữ liệu để hỗ trợ ra quyết định. Mặc dù, không nhất thiết phải trở thành lập trình viên nhưng người học cần có nền tảng về thống kê, phân tích định lượng và hiểu cách dữ liệu tạo ra giá trị.
Tiếp đó là khả năng thích ứng với công nghệ. Công nghệ thay đổi rất nhanh, từ trí tuệ nhân tạo đến blockchain hay nền tảng số. Những kiến thức học trong nhà trường có thể nhanh chóng lạc hậu nếu người học không chủ động cập nhật. Vì vậy, năng lực tự học, học liên tục và sẵn sàng thay đổi là điều rất quan trọng với sinh viên theo học về công nghệ nói chung và ngành Kinh tế số nói riêng.
Cùng với đó là tư duy liên ngành, ngành học này không chỉ là công nghệ, mà là sự giao thoa giữa kinh tế, quản trị, tài chính và công nghệ thông tin. Sinh viên cần biết kết nối các lĩnh vực, hiểu cả tư duy kinh doanh và tư duy công nghệ để có thể làm việc hiệu quả trong môi trường số hóa.
Cuối cùng là tinh thần sáng tạo và khởi nghiệp. Kinh tế số mở ra nhiều cơ hội cho các mô hình kinh doanh mới nên sinh viên có tư duy đổi mới sáng tạo sẽ có lợi thế lớn, không chỉ trong việc tìm kiếm việc làm mà còn trong việc tự tạo ra cơ hội cho chính mình.
Trước thềm tuyển sinh năm 2026, Phó Trưởng khoa Khoa Kinh tế số, Học viện Chính sách và Phát triển đưa ra lời khuyên cho các thí sinh: "Ngành kinh tế số là ngành mới xuất hiện ở Việt Nam trong khoảng 5 năm trở lại đây, nhưng ngày càng nhiều trường đại học trong và ngoài nước quan tâm mở rộng đào tạo. Với sự phát triển của công nghệ thông tin, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, những ngành đào tạo gắn với công nghệ như Kinh tế số sẽ còn là "trend" trong nhiều năm nữa.
Những em đang cân nhắc lựa chọn ngành học này trong mùa tuyển sinh 2026 cần hiểu đúng về ngành học trước khi đưa ra quyết định. Đây là ngành học dành cho những người muốn kết hợp tư duy kinh tế với công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Vì vậy, nếu có sự quan tâm đến kinh doanh, tài chính, dữ liệu và cách công nghệ làm thay đổi thế giới, đây sẽ là một lựa chọn rất đáng cân nhắc.
Các em cần chuẩn bị tâm thế học tập chủ động và liên tục cập nhật vì ngành học này có tốc độ thay đổi rất nhanh, kiến thức không dừng lại ở giảng đường, mà đòi hỏi người học phải tự học thêm qua các nền tảng số, công cụ mới và trải nghiệm thực tế.
Ngoài ra, các em nên tìm hiểu kỹ về chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục đại học, cơ hội thực tập, hợp tác doanh nghiệp và định hướng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Một môi trường đào tạo gắn với thực tiễn sẽ giúp các em rút ngắn khoảng cách giữa học tập và làm việc".
