Hệ lụy đổi mới giáo dục nhìn từ Thông tư 30 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Giáo dục 24h

XUÂN DƯƠNG

(GDVN) - Sự ra đời Thông tư 30, kỳ thi quốc gia, biên soạn sách giáo khoa là những bước đột phá trong cải cách giáo dục, vậy TT30 có thực sự là bước cải cách ?

Những tranh luận, đồng tình và không đồng tình với Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT (TT30) của Bộ GD&ĐT cho thấy phụ huynh, các thầy cô giáo, các nhà quản lý giáo dục cả nước đang dành sự quan tâm đặc biệt tới giáo dục tiểu học. 

Điều đáng tiếc là hình như chưa có một tờ báo nào tạo điều kiện cho chính trẻ con độ tuổi tiểu học nói xem các cháu thích được chấm điểm hay thích được nhận xét.

Các chính sách mới, có khi rất đúng nhưng vẫn không được người dân hào hứng đón nhận, điều này không có gì lạ. Thông tư 30 của Bộ GD&ĐT đáp ứng một điều là có một cái gì đó gọi là “đổi mới giáo dục” song lại thiếu cái mà người ta hay nói là “hàm lượng chất xám”, điều này không chỉ thể hiện ở chỗ tính khả thi không cao, mà còn ở chỗ nội dung thông tư mới chỉ giới hạn trong một phạm rất vi hẹp là quy định về đánh giá học sinh tiểu học trong khi giáo dục không phải là bức tranh được ghép theo kiểu ghép hình trò chơi của trẻ con.

Đánh giá học sinh tiểu học phải đặt trong bức tranh tổng thể về giáo dục bậc tiểu học, nghĩa là phải xuất phát từ mục tiêu mà cấp học này cần đạt được là gì. Ở bậc tiểu học giáo dục văn hóa không nên xem là quan trọng nhất, hình thành cho trẻ ngay từ lớp 1 những thói quen sinh hoạt tập thể, học tập và vui chơi theo nhóm, ứng xử với bạn bè, thầy cô và người lớn, rèn luyện thể lực... cần phải được coi trọng. Chỉ khi nào định hướng được mục tiêu thì khi đó mới có cơ sở để đưa ra các tiêu chí đánh giá học sinh.

Sự ra đời của TT30, những thay đổi kỳ thi quốc gia, biên soạn sách giáo khoa có thể xem là những bước đột phá trong cải cách giáo dục, vậy TT30 có thực sự là một bước cải cách?

Kỳ vọng của xã hội về một chủ trương, chính sách mới ban hành phải phù hợp với mọi đối tượng tuy là có lý song đôi khi lại là điều không tưởng, ví dụ chủ trương không chấm điểm bậc tiểu học phải phù hợp cả với học trò, thầy cô cùng phụ huynh là không thể. 

Vậy thì phải chọn đối tượng nào là ưu tiên số một? Câu trả lời là học trò, điều này đã được khẳng định qua câu khẩu hiệu nổi tiếng “trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”.

Cải cách giáo dục tiểu học cần đảm bảo được các tiêu chí:

Giảm áp lực cho học sinh, tạo điều kiện trẻ em được vừa học, vừa chơi;

Chăm sóc thế hệ tương lai phát triển toàn diện về thể lực và trí tuệ;

Định hướng sự hình thành nhân cách trẻ em theo các chuẩn mực đạo đức dân tộc, hiện đại.

Nếu đã chọn trẻ em là trung tâm của hoạt động giáo dục thì các khó khăn của thầy cô, của gia đình và xã hội phải xếp hàng thứ yếu, nói cách khác nhà trường và thầy cô giáo phải “thêm việc” chứ không thể chỉ có nhiệm vụ dạy kiến thức. Mục tiêu cuối cùng của bậc tiểu học phải là cung cấp cho bậc trung học cơ sở một lớp trẻ khỏe mạnh, không bệnh tật, biết tôn trọng lao động chân tay, biết học tập, vui chơi theo nhóm, biết những kỹ năng sống đơn giản… chứ không phải là những “máy học” chỉ với mục tiêu duy nhất là vào đại học.

Thêm việc có nghĩa là thêm thời gian và công sức, nếu nó mang lại hiệu quả là nâng cao chất lượng giáo dục thì khỏi phải bàn luận còn nếu không có thay đổi gì thì phải xem xét lại thông tư mà Bộ GD&ĐT đã ban hành.

Điểm qua tất cả yêu cầu đánh giá nêu tại các điểu 7,8,9 của TT30 không hề có mục nào quan tâm đến giáo dục thể chất của học sinh. Tình trạng học sinh bị cận thị, thừa cân, chậm phát triển… ở bậc tiểu học nếu không được cải thiện sẽ hình thành một thế hệ người Việt vừa thấp bé về tầm vóc, vừa yếu ớt về thể lực, đó là nguy cơ dẫn tới sự thoái hóa cả dân tộc chứ không chỉ là những cá nhân đơn lẻ. Trong lớp học nếu một cháu bé bị béo phì, chỉ cần thầy cô nhẹ nhàng rằng “con cần ăn nhiều rau, hoa quả, giảm ăn cơm, thịt mỡ…” là có tác dụng hơn lời nói của ông bà, bố mẹ ở nhà rất nhiều.

Những yêu cầu giáo viên phải nhận xét nêu trong TT30 có thể nói rất chung chung, đại khái, vừa thừa vừa thiếu, chẳng hạn thông tư yêu cầu: “ Đánh giá sự tiến bộ của học sinh, không so sánh học sinh này với học sinh khác, không tạo áp lực cho học sinh”, nhưng lại khuyến khích “học sinh tự đánh giá và nhận xét, góp ý bạn qua hoạt động của nhóm, lớp”.

Nên nhớ khoản 2 điều 69 Luật hình sự quy định “Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự, nếu người đó phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng, gây hại không lớn…”. Sở dĩ có quy định này vì người chưa thành niên chưa đủ năng lực làm chủ bản thân. 

Vậy thì trong “Đánh giá sự hình thành và phát triển một số năng lực của học sinh” viết học sinh tiểu học phải “Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm” có phi lý quá không? Trẻ con lớp 1, lớp 2 “tự chịu trách nhiệm” cái gì? Việc để trẻ con lớp 1,2,3,4 “nhận xét, góp ý bạn” phải chăng chỉ là đề xuất duy ý chí của những “công chức máy lạnh”? Trẻ con rất ngây thơ, chưa biết cân nhắc lời nói, một nhận xét động chạm đến tự ái của bạn có thể đánh mất thiện cảm, gây mất đoàn kết trong lớp… điều này người lớn phải lường trước.

Người Việt ngày nay, đặc biệt là lớp trẻ dường như chưa được hướng dẫn chu đáo về văn hóa ứng xử, chưa biết cách nói lời “xin lỗi, cảm ơn” đúng lúc, đúng chỗ. Thế nhưng cả 8 tiêu chí nhận xét trong điều 5 của TT30 lại không đề cập đến việc giáo viên phải nhận xét về ứng xử của học sinh trước các hành vi được phép hoặc không được phép (chẳng hạn nói tục, chửi bậy...).

Có thể nêu một ví dụ hết sức đơn giản về ứng xử, chẳng hạn khi một bạn vô tình bôi mực lên má bạn khác, cách ứng xử của các bạn trong lớp là: vỗ tay reo hò, chỉ trỏ trêu đùa, đưa khăn cho bạn lau... đâu là đúng, đâu là sai, bạn phạm lỗi phải làm gì, bạn được người khác xin lỗi phải nói gì?

Thông tư của Bộ là một văn bản quy phạm pháp luật và buộc các trường, các thầy cô giáo phải thực hiện,  hãy xem TT30 được đội ngũ lãnh đạo, giáo viên tiểu học ứng xử như thế nào?

Thay vì phải viết nhận xét, giáo viên thuê khắc một loạt con dấu, mỗi con dấu là một nhận xét. Một lớp 40-50 học sinh chỉ cần vài con dấu, khi cần gõ bộp bộp vài chục lần vào vở hoặc vào sổ theo dõi chất lượng giáo dục là xong. 50 học sinh là 50 tính cách, tâm sinh lý luôn thay đổi, chẳng lẽ giáo viên phải thuê khắc 50 con dấu?

Những con dấu được giáo viên đóng dấu trên vở học sinh  (VOV.VN 3/2/2015)

Vừa qua Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức tổ chức Hội nghị sơ kết trực tuyến học kỳ I và triển khai nhiệm vụ học kỳ II cấp giáo dục tiểu học năm học 2014-2015. Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội Phạm Xuân Tiến buộc phải nói: “Tôi không thấy đầu cầu nào đăng ký phát biểu. Không thể hơn 700 hiệu trưởng mà không ai có băn khoăn”. (Vietnamplus 22-1-2015).

Có trường hợp im lặng là đồng ý, nhưng 700 hiệu trưởng đồng loạt im lặng thì lại không phải như vậy. Có thể có người không tán thành TT30 nhưng không dám nói, còn một khả năng nữa là không biết nói cái gì! Đây hoàn toàn không phải là đánh giá thấp trình độ hiệu trưởng các trường tiểu học mà chỉ muốn nêu lên sự bất cập trong đào tạo đội ngũ giáo viên tiểu học cũng như cách thức bổ nhiệm hiệu trưởng trong trào lưu chạy chức chạy quyền phổ biến hiện nay.

Một vài nhận xét nêu trên không có nghĩa là phủ nhận TT30, bỏ chấm điểm sẽ giảm áp lực lên học sinh, tạo điều kiện cho con trẻ vừa học, vừa chơi. Tuy vậy lại không được phép quên đã là trẻ con thì phải học, không học không thể nên người. Muốn trẻ con học, ngoài sự động viên, khuyến khích thì vẫn cần các biện pháp bắt buộc phải học thông qua kiểm tra, làm bài tập, nhận xét, đánh giá của thầy cô giáo.

Vấn đề là làm sao hài hòa giữa việc học và việc dạy. Không thể có chuyện vô lý là mỗi tháng một số giáo viên dạy nhạc, họa, thể dục phải ghi nhận xét cho gần nghìn học sinh vào sổ theo dõi chất lượng như quy định trong điểu 7, 8 Thông tư 30.

Để giảm áp lực cho giáo viên, ngoài quy định về đánh giá kết quả học tập văn hóa, Bộ GD&ĐT nên nghiên cứu lấy ý kiến rộng rãi trước khi đưa ra các tiêu chí đánh giá cụ thể, ví dụ một số nước đưa ra khoảng 40 tiêu chí nhận xét học trò trong đó có các tiêu chí ngộ nghĩnh như “có biết buộc dây giày không”, hay “sau một tháng em biết nấu thêm món ăn gì”?...

Sử dụng kinh nghiệm xây dựng các bộ đề thi trắc nghiệm khách quan, sổ theo dõi chất lượng sẽ có các dòng là tên học sinh và các cột ứng với các tiêu chí nhận xét, cuối tháng giáo viên chỉ việc đánh dấu vào các ô đó thay vì phải bỏ tiền đi khắc các con dấu riêng.

Thiết nghĩ Bộ GD&ĐT cần có những điều chỉnh kịp thời, cần có cách làm đồng bộ và cũng cần những thử nghiệm trước khi áp dụng trong toàn ngành. Sai sót đôi khi có thể thông cảm song đừng ban hành các chính sách theo kiểu thăm dò dư luận rồi dựa vào đó để điều chỉnh. Ban hành các chính sách kiểu ấy chẳng cần phải quan chức cấp Bộ, ai cũng có thể làm được.

XUÂN DƯƠNG
Từ khóa :
bộ giáo dục , đổi mới giáo dục , đổi mới toàn diện , bỏ chấm điểm , giáo dục tiểu học , thông tư 30 , giáo dục việt nam , chính sách , trình độ hiệu trưởng , thầy hiệu trưởng
Hệ lụy đổi mới giáo dục nhìn từ Thông tư 30 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Chủ đề : Bình luận Giáo dục
Chủ đề : Góc nhìn Giáo dục
Chủ đề : Kinh nghiệm giáo dục
Chủ đề : Đổi mới giáo dục phổ thông
Chủ đề : Thực hiện Thông tư 30
Chủ đề : Góc nhìn
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Lan ĐT
3

Xuân Dương nên tư vấn giúp các vị lãnh đạo của BGD càng sớm càng tốt, chứ cứ để TT30 tồn tại thì hỏng hết tương lai của đất nước. Chúng tôi đi tập huấn có kiến nghị nhưng các tập huấn viên bao biện, khăng khăng bảo vệ quan điểm theo lý thuyết. Tôi thấy sót sa cho con cháu chúng ta.

Tran Ngoc Ha
1

Học là phải thi đua,có thi đua thì mới giỏi.Học làphải thi có gì mà áplực

Tran Ngoc Ha
2

Tôi rất đồng ý với bài viết của Xuân Dương.Sau một năm thực hiện thông tư 30,tôi không còn hứng thú với cái nghề mà tứ khi còn rất nhỏ tuổi tôi đã ước mơ bởi tôi vốn rấ t ghét hình thức.Đó là tôi đang đứng góc độ là giáo viên còn nếu tôi là phụ huynh thì tôi không còn tin tưởng việc dạy ở trướng học nữa.Tôi đang tự nhủ rất may mình là giáo viên,mình có thể dạy con mình ở nhà chứ chỉ dựa thành tích học từ ở trường là từ chết đến chết

thúy hằng
3

tôi ko đồng ý với tt30 của BGD, con tôi đi học cả năm để nhận cái giay khen có thành tích nổi bật trong môn .... hỏi các cháu khac mối cháu có một lời nhận xét riêng. Như vậy BGD ban hành TT mà không có sự thống nhất cho cách đánh giá học sinh tiểu học, hướng dẫn chung chung làm khó làm khổ cả giáo vien và phụ huynh, các con đi hoc khong có động lực vì ko chấm điểm chỉ nhận xét, đạt và ko đạt, múc "đạt" của con làm đúng làm đủ bài cũng chi như con làm được nửa bài ' Đạt " thật vô lý. Tôi không hiểu khi ban hành một TT để cả bậc tiểu học trong cả nước thực hiện mà lại để thục nghiệm rồi nhân xét góp ý và sửa thì tại sao không làm thực n ghiệm trước đi hãy ban hành....

Kiến nghị thông tư 30 của bộ giáo dục
2

Tôi là một phụ huynh có con học tiểu học và áp dụng thông tư 30 cuả Bộ giáo dục, tôi đã đọc thông tư đó và xét thấy thông tư không phù hợp ví như Học lực : "Đạt" tôi không hiểu đạt ở mức nào, Hạnh kiểm " Đạt" khộng hiểu đạt ở mức nào. mà bây giờ các cháu thi hết năm học được điểm 9 điểm 10 mà các cháu nhận tờ giấy khen ghi ( Hoàn thành tốt môn học toán, tiếng việt , tiếng anh ). gửi giấy khen đến các cơ quan của bố mẹ nhận phần thưởng trong năm học thì giấy khen đó không được chấp nhận vì đó không phải là giấy khenđề nghị Bộ giáo dục xem xét lại và cấp lại giấy khen cho các cháu học sinh .

Phu hiynh hoc sunh
1

Tôi ko tán thanh tt 30 nay vì ko đi sát với hoc sinh ko hình thành dc sợi dây liên kết giữa phụ huynh va giáo viên , ko đánh giá dc suc hoc cua moi em em nao dc phu hiynh quan tam cô giáo nhiều hon thi dứt khoác em đó sẽ được đánh giá tốt

Thu Thảo
6

Nhờ cái thông tư 30 của các ông mà giáo viên như tôi ôm 40-50 đống sổ. Ngày nào cũng 4-5 giờ sáng, viết như cái máy mà chưa xong. Bộ môn như tui dạy mấy trăm đến cả ngàn học sinh. Ai thần thông quản đại mà nhớ hết để nhận xét. Xin lỗi các em học sinh và phụ huynh, tôi viết bừa đấy. Thực trạng là đây! Chẳng thấy tốt hơn mà chỉ thấy thục lùi. Nhờ thông tư 30 sau khi làm xong cái núi sổ sách này thì tui phải nhập viện vì thoái hoá cột sống và viêm khớp đấy. Các ông có vui không???. Mới vào nghề mà sao thấy quá chán nản bộ giáo dục à...!

dothai
5

Hoi tre em ve tt30 u? Chang e nao thich ca. "Chung con hoc ma chang co diem. Lam bai dung het cung chi dat giong ban sai nhieu, con chang thich hoc nua". Do la loi noi vo tu cua con tre. Vi vay thinh thoang co giao phai vi pham thong tu cho lam bai vao giay roi cham diem, bon tre thich thu lam nhung roi co phai thu bai lai ngay, cap tren biet thi chet. Thay co co tam day cac phu huynh, sao thuong thay co qua!

Xem thêm bình luận
Tin khác