Chính phủ ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trong đó, tại Phụ lục III của Nghị quyết, nội dung liên quan đến việc cắt giảm thủ tục cho phép cơ sở giáo dục đại học và phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học hoạt động đào tạo trở lại sau thời gian bị đình chỉ đang thu hút sự quan tâm từ chuyên gia và cơ sở giáo dục đại học.
Theo đó, Nghị quyết số 23 quy định: “Không thực hiện thủ tục cho phép cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học hoạt động trở lại quy định tại điểm c khoản 3 Điều 101 Nghị định số 125/2024/NĐ-CP".
Và “Hết thời hạn bị đình chỉ, sau khi đã khắc phục đầy đủ các nguyên nhân dẫn đến việc đình chỉ, cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học tự tổ chức hoạt động giáo dục trở lại và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đáp ứng các điều kiện hoạt động theo quy định.
Trước khi hoạt động trở lại ít nhất 05 ngày làm việc, cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm công khai trên trang thông tin điện tử của nhà trường và thông báo bằng văn bản đến Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đã khắc phục các nguyên nhân bị đình chỉ, kèm theo tài liệu minh chứng (nếu có).
Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện kiểm tra, giám sát việc duy trì các điều kiện hoạt động của cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật; trường hợp phát hiện không bảo đảm điều kiện thì xử lý theo thẩm quyền".
Trong khi trước đó, tại Điểm c, khoản 3, Điều 101 Nghị định số 125/2024/NĐ-CP của Chính phủ về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục quy định: “Trong thời hạn bị đình chỉ, nếu nguyên nhân dẫn đến việc đình chỉ được khắc phục thì cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học thông báo bằng văn bản kèm theo minh chứng cho Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo của cơ sở giáo dục đại học hoặc phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định cho phép cơ sở giáo dục đại học hoặc phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học hoạt động đào tạo trở lại và công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng”.
Tạo thuận lợi cho đơn vị thực thi
Trước sự điều chỉnh này, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hiếu Giang - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, quy định mới tại Phụ lục III, Nghị quyết số 23 tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục đại học và phân hiệu.
Bởi, nếu như trước đây, sau khi khắc phục nguyên nhân dẫn đến đình chỉ, cơ sở giáo dục đại học và phân hiệu vẫn phải chờ quyết định cho phép hoạt động trở lại từ Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thì nay, theo Nghị quyết mới, cơ sở giáo dục đại học và phân hiệu có thể chủ động tổ chức đào tạo trở lại khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Theo thầy Giang, thay đổi này giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, đồng thời chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm khi Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường kiểm tra, giám sát việc duy trì các điều kiện hoạt động của cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, quy định mới vừa cắt giảm thủ tục hành chính, vừa hướng tới việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ sở giáo dục trong quá trình vận hành, nhưng đi kèm là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm pháp lý.
Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh có phân hiệu tại Bình Phước. Hiệu trưởng nhà trường cho biết, năm nay, công tác tuyển sinh cho phân hiệu của nhà trường diễn ra bình thường. Chỉ có một số khó khăn đến từ việc nhà trường được đổi tên vào cuối năm 2025 (tên trường trước đây là Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh), nên cần đẩy mạnh hoạt động thông tin để tăng mức độ nhận diện xã hội.
Với việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 23 trong đó quy định trước khi hoạt động trở lại ít nhất 05 ngày làm việc, cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm công khai trên trang thông tin điện tử của nhà trường, thầy Giang cho rằng điều này là hợp lý. Vì điều này có thể vừa nâng cao tính chủ động, vừa buộc các đơn vị phải chịu trách nhiệm đầy đủ về điều kiện và chất lượng đào tạo.
Giảm thủ tục nhưng không giảm chuẩn chất lượng
Ghi nhận chia sẻ từ góc độ chuyên gia, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An - Đại biểu Quốc hội khoá XIII, nguyên Chủ tịch Hội Hóa học Hà Nội cho rằng, việc quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong Phụ lục III của Nghị quyết số 23/2026/NQ-CP phản ánh rõ xu hướng đổi mới trong tư duy quản lý. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn quy trình, giảm áp lực thủ tục, qua đó tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục chủ động hơn trong tổ chức hoạt động đào tạo.
"Thay vì phải chờ Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ra quyết định cho phép hoạt động trở lại như quy định tại Nghị định số 125, nay Nghị quyết số 23 cho phép các cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu, sau khi khắc phục đầy đủ nguyên nhân dẫn đến đình chỉ sẽ được tự tổ chức hoạt động trở lại và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đáp ứng các điều kiện hoạt động. Ngoài ra, các cơ sở giáo dục chỉ cần công khai thông tin trên trang điện tử của nhà trường và thông báo bằng văn bản tới Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ít nhất 5 ngày làm việc; cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện kiểm tra, giám sát theo quy định.
Như vậy, việc không thực hiện thủ tục cho phép cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học hoạt động trở lại theo quy định trước đây cho thấy tư duy quản lý đang dịch chuyển theo hướng phân cấp rõ hơn, giảm tầng nấc trung gian. Từ đó, hạn chế những thủ tục mang tính hình thức”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An chia sẻ.
Tuy nhiên, khi cơ chế tiền kiểm được thu hẹp thì toàn bộ trách nhiệm gần như được chuyển về phía cơ sở giáo dục và các bên liên quan. Hay nói cách khác, khi trao quyền chủ động nhiều hơn cho các cơ sở giáo dục thì đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm. Các đơn vị liên quan phải tự bảo đảm đầy đủ các điều kiện vận hành và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng đào tạo cũng như những hệ quả phát sinh. Điều này cũng sẽ tạo ra động lực buộc các cơ sở giáo dục và phân hiệu phải chú trọng hơn đến việc nâng cao chất lượng, tránh phụ thuộc vào cơ chế phê duyệt hành chính như trước.
“Mục tiêu cuối cùng của cải cách thủ tục hành chính trong giáo dục là hướng tới nâng cao chất lượng, đồng thời hình thành một cơ chế vận hành, trong đó các cơ sở giáo dục thực sự chủ động và chịu trách nhiệm với chính hoạt động của mình. Song, việc cắt giảm thủ tục hành chính cần đi kèm với cơ chế hậu kiểm. Tinh thần chung là giảm thủ tục hành chính nhưng không giảm chuẩn chất lượng hoạt động của cơ sở giáo dục giáo dục và phân hiệu.
Hoạt động kiểm tra, giám sát cần được triển khai thực chất, có công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để xã hội cùng theo dõi. Bởi, nếu thiếu khâu giám sát, nguy cơ phát sinh kẽ hở trong quản lý là hiện hữu, kéo theo rủi ro về chất lượng đào tạo”, Phó Giáo sư Bùi Thị An bày tỏ.
Đồng tình với những chia sẻ trên, ông Nguyễn Bá Thuyền - Đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII, nguyên Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho rằng quy định mới thể hiện rõ sự chuyển dịch sang cơ chế hậu kiểm, qua đó giúp môi trường hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học và phân hiệu trở nên thông thoáng hơn.
Khi giảm bớt các khâu xin – cho, việc phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính mới thực sự đi vào thực chất. Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về trách nhiệm và năng lực của các bên thực thi.
"Thực tế có những phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học được mở ra nhưng hoạt động còn hạn chế, phản ánh khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng của thị trường. Chính vì thế, khi cơ chế quản lý chuyển sang trao quyền chủ động nhiều hơn, các cơ sở giáo dục càng phải tính toán kỹ về nhu cầu xã hội, bảo đảm chất lượng và tính thiết thực của chương trình đào tạo.
Việc cho phép cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu tự tổ chức hoạt động trở lại sau khi đã khắc phục đầy đủ nguyên nhân dẫn đến đình chỉ và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật có thể tạo ra áp lực để các đơn vị phải tự điều chỉnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nếu muốn tồn tại và phát triển. Đồng thời, góp phần tạo ra cơ chế sàng lọc tự nhiên đối với những mô hình cơ sở giáo dục đại học, cũng như phân hiệu hoạt động kém hiệu quả”, ông Nguyễn Bá Thuyền chia sẻ.
