Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ được tổ chức vào hai ngày 11/6 và 12/6. Chỉ còn hơn 1 tháng nữa là tới kỳ thi quan trọng, chiến lược ôn tập làm sao để hiệu quả nhất là điều các học sinh lớp 12 đặc biệt quan tâm trong giai đoạn nước rút này.
Trong đó, Hóa học là một trong những môn thi quan trọng, thuộc nhiều tổ hợp xét tuyển đại học vào các khối ngành như Y - Dược; Công nghệ, Kỹ thuật hóa học; Khoa học môi trường; Công nghệ, kỹ thuật vật liệu, Công nghệ thực phẩm,…
Theo một số giáo viên môn Hóa học, việc nắm chắc kiến thức căn bản, luyện đề trọng tâm và hệ thống lý thuyết khoa học sẽ giúp thí sinh đạt điểm số cao môn học này ở kỳ thi sắp tới.
Tránh luyện đề theo số lượng, cần xác định sớm dạng bài và phương pháp giải
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Trần Mạnh Cường - Giáo viên môn Hóa học, Trường Trung học phổ thông Kim Liên (thành phố Hà Nội) cho rằng trong giai đoạn cận kề kỳ thi, việc ôn tập cần được tinh gọn theo chiến lược “ôn chắc nền - luyện đề chuẩn - chữa sâu”, thay vì dàn trải.
Theo thầy Cường, mỗi ngày học sinh nên dành khoảng 3 giờ cho môn Hóa học, tập trung vào hai hợp phần chính.
Thứ nhất là ôn tập theo các chuyên đề trọng tâm với hệ thống lý thuyết ngắn gọn, đi kèm các bài tập điển hình. Nội dung được phân thành bốn nhóm chính gồm: Hóa học Hữu cơ (ester - lipid, carbohydrate, amino acid - peptide, polymer và vật liệu); Hóa học Vô cơ (kim loại và hợp chất, phức chất, quy luật biến đổi tính chất các nguyên tố); Hóa lý và năng lượng (nhiệt hóa học, tốc độ phản ứng - cân bằng hóa học, điện hóa học); cùng với nhóm kỹ năng thực hành và các vấn đề thực tiễn như an toàn thí nghiệm, môi trường và phát triển bền vững.
Thứ hai là luyện đề có phân tích, với mỗi ngày một đề bám sát cấu trúc và độ khó của đề thi. Điểm cốt lõi không chỉ nằm ở việc làm bài mà ở khâu chữa sâu sau đó: học sinh cần xác định rõ nguyên nhân sai sót, phân loại lỗi theo ba nhóm “sai kiến thức - sai phương pháp - sai do cẩu thả” để có hướng khắc phục cụ thể.
Cũng theo giáo viên môn Hóa học Trường Trung học phổ thông Kim Liên, với môn Hóa học, học sinh rất dễ rơi vào tình trạng “quá tải dạng bài” nếu ôn tập thiếu hệ thống.
“Từ kinh nghiệm giảng dạy, tôi cho rằng học sinh cần ôn tập kiến thức theo hai trục song song: trục kiến thức và trục phương pháp. Ở trục kiến thức, nên sử dụng sơ đồ tư duy và các bảng so sánh để hệ thống hóa các nội dung trọng tâm, như so sánh tính chất của các nhóm chất (ester, amine), dãy điện hóa kim loại hay điều kiện phản ứng đặc trưng.
Song song với đó, ở trục phương pháp, học sinh cần quy các dạng bài về những kỹ thuật giải cốt lõi như bảo toàn (khối lượng, nguyên tố, electron), quy đổi, trung bình, đường chéo hay khai thác đồ thị.
Khi tiếp cận một bài toán, học sinh cần nhanh chóng xác định “bài này thuộc dạng nào và nên áp dụng phương pháp gì”, từ đó tránh làm bài theo cảm tính, đồng thời giảm thiểu thời gian và hạn chế sai sót”, thầy Cường bày tỏ.
Trong khi đó, cô Đinh Thị Thanh Dung - Giáo viên môn Hóa học, Trường Trung học phổ thông Chuyên Sơn La (tỉnh Sơn La) nhận định, trong giai đoạn ôn thi nước rút, học sinh thường mắc phải một số sai lầm phổ biến cần sớm khắc phục.
Trước hết là xu hướng chạy theo số lượng đề mà thiếu đi sự phân tích sâu. Theo cô Dung, học sinh không cần làm quá nhiều đề, quan trọng là mỗi đề phải được làm cẩn thận, đặc biệt tập trung vào những câu sai hoặc chưa hiểu bản chất.
Bên cạnh đó, nhiều em học dàn trải, thiếu trọng tâm, trong khi việc ôn tập hiệu quả đòi hỏi phải nắm chắc và hiểu sâu từng mảng kiến thức.
Một hạn chế khác là tâm lý né tránh các câu vận dụng, khiến học sinh bỏ lỡ cơ hội rèn luyện tư duy; thay vào đó, các em cần đọc kỹ đề, suy nghĩ nghiêm túc và xác định đúng các nội dung kiến thức liên quan để giải quyết vấn đề.
Cuối cùng, kỹ năng làm bài cũng là yếu tố then chốt nhưng thường bị xem nhẹ, dẫn đến mất điểm đáng tiếc hoặc thiếu thời gian. Vì vậy, học sinh cần rèn luyện cách làm bài khoa học: ưu tiên câu dễ, đánh dấu câu khó, phân bổ thời gian hợp lý và đặc biệt dành thời gian kiểm tra lại đáp án trước khi nộp bài.
“Để ôn luyện môn Hóa học hiệu quả trong giai đoạn nước rút, học sinh cần thực hiện nghiêm túc quy trình chữa đề theo hướng chủ động và có hệ thống. Đầu tiên, ngay sau khi làm bài, các em cần tự phân loại kết quả thành ba nhóm: câu làm đúng chắc chắn (đã hiểu bản chất), câu đúng do may mắn (đoán hoặc loại trừ chưa vững) và câu sai.
Tiếp đó, với những câu chưa thực sự nắm chắc hoặc làm sai, học sinh phải xác định rõ nguyên nhân, có thể là do hổng kiến thức, đọc đề chưa kỹ hay chưa biết cách tiếp cận dạng bài.
Trên cơ sở đó, các em chủ động bổ sung lại phần kiến thức còn thiếu, đồng thời rèn luyện lại phương pháp làm bài để có thể xử lý tốt các dạng câu hỏi tương tự”, cô Dung nói thêm.
Chiến lược làm bài để đạt 7-9 điểm môn Hoá học
Với nhiều thí sinh lựa chọn Hóa học là một trong những môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, việc đạt 7-9 điểm ở môn thi này là mục tiêu hướng đến.
Để làm được điều đó, thầy Nguyễn Minh Cường - Tổ trưởng, Tổ Hóa, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Khiết (tỉnh Quảng Ngãi) nhấn mạnh, thí sinh cần nắm vững một số kiến thức trọng tâm.
Cụ thể, ở phần Hóa hữu cơ, cần tập trung vào các chuyên đề như ester - lipit, cacbohiđrat, hợp chất chứa nitơ và polime, đặc biệt chú ý đến tính chất hóa học đặc trưng, phương pháp điều chế, ứng dụng và các hiện tượng thí nghiệm. Ở phần Hóa vô cơ, trọng tâm là pin điện và điện phân, đại cương về kim loại, các nguyên tố nhóm IA, IIA, cùng những nội dung cơ bản về dãy kim loại chuyển tiếp thứ nhất và phức chất.
Bên cạnh đó, theo thầy Cường chiến lược làm bài cũng đóng vai trò then chốt: cần tuân thủ nguyên tắc “dễ trước, khó sau”, dành khoảng 30-40% thời gian đầu để xử lý nhanh các câu hỏi nhận biết và thông hiểu, đồng thời đánh dấu các câu khó để giải quyết sau. Việc luyện tập trong điều kiện như thi thật, với thời gian được bấm giờ nghiêm túc, sẽ giúp học sinh làm quen áp lực và củng cố tâm lý.
Cuối cùng, cần đặc biệt chú ý rà soát các lỗi kỹ thuật như nhầm đơn vị, sai quy tắc làm tròn, đọc sai đề hoặc tô nhầm đáp án – những sai sót nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả.
Tổ trưởng Tổ Hóa, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Khiết cho biết thêm, các câu hỏi vận dụng hay những câu “lạ” trong đề thi thực chất thường không hoàn toàn mới, mà chỉ là những dạng bài quen thuộc được “ngụy trang” dưới tình huống thực tế hoặc kết hợp kiến thức từ hai đến ba chuyên đề.
Vì vậy, học sinh không nên nhìn bài toán như một khối tổng thể phức tạp, mà cần bình tĩnh tách nhỏ: đề cho gì, hỏi gì và kiến thức nào liên quan. Khi gặp dạng này, việc tự đặt câu hỏi “bài này giống với dạng cơ bản nào mình đã từng làm?” sẽ giúp các em định hướng cách giải, bởi phần lớn bản chất - khoảng 80% - vẫn nằm trong kiến thức sách giáo khoa, chỉ có một phần nhỏ là biến tấu.
"Học sinh nên hạn chế phụ thuộc vào lời giải chi tiết ngay lập tức, mà cần chủ động tư duy ít nhất 15-20 phút với mỗi câu khó để rèn khả năng phân tích và xử lý vấn đề. Bước vào phòng thi, chiến thuật hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng: nên áp dụng kỹ thuật “quét” để làm trước các câu dễ, tạo tâm lý tự tin và tận dụng thời gian, trong khi các câu lạ nên được để lại ở lượt làm thứ hai hoặc thứ ba.
Với những câu khó, cần tuân thủ nguyên tắc “5 phút” – nếu chưa tìm ra hướng giải, nên tạm bỏ qua thay vì sa đà, tránh làm ảnh hưởng đến tâm lý và tiến độ chung. Quan trọng hơn, học sinh cần tập trung vào quy trình làm bài thay vì ám ảnh kết quả tuyệt đối, với mục tiêu là phát huy tối đa năng lực trong thời gian cho phép, chứ không phải cố làm bằng được toàn bộ đề.
Chìa khóa nằm ở sự tự tin được xây dựng từ quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng. Khi học sinh quen với việc tiếp cận những câu hỏi mới, biết cách phân tích và sẵn sàng lựa chọn bỏ qua một câu để tối ưu toàn bài, tâm lý sẽ vững vàng hơn, từ đó nâng cao hiệu quả làm bài trong kỳ thi", thầy Nguyễn Minh Cường chia sẻ.
Còn theo thầy Trần Mạnh Cường, yếu tố then chốt để tối ưu điểm số không chỉ nằm ở kiến thức mà còn ở kỹ thuật làm bài và khả năng phân loại câu hỏi. Theo đó, thầy hướng dẫn học sinh áp dụng “nguyên tắc 3 vòng” nhằm quản lý thời gian và nâng cao hiệu quả xử lý đề thi.
“Ở vòng 1, học sinh đọc tuần tự từ đầu đề và ưu tiên giải ngay các câu thuộc nhóm dễ, nắm chắc; nếu gặp câu trung bình hoặc khó thì đánh dấu theo ký hiệu riêng và tạm thời bỏ qua để đảm bảo tiến độ.
Sang vòng 2, học sinh quay lại xử lý các câu đã đánh dấu thuộc nhóm trung bình, tập trung suy nghĩ và hoàn thiện mà không bị phân tán bởi các câu khó hơn.
Cuối cùng, ở vòng 3, học sinh mới dành thời gian cho các câu hỏi khó nhất, tận dụng phần thời gian còn lại để tối đa hóa điểm số.
Cách tiếp cận này giúp học sinh tránh sa đà vào những câu hỏi mất nhiều thời gian, đồng thời đảm bảo không bỏ sót những điểm số “chắc chắn” trong bài thi”, giáo viên môn Hóa học Trường Trung học phổ thông Kim Liên dành lời khuyên cho học sinh.
