Thực tế hiện nay, nhiều trường đại học đã bắt đầu công bố thông tin tuyển sinh dự kiến đại học chính quy năm 2026 với hàng loạt chính sách học bổng hấp dẫn thu hút các thí sinh quan tâm để đăng ký xét tuyển.
Học bổng là động lực hỗ trợ tích cực, nhưng chỉ là yếu tố phụ
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Quyền – Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ, trong công tác tư vấn tuyển sinh vài năm trở lại đây, phần lớn các trường đại học đều đưa nhiều thông tin về học bổng, chế độ ưu đãi cho thí sinh khi đăng ký xét tuyển vào trường.
Tuy nhiên, theo thầy Quyền, để có thể thực hiện tốt việc chọn ngành, nghề, chọn trường phù hợp với điều kiện của bản thân, mỗi thí sinh cần lưu ý, học bổng không phải là yếu tố quyết định trong việc chọn ngành, nghề và cơ sở giáo dục đại học mà là yếu tố hỗ trợ một phần học phí trong quá trình học tập của các em tại cơ sở giáo dục đó.
Trên thực tế, học bổng chỉ là yếu tố phụ, nhằm hỗ trợ tài chính cho học phí mà các thí sinh phải có nghĩa vụ phải đóng trong suốt quá trình học tập của mình. Khi quyết định đúng ngành và môi trường đào tạo, học bổng sẽ trở thành động lực hỗ trợ tích cực trong suốt quá trình học tập.
Thầy Quyền lưu ý, việc chọn ngành, nghề và trường đại học nào phụ thuộc vào các yếu tố: Năng lực, kỹ năng, đam mê lĩnh vực, ngành nghề đó của chính bản thân thí sinh; Định hướng tương lai của thí sinh về nhu cầu thị trường lao động của lĩnh vực, ngành nghề đó; Tài chính đảm bảo để người có thể chi trả cho suốt quá trình học tập của mình tại cơ sở giáo dục. Bởi thực tế hiện nay, cùng một cơ sở giáo dục có chương trình đào tạo đạt chuẩn quốc gia nhưng mức học phí của các cơ sở giáo dục đại học lại không giống nhau.
Do vậy, dù học bổng đầu vào có hấp dẫn, mỗi thí sinh cần quan tâm mức học phí hay chi phí tài chính của từng cơ sở đào tạo. Tất nhiên, nếu các em đủ điều kiện theo học tại những cơ sở giáo dục đại học có mức học phí cao, có thể sẽ có điều kiện về môi trường học tập ( thư viện, phòng học…) tốt hơn. Do đó, tuỳ thuộc vào từng điều kiện tài chính của bản thân, mỗi thí sinh có thể chọn trường đại học phù hợp để yên tâm học tập tại cơ sở giáo dục đại học đó.
“Thí sinh nên tìm hiểu kỹ điều kiện xét cấp học bổng, điều kiện duy trì học bổng, phạm vi áp dụng (một học kỳ, một năm hay toàn khóa) cũng như số lượng suất học bổng được cấp; và đặc biệt là năng lực của mình có thể đáp ứng đủ điều kiện thuộc đối tượng được xét, cấp học bổng đó hay không?
Việc hiểu rõ về vai trò của học bổng trong việc chọn ngành nghề, cơ sở giáo dục và hiểu rõ cơ chế học bổng của cơ sở giáo dục đại học sẽ giúp thí sinh chọn đúng ngành nghề và cơ sở giáo dục đại học khi đăng ký nguyện vọng của mình”, thầy Quyền nhấn mạnh.
Cũng theo Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, trong bối cảnh hiện nay, việc nhiều trường đại học đang tích cực giới thiệu về các chương trình học bổng cùng sự “ nhiễu loạn” về thông tin tuyển sinh trên các phương tiện truyền thông có thể làm một số thí sinh bị thu hút bởi chính sách học bổng của các trường đại học.
Thầy Quyền cho rằng, trong các chương trình về tư vấn nghề nghiệp, các trường đại học tham gia nên nói rõ hơn cho thí sinh trong cách thức chọn ngành nghề và giới thiệu về đơn vị mình để giúp các bạn thí sinh thêm thông tin rõ ràng hơn khi chọn ngành nghề và việc làm này cũng giúp cho xã hội có đủ nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế bền vững.
Năm 2026, cũng giống với nhiều năm gần đây, là một trường đại học công lập, với mức học phí được thực hiện theo quy định của Chính phủ nhằm hỗ trợ người học, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục triển khai các chương trình học bổng như:
Học bổng toàn phần cho sinh viên có thành tích học tập tốt. Học bổng này sẽ diễn ra toàn khóa học, được đánh giá xét theo từng học kỳ được thực hiện theo quy định của cơ sở giáo dục đại học công lập.
Chương trình miễn, giảm học phí cho các bạn thí sinh có hoàn cảnh khó khăn, các đối tượng được áp dụng theo quy định của nhà nước.
Học bổng toàn phần cho khoá học hoặc 1 phần do các doanh nghiệp tài trợ. Học bổng này áp dụng tuỳ theo từng ngành nghề theo chương trình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp.
Học bổng toàn phần được học tập, trải nghiệm từ 03 tháng đến 01 năm tại Nhật Bản, Hàn Quốc theo chương trình hợp tác hiện nay của Nhà trường với các doanh nghiệp tại 2 quốc gia này.
Chọn trường là bài toán cần tổng hợp nhiều thông tin và yếu tố để thí sinh đưa ra quyết định đúng đắn
Cùng bàn về vấn đề trên, Tiến sĩ Lê Xuân Trường – Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, yếu tố đầu tiên mà phụ huynh và thí sinh cần cân nhắc khi lựa chọn trường là ngành đào tạo mình yêu thích, phù hợp với năng lực, sau đó mới xem xét các cơ sở đào tạo có chương trình đào tạo ngành học đó.
Theo thầy Trường, một ngành đào tạo hiện có nhiều trường cùng tổ chức đào tạo, trong đó có trường tốp đầu; có trường có điều kiện cơ sở vật chất tốt, có trường tăng cường đào tạo bằng tiếng Anh, … Vì vậy, người học cần cân nhắc xem ngành học mình yêu thích phù hợp với năng lực, điều kiện tài chính và môi trường đào tạo của trường nào. Sau đó mới nên quan tâm đến học bổng.
Đặc biệt, khi tìm hiểu về học bổng, người học cần xem xét học phí của trường trong một năm là bao nhiêu, từ đó tính toán nếu có cơ hội nhận học bổng thì phần học phí còn lại cần phải đóng là bao nhiêu và so sánh với các trường khác cũng đào tạo ngành học tương tự nhưng có ít học bổng hơn hoặc mức học bổng kém hấp dẫn hơn. Bởi trên thực tế, có những cơ sở giáo dục đại học không cấp nhiều học bổng nhưng lại có học phí tương đối thấp và bảo đảm chất lượng đào tạo tốt.
Bên cạnh đó, thí sinh cũng cần tính đến khả năng bản thân được nhận học bổng là bao nhiêu phần trăm; nếu không có học bổng thì mức học phí của trường là bao nhiêu, bởi có trường hợp học bổng chỉ áp dụng cho năm đầu tiên, những năm sau nếu không tiếp tục được nhận thì người học phải tự chi trả toàn bộ học phí. Ngoài ra, cũng cần tìm hiểu tỷ lệ sinh viên được nhận học bổng ở năm đầu vẫn tiếp tục duy trì học bổng ở các năm tiếp theo.
“Điều chắc chắn duy nhất là thí sinh có thể trúng tuyển vào những trường đại học phù hợp với năng lực của mình nhưng nếu không đủ năng lực, dù có khả năng tài chính hay quan tâm đến học bổng đầu vào của trường đó, cũng khó có thể theo học.
Do vậy, nếu thí sinh chỉ chú trọng đến học bổng trước mắt mà không quan tâm đến ngành học phù hợp với năng lực, mục tiêu cá nhân cũng như điều kiện của gia đình thì rất dễ đưa ra quyết định thiếu đúng đắn”, thầy Trường bày tỏ.
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho rằng, học bổng chỉ là yếu tố phụ trong việc quyết định lựa chọn ngành học và cơ sở đào tạo, trừ những trường hợp gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, việc đóng học phí gặp nhiều trở ngại, khi đó học bổng có thể trở thành yếu tố quyết định việc người học có thể học đại học hay không. Còn lại, người học nên ưu tiên hai yếu tố quan trọng nhất là ngành học phù hợp và cơ sở đào tạo phù hợp, bởi ngành học ở bậc đại học thường gắn bó lâu dài và ảnh hưởng lớn đến con đường nghề nghiệp, tương lai sau này của các em.
Đặc biệt, việc tìm hiểu kỹ lưỡng cũng giúp người học tránh xảy ra tình trạng phải nghỉ học từ năm nhất hoặc năm hai do không phù hợp; từ đó gây lãng phí nguồn lực của nhà trường và thời gian, tài chính của người học.
Tóm lại, việc lựa chọn ngành học và cơ sở đào tạo là bài toán mà thí sinh cần tổng hợp nhiều thông tin và yếu tố khác nhau để đưa ra quyết định đúng đắn, thay vì chỉ nghe theo bạn bè hoặc tin vào các lời quảng bá.
Năm nay, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh dành gần 53 tỷ đồng cho học bổng tuyển sinh. Cụ thể như sau:
01 suất thủ khoa tuyển sinh (Không phân biệt phương thức tuyển sinh): Tân sinh viên có điểm xét tuyển quy đổi cao nhất toàn trường nhận học bổng toàn phần suốt 4 năm học, riêng năm nhất được nhận 200% học phí;
01 suất Á khoa tuyển sinh (Không phân biệt phương thức tuyển sinh): Tân sinh viên có điểm xét tuyển quy đổi cao thứ nhì toàn trường nhận học bổng toàn phần suốt 4 năm học, riêng năm nhất được nhận 180% học phí;
41 suất học bổng Thủ khoa ngành (không phân biệt Chương trình chuẩn và Chương trình tiên tiến, áp dụng chung cho tất cả các phương thức tuyển sinh): Tân SV có điểm xét tuyển quy đổi cao nhất mỗi ngành nhận học bổng toàn phần suốt 4 năm học, riêng năm nhất được nhận 150% học phí.
500 suất học bổng Khuyến khích học tập (Không phân biệt phương thức tuyển sinh) học kỳ 1 năm nhất với mức học bổng 100% học phí (250 suất), 70% học phí (125 suất) và 50% học phí (125 suất).
50 suất học bổng hợp tác địa phương học kỳ 1 năm nhất với mức học bổng 100% học phí.
100 suất Học bổng Tăng cường: 50 suất học bổng dành cho sinh viên Nữ theo học các ngành Kiến trúc, Công nghệ kỹ thuật công trình xây dựng – mức học bổng 50% học phí/ học kỳ 1 - năm học thứ nhất. 50 suất học bổng dành cho sinh viên Nam theo học ngành Kế toán, Kiểm toán – mức học bổng 50% học phí/ học kỳ 1 - năm học thứ nhất.
100 suất học bổng Khuyến khích nâng cao năng lực tiếng Nhật dành cho sinh viên tất cả các ngành đủ tiêu chuẩn do Hội đồng xét, cấp học bổng xét chọn.
Học bổng Khuyến khích nâng cao năng lực tiếng Anh dành cho sinh viên đạt kết quả cao trong các kỳ thi chứng chỉ đánh giá năng lực tiếng Anh quốc tế; trình độ IELTS 7.0 trở lên, TOEFL từ 570 trở lên, TOEIC từ 750 trở lên và các chứng chỉ tương đương - mỗi sinh viên được nhận từ 2.000.000 đến 10.000.000 đồng tùy theo trình độ tương ứng.
Ngoài ra, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh còn triển khai các loại học bổng như: Học bổng trao đổi sinh viên tham gia học tập ở nước ngoài; Học bổng Tài năng dành cho các sinh viên đạt giải cao của các cuộc thi học thuật, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao từ cấp tỉnh thành trở lên; Học bổng vượt khó học tập dành cho sinh có gia đình khó khăn học tập tốt; Học bổng tiếp sức đến trường dành cho SV có khó khăn đột xuất (tai nạn, thiên tai lũ lụt…); Học bổng sinh viên 5 tốt; Học bổng thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác; Học bổng Nghiên cứu khoa học...
Người học cũng cần lưu ý, trường hợp đủ điều kiện nhận nhiều loại học bổng tuyển sinh chỉ được hưởng mức học bổng cao nhất. Riêng học bổng Khuyến khích nâng cao năng lực tiếng Nhật được phép nhận đồng thời với một học bổng khác của Trường.
